ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ της θεωρίας περί ΣΗΜΙΤΟΦΟΙΝΙΚΙΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ των ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ – του Αντ. Ν. Κουνάδη

Του Αντωνίου Ν. Κουνάδη, ομοτίμου καθηγητή ΕΜΠ – ακαδημαϊκού και πρώην προέδρου της Ακαδημίας Αθηνών

• Κύριε Πρόεδρε, Κύριοι Υπουργοί, Κύριε Πρόεδρε της Διαρκούς Επιτροπής Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής, Κύριε Πρόεδρε της Μόνιμης Επιτροπής του Ελληνισμού της Διασποράς, Κύριοι Βουλευτές, Εκλεκτοί Προσκεκλημένοι,

Εν πρώτοις, Κύριε Πρόεδρε, θέλω να ευχαριστήσω τον Πρόεδρο της Βουλής κ. Κακλαμάνη για την τιμητική πρόσκληση. Αποτελεί για μένα ιδιαίτερη χαρά και τιμή να χαιρετίσω τη συνδιοργανούμενη από δύο κορυφαία θεσμικά Όργανα σημερινή εκδήλωση, αφιερωμένη την Ελληνική Γλώσσα, αρρήκτως συνδεδεμένη με την ταυτότητα, συνέχεια, επιβίωση και προοπτική του Ελληνισμού. Εκδήλωση που γίνεται με αφορμή την ομόφωνη απόφαση της UNESCO να εορτάζεται από εφέτος και κάθε χρόνο, η 9η Φεβρουαρίου ως Παγκόσμια Ημέρα της Ελληνικής Γλώσσας, σε αναγνώριση της αρχαιότητας, διαχρονίας, δομής, σαφήνειας και λοιπών προτερημάτων της Ελληνικής Γλώσσας που χαρακτηρίζουν την “μοναδικότητά της”, ως αντικείμενο συνεχιζόμενης μελέτης και θαυμασμού! Ιδιαίτερα υψηλή διάκριση για τη Χώρα μας που επετεύχθη χάρις στις άοκνες, πολυετείς και μεθοδικές προσπάθειες του Μονίμου Αντιπροσώπου μας στην UNESCO και πρώην Υπουργού, Γ. Κουμουτσάκου, ο οποίος είναι άξιος παντός επαίνου.

Κυρίες και Κύριοι,

Η διαφύλαξη της Γλώσσας μας είναι Υπόθεση όλων μας με διάφορο βαθμό ευθύνης για τον καθένα μας. Βεβαίως και του ομιλούντος, ως πανεπιστημιακού διδασκάλου θετικών επιστημών για 50 και πλέον χρόνια, όπου είχα την ευκαιρία να διαπιστώσω την αδυναμία σωστής εκφοράς λόγου των μαθητών μου, η οποία σήμερα έχει φτάσει σε απίστευτα χαμηλό σημείο λεξιπενίας με τα greeklish, τους σολοικισμούς και βαρβαρισμούς, που ακούμε ακόμη και από τα ΜΜΕ, την κακοποίηση της Ελληνικής, την αυξανόμενη χρήση ξένων όρων αλλά και ιδιαίτερα ξένων επιγραφών, κατάφωρα παράνομη κλπ.

Έχοντας μακράν ενασχόληση με τη γλώσσα μας, με πυκνή αρθρογραφία στον Τύπο, πληθώρα ομιλιών μου εντός και εκτός της Ελλάδος, αλλά και Δημόσιες Ανακοινώσεις μου και Διακηρύξεις στην Ακαδημία Αθηνών, στη σημερινή εκδήλωση, λόγω περιορισμένου χρόνου, θα αναφερθώ στο εξόχως ενδιαφέρον και πολυσυζητημένο θέμα της Προέλευσης και της Ηλικίας του Ελληνικού αλφαβήτου, παρουσιάζοντας συνοπτικά νέα ευρήματα, βάσει της πρόσφατης βιβλιογραφίας, περιλαμβανόμενα (σε μεγάλο βαθμό) στα μόλις εκδοθέντα Πρακτικά της Ακαδημίας Αθηνών της Πανηγυρικής Συνεδρίασης 6.5.2025, εορτασμού του τριπλού ιωβηλαίου μου: 75 χρόνια στον Αθλητισμό, 50 στο ΕΜΠ, 25 στην Ακαδημία Αθηνών – ΔΙΑΒΑΣΤΕ το ΕΔΩ – και ιδιαίτερα στη δράση μου ως Ακαδημαϊκού και Προέδρου αυτής.

• ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΑΛΦΑΒΗΤΟΥ, ΕΔΩ.

