Ιαματικές πηγές Αιτωλοακαρνανίας – του Γ. Λεκάκη

Του Γιώργου Λεκάκη

Η Αιτωλοακαρνανία είναι από τις περιοχές της Ελλάδος με το περισσότερο πηγαίο νερό!

Στην περιοχή του νομού ρέουν… 38 ιαματικές πηγές!

Και επειδή σε κάποιες παρατηρούνται και ίχνη πετρελαίου, προδίδονται από πηγές με οσμή πυρίτιδος, όπως στην Κλεισούρα, την Βόνιτσα και τον Αστακό… Ας τις δούμε με αλφαβητική σειρά των χωριών στα οποία ευίσκονται:

• Στον δρόμο Αγγελόκαστρου – Λυσιμαχίας (αρχαία Μεσημβρινή), κατά μήκος του καναλιού που συνδέει την λίμνη με τον Αχελώο, υπάρχουν οι πηγές:
  • Μουρτσιάνου (ή Σώκου) – ίσως σημαντικότερο κέντρο λουτροθεραπείας στην περιοχή της Αγρινίου – Αιτωλίας – με παροχή του νερού σε μπανιέρες, οι οποίες ήταν σε ένα μεγάλο κτήριο. Υπήρχαν δωμάτια για τους λουόμενους στον ίδιο χώρο! Η ιαµατική πηγή Σώκου βρίσκεται σε απόσταση 15 χλμ. από το Αγρίνιο, δίπλα στην λίµνη Λυσιµαχία. Τα λουτρά ανήκουν στην οικογένεια Σώκου. Αναγνωρισμένη πηγή [«Αναγνώριση του φυσικού πόρου «πηγή Μουρστιάνου ή Σώκου» ως ιαματικού» (ΦΕΚ 1861/Β/24.06.2016)].

• • Και οι πηγές Μπανιώτη (ή Χέλοβα / Χέλωβα) – θερμές πηγές Ζωγόπουλου [38.568988169738375, 21.337453858477417]. Η Χέλοβα επήρε το όνοµα της από τα εξαίρετα χέλια της, που εκμεταλλευεται η οικογένεια Ζωγόπουλου. Αναγνωρισμένη πηγή [«Αναγνώριση του φυσικού πόρου «νερό πηγής Μπανιώτη − Χέλωβα Λυσιμαχίας, Ζωγόπουλου» ως ιαματικού» (ΦΕΚ 1114/Β/19.04.2016)].

Αναγνωρίσθηκαν επισήμως το 2016. Λουτρά και πηγές γνωστά από την αρχαιότητα, τα οποία επισκέφθηκαν Μακεδόνες και Αιγύπτιοι βασιλείς. Η λουτροθεραπεία γίνεται με τον ίδιο τρόπο από την αρχαιότητα: 3 μ. κάτω από την επιφάνεια της Γης! Για αρθριτικές, δερματοπάθειες, νευραλγικές, ρευματισμούς.

