Του Γιώργου Λεκάκη
Οι απαρχές της εξημέρωσης των χοίρων στην Νοτιοδυτική Ασία είναι αμφιλεγόμενες. Σε ορισμένες περιοχές, φαίνεται να συνέβη απότομα περίπου 10.500 χρόνια πριν από σήμερα[1], ενώ σε κοντινές τοποθεσίες, φαίνεται να προέκυψε μετά από μια μακρά περίοδο διαχείρισης των αγριόχοιρων, η οποία ξεκίνησε στο τέλος του Ύστερου Πλειστοκαίνου.[2]
Οι αγριόχοιροι στο Hallan Çemi[3] στην λεκάνη του Τίγριτος ίσως είχαν κυνηγθεί / αντιμετωπιστεί στην άγρια φύση, ήδη πριν 13.000 – 12.700 χρόνια, με τρόπο παρόμοιο με τον τρόπο που τους αντιμετωπίζουν ορισμένοι σύγχρονοι κάτοικοι της Νέας Γουινέας.
Γι’ αυτό, η παρουσία ενός μικρού αριθμού οστών χοιρων στο Ακρωτηρι Αετόκρεμνος Κύπρου, που χρονολογείται περίπου πριν 12.500 χρόνια, αξίζει περαιτέρω προσοχής!
- ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΑΕΤΟΚΡΕΜΝΟΥ, ΕΔΩ.
Νέα έρευνα, παρουσιάζει αναλύσεις οστών χοιρων από το Ακρωτήρι Αετόκρεμνος στην Κύπρο. Αυτή η τοποθεσία παρέχει μερικά από τα πρώτα στοιχεία για την ανθρώπινη κατοίκηση των νησιών της Μεσογείου.
Η μορφολογική ανάλυση και η άμεση ραδιοχρονολόγηση τόσο του κολλαγόνου όσο και του απατίτη αυτών των οστών, αποκαλύπτουν ότι οι μικροί χοίροι κατοικούσαν στην Κύπρο, τουλαχιστον πριν από 11.700 – 11.400 χρόνια!
Όψεις των οπισθίων (A και B) και αξονικών (C και D) των τρίτων φαλάγγων των δοντιών των suids (Sus scrofa) από τον Αετόκρεμνο: FN367 N97E87–88 (A), FN385 N99E87 (B), FN914 N96E89 (C) και FN340 N96E91 (D). Δυστυχώς, τα C και D προηγουμένως είχαν αποδοθεί σε πλατώνι (16). Φωτ.: J.-D.V.
Αυτοι εισήχθησαν από ανθρώπους, αυτήν την πρώιμη εποχή…
Το μικρό τους μέγεθος πρέπει να οφείλεται στην απομόνωση του νησιού.
Αυτό ρίχνει φως και στον πρώιμο αποικισμό της Κύπρου, κατά το Ολόκαινο, αλλά και στην προνεολιθική ναυτιλία στην Μεσογειο!
Η διαχείριση των αγριόχοιρων στην ηπειρωτική χώρα της Κύπρου, γινόταν πριν από την εισαγωγή τους στην Κύπρο (δηλαδή, πριν από την έναρξη της Νεολιθικής και τουλάχιστον μια χιλιετία πριν από τις πρώτες γνωστές μορφολογικές τροποποιήσεις τους, που αποδίδονται στην εξημέρωση).
Αυτό προσθέτει στην θεωρία ότι η εξημέρωση των χοίρων περιελάμβανε μια μακρά περίοδο διαχείρισης των αγριόχοιρων, που ξεκίνησε περίπου την εποχή της μετάβασης από το Πλειστόκαινο στο Ολόκαινο.
ΠΗΓΗ: J.-D. Vigne, κ.ά. «Pre-Neolithic wild boar management and introduction to Cyprus more than 11,400 years ago», ed. Fr. Hole (Yale University, New Haven, CT, 8.7.2009), PNAS, 106 (38) 16135-16138, https://doi.org/10.1073/pnas.0905015106, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΘΤΙΣΜΟΥ, 22.9.2009.
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
[1] Λ.χ. στην άνω λεκάνη του ποταμού Ευφράτη, στο Newala / Nevalı Çori / Νεβαλί Τσόρι, μια ραγδαία μείωση του μεγέθους των ζώων συνέβη πριν περίπου 10.500 χρόνια (ραδιοχρονολόγηση με άνθρακα), που υποδηλώνει ένα απότομο γεγονός και μια συνεχή και έντονη αναπαραγωγική πίεση.