Μία πρώτη διεπιστημονική προσέγγιση (για την προέλευση και την ηλικία του αλφαβήτου) εκτίθεται στην ομιλία μου “Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ: ΠΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΡΑΠΤΗΣ” στην Ακαδημία Αθηνών (συνεδρία 15.1.2019) – ΔΙΑΒΑΣΤΕ την ΕΔΩ – με την επίκληση αυθεντικών γνωμών κορυφαίων ειδικών, ιστορικών πηγών και ανασκαφικών ευρημάτων, συναφών επιστημονικών εξελίξεων, περιλαμβανομένης (για πρώτη φορά) της ανθρώπινης Αρχαιογενετικής (aDNA) και της πληθυσμικής γενετικής, καθώς και της τότε σχετικής βιβλιογραφίας.

Από τα ως άνω Πρακτικά της Ακαδημίας (6.5.2025), βάσει ανασκαφικών ευρημάτων στη Θήρα του επιφανούς Γερμανού επιγραφικού βαρώνου Φρ. Χίλλερ φον Γκέρτρινγκεν (σχετικών με λείψανα Καδμείων και Μινύων) και μετέπειτα του Καθηγητού Αρχαιολογίας Ανδρέα Βλαχόπουλου (για την ύπαρξη Μηκυναϊκού πληθυσμού το 1200 π.Χ.) στον Μονόλιθο Θήρας, φαίνεται ότι υπήρχε αλφαβητική γραφή στην Θήρα, προ του 12^ου αι. π. Χ., όπως επιβεβαιώνει το χωρίο του Ηροδότου (Ηρόδ. 5.58, 59) ότι: “Ο Κάδμος έφερε από την Φοινίκη το παλαιό Ελληνικό αλφάβητο των 16 γραμμάτων, απ’ όπου ονομάσθηκαν Καδμήια ή Φοινικήια^. αυτά αργότερα αυξήθηκαν με την προσθήκη άλλων 8 γραμμάτων, των επονομαζομένων ιωνικών η, ω, θ, φ, ζ, χ, ξ, ψ” (βλ. λήμμα Κάδμος στο Λεξικό Liddell – Scott, ως και το Λεξικό της αρχαίας Ελληνικής του Καθηγητού της αρχαίας φιλολογίας και Ακαδημαϊκού Ι. Σταματάκου).

Αξιοσημείωτη είναι, επίσης, η μαρτυρία του Ηροδότου, ο οποίος επισκεφθείς τον ναό του Ισμηνίου Απόλλωνος στη Θήβα, διαπίστωσε ιδίοις όμμασι Καδμήια γράμματα, χαραγμένα σε τρεις τρίποδες που είχαν μεγάλη ομοιότητα με τα Ιωνικά. Αξίζει να τονισθεί ότι ο Κάδμος πριν από την Θήβα επεσκέφθη την Θήρα (Ηρόδ. 147.1-148), που τότε λεγόταν Καλλίστη και ύστερα την Θήβα περί το 1420 π.Χ.

Και έρχομαι τώρα σε νέες ξένες πηγές που βεβαιώνουν και ενισχύουν τα προαναφερθέντα.

 Ξένες (νέες) πηγές χρονολόγησης Ελληνικού αλφαβήτου

   Την αρχαιότητα του Ελληνικού αλφαβήτου προ του 8^ου αι. π.Χ. (αλφαβητική επιγραφή στην Οινοχόη Διπύλου) αμφισβήτησε έντονα ο Αμερικανός ιστορικός κλασσικών τεχνών και αρχαιολογίας δρ. Rhys Carpenter με άρθρο του, το 1933, στο περιοδικό Amer. J. of Archeology. Παρά δε τη σφοδρή κριτική που του ασκήθηκε από τον Αμερικανό Καθηγητή κλασσικών σπουδών B. L. Ullman, με άρθρο του το 1934 στο ίδιο περιοδικό, η άποψη Carpenter επηρέασε για κάποιες δεκαετίες αρκετούς ερευνητές αλλά με φθίνουσα πορεία, διότι από το 1980 εμφανίζεται η αντίθετη άποψη.