• Στον Αγραπιδόκαµπο Ναυπακτίας [38°23’31.3″N 21°43’24.2″E] τα ιαµατικά νερά της πηγής ενδείκνυνται για θεραπείες παθήσεων του μυοσκελετικού, του νευρικού συστήµατος και δερµατολογικές. Στα ΒΑ. ο ΙΝ Ζωοδόχου Πηγής [38.39617962583999, 21.729673106035158]. Η θειούχος ιαματική πηγή είναι στην ρεματιά Χαλούλαγα. Στην θέση Ελληνικά, ανάμεσα σε Αγραπιδόκαμπο – Βελβίνα υπάρχουν ευρήματα αρχαίου ναού του Ποσειδώνος! – ΔΙΑΒΑΣΤΕ το ΕΔΩ.
• Στην Αλευράδα Ινάχου Αμφιλοχίας, χωριό του Βάλτου, υπάρχουν επίσης θερμές θειούχες ιαματικές πηγές. Γνωστή και ως ιαµατική πηγή Κρεµαστών και ως «Μπαλκιώνα». Κοντά στην τεχνητή λίµνη Κρεµαστών, στην κοίτη του Αχελώου ποταµού. Απέχει 65 χλμ. από το Αγρίνιο. Ανάβλυζε στην σηµερινή θέση του φράγµατος Κρεµαστών, στην θέση Κρεμαστά ή Πήδημα Κατσαντώνη. Μετά την κατασκευή του αναβλύζει στην θέση Γρια Μαριά, μέσα από γεωτεχνική στοά. Υπάρχουν λουτήρες και ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις στην θέση Μπαλκόνα [38.872433234947906, 21.472094063555343]. Οι εντόπιοι την θέση την λένε Λουτρά Αλευράδες. Στην περιοχή πολλοί αλευρόμυλοι. Οι πηγές είναι φημισμένες για τις θεραπευτικές τους ιδιότητες κυρίως στις ρευματοπάθειες. Αναγνωρισμένη πηγή [«Αναγνώριση του Φυσικού Πόρου «Πηγή Κρεμαστών» Δήμου Αμφιλοχίας, ως Ιαματικού» (ΦΕΚ 1490/Β/03.05.2019)].
• Στο Καταφύγιο [38.51683507275809, 21.9139476913435] το υπέροχο χωριό, «στολίδι της Ναυπακτίας», πραγματικό καταφύγιο για τους κυνηγημένους Έλληνες από τους οθωμανούς… Πολλές πηγές διασκορπισμένες στην ρεματιά του, το Φονιόρρεμα. Τα νερά τους ποτίζουν θεόρατα, βαθύσκια πλατάνια και κήπους. Γραφικοί καταρράκτες κινούν νερόμυλους και νεροτριβές.  Μέσα στο χωριό ρέει η ιαματική πηγή Ρούμπας.
• Στα Κλεισορρεύματα [38°32’34.7″N 21°22’32.6″E] λίγο πιο πάνω απ’ το χωριό, στο Δ. άκρο της Λυσιμαχίας. Επίσης χωριό με ιαματικά λουτρά.
• Η πηγή της Κορπής. Ο οικισμός [38°51’43.9″N 20°57’18.0″E] αναπτύχθηκε γύρω από την ομώνυμη φημισμένη πηγή νερού της Ακαρνανίας, διότι εκεί παραθέριζαν άτομα λόγω των ιαματικών ιδιοτήτων του νερού (βοηθούν στο ουροποιητικό και στην διάλυση της πέτρας στα νεφρά). (Το ομώνυμο εμφιαλωμένο νερό δεν προέρχεται από αυτήν την πηγή, αλλά από γεώτρηση).
• Στο Κρυονέρι (όνομα και πράγμα) η Πηγή Γλύφα (επίσης όνομα και πράγμα – παραπάνω φωτ. – 38.34465501163156, 21.597306999582194) .
• Τα αλάτι στο Μεσολόγγι, δημιουργεί αλυκές κατάλληλες για λασπόλουτρα. Ο λεγόμενος “πηλός του Μεσολογγίου” περιέχει ανθρακικα αλατα, χαλαζία, καολίνη και μοντµοριλλονίτη γι’ αυτό και και χαρακτηρίζεται “θεραπευτικός πηλός”. Αναγνωρισμένη πηγή [Πηλός Αγίας Τριάδας Δήμου Ι.Π. Μεσολογγίου (Κλείσοβα) «Αναγνώριση του φυσικού πόρου «Πηλός Αγίας Τριάδας» Δήμου Ι.Π. Μεσολογγίου, ως ιαματικού» (ΦΕΚ 2459/Β’/19.07.2017)]. Η παραλία της Αγίας Τριάδας [38.34758273151726, 21.436189089303763] αποτελεί μια λεπτή λωρίδα γης μέσα στην λιμνοθάλασσα, που συνδέεται με το νησάκι της Τουρλιδας μέσω ενός μακριού δρόμου, και είναι προορισμός για λασποθεραπεία. Στις Δημοτικές Αλυκές Τουρλίδας υπάρχει και το Μουσείο Άλατος [38.32530638490769, 21.426613195530475].