Η Νεβαλα είναι ένας πρώιμος νεολιθικός οικισμός στον Μέσο Ευφράτη, στο Κουρδισταν, στον 37ο παραλληλο [37°31′6″N 38°36′20″E] (έκταση που κατέχει νυν η Τουρκία, επαρχία Σανλιούρφα). Χρονολογείται στην Προκεραμική Νεολιθική Β περίοδο (10.400 – 10.100 χρόνων). Αποτελεί μέρος των θέσεων Taş Tepeler, γνωστή για τους αρχαιότερους γνωστούς ναούς και τα μνημειώδη γλυπτά στον κόσμο. Μαζί με την ακόμη αρχαιότερη θέση Γκιόμπεκλι Τεπέ και άλλες θέσεις του Τας Τεπελέρ, έχουν φέρει επανάσταση στην επιστημονική κατανόηση της Ευρασιατικής Νεολιθικής περιόδου. Εδώ βρέθηκε και το αρχαιότερο εξημερωμένο μονόκοκκο σιτάρι. Βρέθηκαν και αυτά που έχουμε συνηθίσει να λέμε τοτεμ. Και πετρογλυφικά.
[2] Λ.χ. στο Çayönü, στην κοιλάδα του Τίγριτος, τα στοιχεία υποδηλώνουν ότι η εξημέρωση ξεκίνησε ενωρίτερα, αλλά εξελίχθηκε πιο αργά, με τους πλήρως εξημερωμένους χοίρους να εμφανίζονται περίπου πριν 9.000 χρόνια.
Το Çayönü Tepesi είναι ένας οικισμός της Προκεραμικής Νεολιθικής Β στο Κουρδισταν στον 38ο παράλληλο [38°12′59″N 39°43′35″E] στην νυν νοτιοανατολική Τουρκία – επαρχία του Ντιγιαρμπακίρ. Άκμασε πριν 10.630 – 8.800 χρόνια – 7 χλμ. νοτιοδυτικά της Εργάνης, 40 χλμ. βορειοδυτικά του Ντιγιαρμπακίρ, στους πρόποδες των βουνών του Ταύρου. Βρίσκεται κοντά στον Μπογάζ-τσαϊ, έναν παραπόταμο του άνω ποταμού Τίγρη. Ο αρχαιολογικός χώρος ανακαλύφθηκε το 1963 στο χωριό Χιλάρ (νυν Σεσβερενπινάρ). Ανακαλύφθηκαν περισσότερα από 400 πήλινα ειδώλια, ανθρώπων και ζώων, μαζί με λίθινα αγγεία – αλλά όχι ίχνη πήλινων αγγείων. Οι κάτοικοι επεξεργάζονταν τον ντόπιο χαλκό, τον οποίο εύρισκα 20 χλμ. μακριά! Έφτιαχναν κοσμήματα κ.ά. αντικείμενα. Αλλά προφανώς δεν είχαν γνώσεις μεταλλουργικής πυροτεχνίας. Εδώ ανακαλύφθηκε ένα πρώιμο στάδιο γεωργίας. Ανήκει κι αυτό στην μνημειακή παράδοση του Taş Tepeler, με ένα στυλ που συναντάται σε όλες τις προκεραμικές νεολιθικές τοποθεσίες της περιοχής της Ούρφα. Υπάρχουν όμως κάποιες παραλλαγές, όπως η χρήση διακοσμημένων στηλών, αλλά χωρίς το χαρακτηριστικό σχήμα Τ του Γκιόμπεκλι Τεπέ. Βρέθηκε και κεραμικό μοντέλο ομοίωμα σπιτιού, 8.600 – 8.300 χρόνων. Φυλάσσεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ντιγιαρμπακίρ.
[3] Το Χαλάν Τσεμί είναι ένα νεολιθικο χωριο στην Ανατολία στον 38ο παράλληλο [38°13′27″N 41°14′30″E] – έκταση που καταλαμβάνει νυν η Τουρκία, 50 χλμ. βόρεια του Μπατμάν, στην δυτική όχθη του ποταμού Μπατμάν Τσαγί, κοντά στα βουνά του Ταύρου. Το 1991 – 1994 κατά τη διάρκεια των εργασιών κατασκευής του φράγματος, αποκαλύφθηκε κατοίκηση από την 11η χιλιετία π.Χ. Ο οικισμός είχε έκταση 10.000 τ.μ. – ανασκάφηκαν μόνον τα 700 τ.μ. Αποκαλύφθηκαν 4 οικοδομικά στρώματα. Μια κεντρική πλατεία, γύρω από την οποία ήταν διατεταγμένα στρογγυλά κτηρια και μικρές κυκλικές πλατφόρμες. Τα κτήρια κατασκευάσθηκαν είτε από στοιβαγμένες πέτρες, από καλαμωτή και σοβά. Τα δύο πιο πρόσφατα οικοδομικά στρώματα απεκάλυψαν επίσης μεγάλες πέτρινες κατασκευές, διαμέτρου 5-6 μ., δημόσιων κτηριων. Η τοποθεσία βρισκόταν σε υψόμετρο 640 μ. Οι κάτοικοι ήταν κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες με μόνιμη κατοίηση όλον τον χρόνο. Δυστυχώς η κατασκευή του φράγματος Μπατμάν το βύθισε σε βάθος περίπου 13 μ. – ΠΗΓΗ: M. Rosenberg “Hallan Çemi” στο έργο “Τα αρχαιότερα μνημεία της ανθρωπότητας: 12.000 χρόνια πριν στην Ανατολία”. Μεγάλη κρατική έκθεση, Βάδη-Βυρτεμβέργη 2007 στο Κρατικό Μουσείο Βάδης, Παλλάτι Καρλσρούης, 20 Ιαν. – 17 Ιουν. 2007, εκδ. Theiss, Στουτγαρδη 2007.