Την ύπαρξη Ελληνικού αλφαβήτου (προ του 11^ου αι. π.Χ.) υποστηρίζουν με ισχυρά επιχειρήματα μέσω άρθρων τους σε έγκριτα διεθνή περιοδικά:

• ο Αμερικανός Καθηγητής (Εβραϊκής και Ανατολικών Γλωσσών) στο Πανεπιστήμιο Harvard, F. M. Cross (BASOR, 1980),
• ο Ολλανδός Καθηγητής Γλωσσολογίας C. Ruijgh (1995, 1997, 1998, 2011),
• ο εβραίος επιγραφικός και παλαιογράφος, Καθηγητής Αρχαιολογίας και Γλωσσολογίας J. Naveh (1982, 1987, 1991, 1997, 2005),
• καθώς και άλλοι ερευνητές αναφερόμενοι στην εκτεταμένη επισκόπηση της Ολλανδέζας ερευνήτριας στο Πανεπιστήμιο Leiden δρ. W. Waal, με άρθρο της το 2018.

Με νεώτερο άρθρο της η δρ. W. Waal, τo 2022, με τίτλο “Η Αποδόμηση του Φοινικικού Μύθου…” ( J. H. S., v. 142, pp. 219-254, 2022), που αναδημοσιεύθηκε το 2023 στις εκδόσεις Cambridge University Press, ερειδόμενο επί ενδελεχούς επισκοπήσεως 130 συναφών εργασιών, ΑΜΦΙΣΒΗΤΕΙΤΑΙ η υποτιθέμενη ως ΚΡΑΤΟΥΣΑ άποψη: ότι οι Έλληνες πήραν το αλφάβητο από τους Φοίνικες, διότι η κατά τον Ηρόδοτο έκφραση “Φοινικήια Γράμματα” (βλ. Ηρόδ. 5.58, 59) αναφέρεται στον τόπο προέλευσης, την Φοινίκη, στην οποίαν από το 3000 π.Χ. και ιδιαίτερα το 1800 π.Χ. κατοικούσαν κυρίως Πελασγοί και αυτόχθονες Χαναανίτες – ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ για τους ΧΑΝΑΝΙΤΕΣ, ΕΔΩ. Σχετική είναι και η (προς εμένα) επιστολή, 9.7.2025, της δρος W. Waal: “Εκτιμώ την πρότασή σας ότι ο Κάδμος θα είχε εισαγάγει μία παλαιότερη παραλλαγή του αλφαβήτου περί το 1420 π.Χ. και θα το έχω υπόψη μου”. Με νεότερη επιστολή της (5.8.2025) μου εγνώρισε: “ Συμφωνώ πλήρως ότι το Ελληνικό αλφάβητο πρέπει να είναι πολύ παλαιότερο από ότι σήμερα θεωρείται, και βεβαίως δεν θα απέκλεια την συνύπαρξή του με την γραμμική Β, χρησιμοποιούμενη στην Ελλάδα κατά την διάρκεια του τέλους της ύστερης εποχής του χαλκού”. Συνεπώς, το αλφάβητο δεν ήταν επινόηση ενός σημιτικού φύλου που ονομάσθηκαν Φοίνικες, αφού αυτοί, ως γνωστόν, εγκαταστάθηκαν στην Φοινίκη περί το 1100 π.Χ., δηλαδή μετά την εμφάνιση (κατά τα ανωτέρω) του Ελληνικού αλφαβήτου, αναμειχθέντες με τους Πελασγούς και Χαναανίτες. Ενδεικτική είναι, εν προκειμένω, η πρόσφατη δημοσίευση, το 2025, στο έγκριτο περιοδικό Nature (v. 643, pp 139-147, Apr. 2025) η οποία, με βάση γενετικό υλικό, aDNA 210 σκελετών από Φοινικικούς αρχαιολογικούς χώρους (Μέσης Ανατολής, Ευρώπης, Βόρειας Αφρικής), καταλήγει στο συμπέρασμα (σύμφωνο με τα προρρηθέντα) ότι οι τότε Φοίνικες ήταν ελληνικής καταγωγής! – ΔΙΑΒΑΣΤΕ το και ΕΔΩ.

Ως εκ τούτου, η υποτιθέμενη άποψη ότι δήθεν το Ελληνικό αλφάβητο στηρίχθηκε στο Φοινικικό συλλαβάριο και όχι στην γραμμική Β είναι εσφαλμένη, αφού η προέλευση (του Ελληνικού Αλφαβήτου) ανάγεται σε χρόνο προγενέστερο της εμφάνισης των (κατά τα ανωτέρω) κληθέντων “Φοινίκων” στην ομώνυμη περιοχή. Το Φοινικικό ήταν ένα συμφωνογραφικό σύστημα γραφής, δεν ήταν αλφάβητο εφ’ όσον δεν περιείχε φωνήεντα, τα οποία κατά γενική ομολογία εισήγαγαν οι Έλληνες, σύμφωνα και με την Καθηγήτρια γλωσσολογίας στο Πανεπιστήμιο Cambridge Ph. M. Steele (βλ. “Πρώιμα Ελληνικά Αλφάβητα”, εκδ. Oxbow 2020). Αλλά και κατά τους Ventris και Chadwick η ελληνική γραμμική Β είναι ο πρόγονος του Ελληνικού αλφαβήτου.