• Τα Ιαματικά λουτρά Μυρτέας / Μυρτιάς[1] ή Γουρίτσας ευρίσκονται στην ΒΑ. παραλία της λίμνης Τριχωνίδος του Δήμου Θέρμου. Απέχουν 22 χλμ. Δ.-ΝΑ. από το Αγρίνιο, 15 χλμ. Δ. από το Θέρμο και 7 χλμ. Ν. από το χωριό Μυρτιά (Μυρτέα)[2], μέσω Πέρεβου. Αναγνωρισμένη πηγή [«Αναγνώριση του φυσικού πόρου «Πηγή Κόκκινο Στεφάνι Μυρτιάς» Δήμου Θέρμου, ως ιαματικού» (ΦΕΚ 1347/Β/19.04.2018)]. Είναι γνωστά και ως «Κόκκινο Στεφάνι», επειδή όταν σουρουπώνει τα κόκκινα χρώματά του βράχου χρωματίζουν την πηγή. Η πηγή των λουτρών ευρίσκεται στην ρίζα ενός ασβεστολιθικού λόφου. Στους εσωτερικούς θύλακές του συγκεντρώνεται το νερό και κινείται προς τις φλέβες του, για να βρει διέξοδο στην πηγή μεταφέροντας συστατικά που το καθιστούν ιδιαίτερα θεραπευτικό – οι εντόπιοι λένε θαυματουργό. Εδώ ανακουφίζονταν άνθρωποι που υπέφεραν από ισχιαλγίες, ρευματισμούς, αυχενικά, ορθοπεδικές παθήσεις, εκζέματα, φλεγμονές του δέρματος, ψωρίαση, ακμή, δερματίτιδες, σαλπιγγίτιδες, φλεγμονές οργάνων της μήτρας, κ.ά. Αλλά είναι κλειστά και εγκαταλελειμμένα… Η σύνθεση χημικών στοιχείων (ασβέστιο, μαγνήσιο, νάτριο και θειικά) το καθιστούν κατάλληλο και ως πόσιμο. Η πηγή χαρακτηρίζεται ως θειούχος, ψυχρή με θερμοκρασία 19,4^οC με PH 6,67.[3]  
• Στο παραλίμνιο χωριό Κάτω Μυρτιά υπάρχει ιαματική πηγή, που οι εντόπιοι την λεν απλώς «τα Λουτρά».
  • ΔΙΑΒΑΣΤΕ: Γ. Λεκάκης «Τα ασκληπιεία της Ναυπάκτου».

• Τα Ιαματικά Λουτρά Στάχτης Στράνωμας ή Πόριαρη [38°31′9.23″N 21°46′36.12″E] Αιτωλίας (παραπάνω φωτ.) βρίσκονται μέσα στην κατάφυτη κοιλάδα Φτέρη, στην κοιλάδα του χειμάρρου Πόριαρη (από το χωριό Πόρος). Απέχουν 37 χλμ. Β. – ΒΔ. της Ναυπάκτου. Το όνομά τους το οφείλουν στο τεφρό χρώμα των αλατούχων αποθέσεων της ιαματικής πηγής, Δ. του χωριού. Ιαματική πηγή γνωστή από την αρχαιότητα. Ταυτίζεται με την μυθική πηγή της παρθένου Καλλιρρόης – εξ ου και παλαιότερα ονοµαζοταν Ιαµατική Πηγή Καλλιρόης – από την Καλυδώνα, που την ερωτεύθηκε παράφορα ο ιερέας του θεού Διονύσου, Κόρεσος. Τα λουτρά λειτουργούσαν και κατά την ρωμαϊκή κατοχή. Καταστράφηκαν μάλλον το 218 π.Χ. Σχετίζονταν με τον ιαματικό Θέρμιο Απόλλωνα.  από το όνοµα της γνωστής βασίλισσας. Τα λουτρά απέχουν 37 χλμ από τη Ναύπακτο.