Göbekli Tepe, Hilar Sesverenpınar Ergani εξημερωση χοιρου χοιρων γουρουνιου γουρουνι χοιρος χοιριδιο ανω λεκανη ποταμος Ευφρατης, Newala / Nevalı cori / Νεβαλι Τσορι, μειωση μεγεθους ζωων 10.500 χρονια πριν ραδιοχρονολογηση ανθρακας αποτομο γεγονος αναπαραγωγη Νεβαλα πρωιμος νεολιθικος οικισμος Μεσος Κουρδισταν, 37ος παραλληλος Τουρκια, επαρχια Σανλιουρφα προκεραμικη Νεολιθικη Β περιοδος εποχη 9η χιλιετια 8400 – 8100 10.400 – 10.100 χρονων πΧ Tas Tepeler, αρχαιοτερος γνωστος ναος αρχαια μνημειωδη γλυπτα αρχαιοτερη Γκιομπεκλι Τεπε Γκομπεκλι Τας Τεπελερ, επανασταση επιστημονικη ευρασιατικη Νεολιθικη Νεολιθικο αρχαιοτερο εξημερωμενο μονοκοκκο σιταρι σιτος τοτεμ πετρογλυφικο cayonu κοιλαδα Τιγριτος, τιγρις τιγρης χοιροι 9.000 Çayönü Tepesi τεπεσι 38ος νοτιοανατολικη Ντιγιαρμπακιρ 8.630 – 6.800 10.630 – 8.800 Εργανη βουνα ορη Ταυρος Μπογαζ-τσαι, Μπογαζτσαι παραποταμος ανω αρχαιολογικος χωρος 1963 χωριο Χιλαρ Σεσβερενπιναρ πηλινη φιγουρα πηλινο ειδωλιο ανθρωπος ζωο λιθινο αγγειο πηλινα αγγεια κατοικοι επεξεργασια χαλκος κοσμημα αντικειμενο μεταλλουργικη πυροτεχνια μεταλλουργια πυρ πρωιμο σταδιο γεωργια παραδοση Ουρφα παραλλαγη διακοσμημενη στηλη σχημα Τ ταυ κεραμικο μοντελο ομοιωμα σπιτι 6600 – 6300 Αρχαιολογικο Μουσειο 8.600 – 8.300 Αρχαιολογια Χαλαν Τσεμι ανατολια Μπατμαν, οχθη Τσαγι κατασκευη φραγμα κατοικηση 11η ανασκαφη πλατεια, διατεταγμενα στρογγυλο κτηριο κυκλικη πλατφορμα πετρα καλαμωτη σοβας πετρινη δημοσιο κτηρια υψομετρο κατοικοι κυνηγοι τροφοσυλλεκτες μονιμη βυθισμενος βυθισμενο βυθισμενη αρχαιοτερα μνημεια ανθρωποτητας εκθεση, Βαδη Βυρτεμβεργη 2007 Κρατικο Βαδης, Παλλατι παλατι Καρλσρουη αρχαιοι ναυτικοι αρχαιος αρχαια Κυπρος, 12.500 απαρχες Νοτιοδυτικη Ασια 10.500 αγριοχοιρος υστερο Πλειστοκαινο αγριοχοιροι Hallan cemi κυνηγι αγρια φυση, 13.000 – 12.700 Νεα Γουινεα οστο οστα οστουν ακρωτηρι Αετοκρεμνος Κυπρου, αναλυση πρωτη ανθρωπινη νησι νησος μεγαλονησος νησια Μεσογειος ραδιοχρονολογηση κολλαγονο απατιτης 11.700 – 11.400 εισαγωγη μεγεθος απομονωση αποικισμος Ολοκαινο, προνεολιθικη ναυτιλια φαλαγγα δοντι suids συς σκροφα Sus scrofa πλατωνι