Χαρακτηριστική είναι, επίσης, η απορία που εξέφρασε ο M. Ventris σε ραδιοφωνική εκπομπή στο BBC (Μάιος 1956) για το πώς χάθηκε ξαφνικά η γνώση της γραφής περί το 1200 π.Χ. (με την πτώση της Πύλου), διερωτώμενος, στην συνέχεια, αν πράγματι υπήρξε περίοδος “400 ετών κατά την οποία οι Έλληνες ήταν τελείως αναλφάβητοι μέχρι την εισαγωγή του Ελληνικού αλφαβήτου που γνωρίζουμε (δηλ. τον 8^ο αι. π.Χ.)”.

Η άποψη “περί Φοινικικής ή Σημιτικής ή Εβραϊκής” προέλευσης και ηλικίας του πρώτου αλφαβήτου, συνδέθηκε με δύο ανακαλυφθείσες αλφαβητικές επιγραφές στις αρχαίες πόλεις της Βύβλου (πλησίον της Βηρυτού) και Γκέζερ (δυτικά της Ιερουσαλήμ), οι οποίες ανάγονται περί το 950 π.Χ., δηλαδή είναι μεταγενέστερες του Ελληνικού αλφαβήτου (χρονολογουμένου προ του 11^ου αι. π.Χ.) σύμφωνα με δημοσιεύσεις των Καθηγητών F. M. Cross, C. Ruijgh, J, Naveh κ.ά.

Τελειώνοντας, θέλω να προσθέσω ότι η βαθειά και πολύπλευρη οικονομική, πολιτική και κοινωνική κρίση που διέρχεται η χώρα μας, είναι Κρίση Θεσμών και Αξιών, οφειλόμενη στο σοβαρό έλλειμμα ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, που παρατηρείται στην Εκπαίδευση της χώρας μας τις τελευταίες δεκαετίες. Σήμερα είναι περισσότερο παρά ποτέ αναγκαία η Αναβάθμιση της Κλασσικής ή Θύραθεν Παιδείας, κυρίαρχο στοιχείο της οποίας είναι η Γλώσσα. Η Γλώσσα, κατά τον Καζαντζάκη (και όχι μόνο), είναι η αληθινή πατρίδα ενός λαού, εάν χαθεί η γλώσσα ενός λαού, χάνεται και ο λαός μαζί της! Η Αναβάθμιση της Κλασσικής Παιδείας είναι οφειλόμενη υποχρέωση της Πολιτείας έναντι της ένδοξου ιστορίας μας, της υψηλής διάκρισης από την UNESCO και έναντι της Νέας Γενιάς, το εθνικό μας αύριο. Αυτό το μήνυμα, φρονώ, ότι πρέπει να εκπέμψει η σημερινή εκδήλωση.

ΠΗΓΗ: Ομιλία του γράφοντος στην ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ, 18.2.2026. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 19.2.2026.

ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ της ΣΗΜΙΤΟΦΟΙΝΙΚΙΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ των ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΝΑΤΡΟΠΗ ΣΗΜΙΤΟΦΟΙΝΙΚΙΚΗ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ των ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΗΜΙΤΟΦΟΙΝΙΚΕΣ φοινικες ΣΗΜΙΤΕΣ ΦΟΙΝΙΚΕΣ Κουναδης, προεδρος της Βουλης Κακλαμανης εκδηλωση, ελληνικη Γλωσσα, ταυτοτητα, συνεχεια, επιβιωση προοπτικη Ελληνισμος UNESCO ουνεσκο εορτη 9 9η Φεβρουαριου Φεβρουαριος Παγκοσμια Ημερα ελληνικης Γλωσσας, αναγνωριση αρχαιοτητα, διαχρονια δομη σαφηνεια προτερηματα γλωσσης μοναδικοτητα υπουργος Κουμουτσακος διαφυλαξη πανεπιστημιακος διδασκαλος θετικες επιστημες αδυναμια σωστη εκφορα λογου λογος μαθητης λεξιπενια γκρικλις greeklish, σολοικισμος βαρβαρισμος, ΜΜΕ, κακοποιηση χρηση ξενων ορων ξενες επιγραφες καταφωρα παρανομη ομιλια δημοσια Ανακοινωση διακηρυξη Ακαδημια Αθηνων, προελευση ηλικια ελληνικου αλφαβητου, ευρημα βιβλιογραφια πρακτικα Ακαδημιας Αθηνας Πανηγυρικη Συνεδριαση 2025, ακαδημαικος διεπιστημονικη προσεγγιση αλφαβητος Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ: ΠΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΡΑΠΤΗΣ ιστορικες πηγες ανασκαφη ευρηματα εξελιξη πρωτη φορα ανθρωπινη αρχαιογενετικη aDNA γενετικη  πληθυσμικη Θηρα σαντορινη Γερμανος επιγραφικος βαρωνος χιλερ Χιλλερ φον Γκερτρινγκεν Γκαιρτρινγκεν λειψανα Καδμειοι Μινυες καθηγητης Αρχαιολογιας Βλαχοπουλος Αρχαιολογια μηκυναικος πληθυσμος 1200 πΧ Μονολιθο Θηρας, αλφαβητικη γραφη 12^ος αιωνας πΧ χωριο Ηροδοτος Καδμος Φοινικη παλιο παλαιο Ελληνικο αλφαβητο 16 γραμματα Καδμηια Φοινικηια προσθηκη γραμμα Ιωνικα η, ητα ω, ωμεγα θ, θητα φ, φι ζ, ζητα χ, χι ξ, ξι ψ ψι λεξικο Liddell Scott, αρχαια Ελληνικη φιλολογια Σταματακος ναος Ισμηνιου Απολλωνος Ισμηνιος Απολλωνα θεος απολλων απολλωνας Θηβα, θηβαι βοιωτιας τριποδας ιωνικο Καλλιστη 15ος 1420 χρονολογηση 8^ος αλφαβητικη επιγραφη οινοχοη Διπυλου Διπυλο κεραμικος κεραμεικος αθηνας αμερικανος ιστορικος κλασσικων τεχνων καρπεντερ Carpenter 20ος 1933, περιοδικο κριτικη κλασσικων σπουδων ουλμαν Ullman, 1934 αποψη 1980 11^ος αρθρο διεθνη περιοδικα εβραικη Ανατολικες Γλωσσες πανεπιστημιο χαρβαρντ Harvard, κρος Cross Ολλανδος Γλωσσολογια εβραοος επιγραφη παλαιογραφος, Ολλανδεζα ερευνητρια λαιντεν Leiden βααλ Waal, 2018 2022, αποδομηση του Φοινικικου Μυθου Φοινικικος Μυθος Φοινικικο ψεμα εκδοσεις εκδοσις εκδοση καιμπριτζ Cambridge University Press, αρχαιοι ελληνες Φοινικες, Φοινικη, 3000 5.000 χρονια πριν 4η 2η χιλιετια πΧ 3.800 χρονων 1800 κατοικοι Πελασγοι αυτοχθονες Χαναανιτες χανααν επιστολη εισαγωγη παλαιοτερη παραλλαγη 1420 παλαιοτερο συνυπαρξη γραμμικη Β γραφη υστερη εποχη χαλκου επινοηση σημιτικο φυλο σημιτικα φυλα εγκατασταση 1100 3.100 2025, γενετικο υλικο σκελετος φοινικικος αρχαιολογικος χωρος Μεση Ανατολη Ευρωπη Βορεια Αφρικη Φοινικες ελληνικης καταγωγης ελληνικη καταγωγη συλλαβαριο συλλαβη συμφωνογραφικο συμφωνο συμφωνα συστημα γραφης, φωνηεντα, φωνηεν στιλ Steele Πρωιμα Ελληνικα Αλφαβητα βεντρις Ventris τσαντγουικ Chadwick ελληνικη προγονος απορια ραδιοφωνικη εκπομπη BBC Μαιος 1956 γνωση 13ος 1200 πτωση Πυλου πυλος μεσσηνιας μεσσηνια αναλφαβητοι αναλφαβητισμος φοινικικη Σημιτικη Εβραικη εβραιοι πρωτο αλφαβητο αλφαβητικες επιγραφες πολις πολη Βυβλος Βηρυτος Γκεζερ Ιερουσαλημ 10ος 950 οικονομικη πολιτικη κοινωνικη κριση Θεσμων και Αξιων, ελλειμμα ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, παιδεια εκπαιδευση αναβαθμιση Κλασσικη Θυραθεν Παιδειας, Καζαντζακης αληθινη πατριδα λαος υποχρεωση Πολιτεια ιστορια εθνικο αρχαιος αρχαια αρχαιον ΒΟΥΛΗ ΕΛΛΗΝΩΝ, 2026