• Στον Τρύφο Μεδεώνος Ακαρνανίας χωριό γνωστό για τα ιαματικά λουτρά του. “Ο Τρύφος τρέφει τις πληγές”, λένε. Υπάρχουν στον δρόμο προς Κατούνα. Η πηγή λέγεται Αγιος Βαρβαρος, είναι ψυχρή (16^οC) και ρέει σε υψόμ. 220 μ. Περιέχει ψυχρό HCO₃ – Ca – Na – Cl – Sr – K – HS – F – ολιγομεταλλικό υποτονικό. Για αρθριτικά, αρθροπάθειες (χρόνιες), γαστρίτιδες, γυναικολογικές παθήσεις, δερματοπάθειες αλλεργικές, εκζέματα, ισχιαλγίες, νευροδερματίτιδες (κνησματοειδείς), ουρικού οξέος (διαταραχές μεταβολισμού), ουροφόρων οδών (λοιμώξεις), ρευματισμούς, ρευματοπάθειες (χρόνιες), χοληφόρων οδών (δυσκινησίες), χολολιθίαση, ψωρίαση. Και ποσιθεραπεία για παθήσεις στομάχου, εντέρου, θρέψεως. Η ιαµατική πηγή Αγίου Βάρβαρου Τρύφου βρίσκεται κοντά στον Αµβρακικό κόλπο, σε μικρή απόσταση από την οδό Αµφιλοχίας – Βόνιτσας. Αναγνωρισμένη πηγή [“Αναγνώριση του φυσικού πόρου «“ΆΓΙΟΣ ΒΑΡΒΑΡΟΣ” Τρύφου Αιτωλοακαρνανίας» (ΦΕΚ 2635/Β/18.06.2021)]. Στην δε περιοχή “Βάλτος Τρύφου / Κατούνας“, Δ. του χωριού, υπάρχει “ορεινό έλος γλυκού νερού με πυκνούς καλαμιώνες που περιβάλλεται από φυλλοβόλο δάσος” έχει χαρακτηριστεί Βιότοπος CORINE. Ακόμη πιο ΝΑ. η Βρύση της Βασίλως.
• Στο χωριο Χαλκιόπουλοι [38°58’39.7″N 21°23’31.0″E] τα ιαµατικά νερά της πηγής χαρακτηρίζονται ψυχρά, μεταλλικά και αλκαλικά. Ενδείκνυνται για μυοσκελετικα νοσήµατα, νευρικού συστήµατος και δερµατολογικές παθήσεις.

Στην ΝΑ. περιοχή του νυν νομού εγκαταστάθηκαν οι Οζόλαι Λοκροί. Ονομάσθηκαν έτσι από το ρήμα «οζέω», πού σημαίνει όζω, μυρίζω, επειδή υπήρχαν εκεί δύσοσμες θειούχες πηγές. Σχετική και η λίμνη Οζερός.

ΠΗΓΗ: Γ. Λεκακης “Οι 755 έως τώρα γνωστές ιαματικες πηγές της Ελλάδος”. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 4.5.2006.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

[1] 38.56688826166637, 21.61851661485561.

[2] 38.58761229426109, 21.618007904762553.

[3] ΠΗΓΗ: ΔΗΜΟΣ ΘΕΡΜΟΥ

Ιαματικες πηγες Αιτωλοακαρνανιας Αιτωλοακαρνανια Ιαματικη πηγη Αιτωλιας ακαρνανιας Αιτωλια ακαρνανια νομος πετρελαιο οσμη πυριτιδα, Κλεισουρα, Βονιτσα αστακος ασκληπιειο Ναυπακτος Κορπη οικισμος 38ος παραλληλος φημισμενη νερο ιαματικες ιδιοτητες νερου διαλυση πετρα νεφρα αλας αλατι Μεσολογγι, αλυκη λασπολουτρο Μυρτεα Μυρτια παραλια λιμνη Τριχωνιδος Τριχωνιδας Τριχωνιδα Τριχωνις Δημος Θερμου αγρινιο, θερμο χωριο Περεβος Κοκκινο Στεφανι βραχος λουτρα ασβεστολιθικος λοφος νερο φλεβα συστατικα ιδιαιτερα θεραπευτικο θαυματουργο ανακουφιση θεραπεια ιαση ισχιαλγια ρευματισμοι αυχενικο ορθοπεδικες παθησεις, εκζεμα φλεγμονη δερμα ψωριαση, ακμη δερματιτιδα σαλπιγγιτιδα φλεγμονες οργανων μητρα συνθεση χημικα στοιχεια χημεια ασβεστιο, μαγνησιο, νατριο θειικα ποσιμο θειουχος, ψυχρη θερμοκρασια Σταχτης Στρανωμας  Σταχτη Στρανωμα κοιλαδα Φτερη, χειμαρρος ποταμος Ποριαρης, Ναυπακτου τεφρο χρωμα αλατουχες αποθεσεις αρχαιοτητα αρχαια μυθικη παρθενος παρθενα Καλλιρροη Καλυδωνα, καλυδων ερωτας ερως παραφορος ιερεας ιερευς θεος Διονυσος, Κορεσος λουτρα λειτουργια ρωμαικη κατοχη εποχη καταστροφη 3ος αιωνας πχ 218 ιαματικος θεος Θερμιος Απολλωνας απολλων Γλυφα Κρυονερι Οζολαι Λοκροι Οζολες λοκρις λοκριδα ρημα οζεω οζω, μυριζω, δυσοσμη θειουχος οζερος Αγγελοκαστρο Λυσιμαχια αρχαια πολη Μεσημβρινη αγωγος καναλι λιμνη ποταμος Αχελωος Μουρτσιανου Σωκου Μπανιωτη Χελοβα / Χελωβα θερμες Ζωγοπουλου  Μουρτσιανος Σωκος Μπανιωτης θερμη Ζωγοπουλος λουτρα αρχαιοτητα, αρχαιοι Μακεδονες Αιγυπτιοι βασιλεις λουτροθεραπεια υπογεια αρθριτικα δερματοπαθειες, νευραλγικες, ρευματισμοι Αγρινιο, οικογενεια χελι αγραπιδοκαµπος Ναυπακτιας ιαµατικος τουρισμος θεραπειες παθησεων μυοσκελετικα προβληματα νευρικο συστηµατος δερµατολογικα ΙΝ ιερος ναος Ζωοδοχου Πηγης Ζωοδοχος Πηγη θειουχος ρεματια Χαλουλαγα Χαλουλαγας θεση Ελληνικα Βελβινα ευρηματα αρχαιος ναος Ποσειδωνος Ποσειδωνα Ποσειδωνας Ποσειδων Αλευραδα Ιναχος Αμφιλοχια χωριο Βαλτος θερμες θειουχες Κρεµαστων Μπαλκιωνα τεχνητη λιµνη φραγµα Κρεμαστα Πηδημα Κατσαντωνη Κατσαντωνης κατασκευη Γρια Μαρια, γεωτεχνικη στοα λουτηρες ξενοδοχειο Μπαλκονα αλευραδες αλευρομυλος θεραπευτικη ρευματοπαθειες Καταφυγιο Ναυπακτια κυνηγημενοι ελληνες οθωμανοι ρεμα Φονιορρεμα Φονιορεμα νερα πλατανι κηπος καταρρακτης νερομυλος νεροτριη Ρουμπας Κλεισορρευματα Κλεισορευματα λουτρο Κορπη οικισμος ακαρνανια ουροποιητικο νεφρο εμφιαλωμενο νερο γεωτρηση αλας αλυκη αλατολουτρο πηλος Μεσολογγιου ανθρακικο χαλαζιας, καολινης μοντµοριλλονιτης θεραπευτικος παραλιμνιο Κατω Μυρτια ολιγομεταλλικο υποτονικο αρθριτικα αρθροπαθειες χρονιες, γαστριτιδα γυναικολογικες δερματοπαθειες αλλεργικες, εκζεματα, ισχιαλγιες, νευροδερματιτιδες κνησματοειδεις, ουρικο οξυ διαταραχες μεταβολισμου ουροφορος οδος λοιμωξεις, ρευματισμος, ρευματοπαθεια χρονια χοληφορος δυσκινησια χολολιθιαση, ψωρα ποσιθεραπεια στομαχι εντερο, θρεψη αγιου Βαρβαρου αγιος Βαρβαρος Τρυφου αµβρακικος κολπος, Βονιτσας Κατουνα ορεινο ελος γλυκου νερου καλαμιωνας φυλλοβολο δασος βιοτοπος Βρυση Βασιλως Βασιλω Χαλκιοπουλοι ψυχρα υδατα μεταλλικα αλκαλικα μυοσκελετικα νοσηµατα, νευρικα δερµατολογικα Αναγνωρισμενη  Αναγνωρισμενες παραλια αγιας Τριαδας αγια Τριαδα λωριδα γης λιμνοθαλασσα κλεισοβας, κλεισοβα μικρονησι νησιδιο νησακι Τουρλιδα λασποθεραπεια Δημοτικες Αλυκες Τουρλιδας Μουσειο αλατος