Του συγγραφέα Κωνσταντίνου Σπίνου
Η πειρατεία είναι ένα παμπάλαιο και διαχρονικό φαινόμενο. Τον 15ο και 16ο αιώνα γνώρισε μεγάλη άνθηση μιας και οι θαλάσσιοι δρόμοι έγιναν έρμαιο των κάθε είδους Σαρακηνών, Αλγερινών, Φράγκων, Τούρκων, και Τυνήσιων πειρατών. Με συχνές επιδρομές στην Μεσόγειο, ο πειρατικός τους στόλος έπιπτε σαν ακρίδα στα Ελληνικά νησιά και στις παραθαλάσσιες πόλεις, με κύριο στόχο την λεηλασία των περιουσιακών στοιχείων των κατοίκων και την σύλληψη κυρίως νεαρών παιδιών, τους οποίους πουλούσαν στα σκλαβοπάζαρα κυρίως της Μπαρμπαριάς. Ήταν τότε που οι ελληνικές θάλασσες βρισκόταν στο έλεος της πειρατείας.
Σε μια πειρατική επιδρομή στις ακτές της Πάργας, παραθαλάσσια ελληνική κωμόπολη στο βορειοδυτικό τμήμα του νομού Πρεβέζης της άλλοτε επαρχίας Μαργαριτίου, ανάμεσα στα λάφυρα των πειρατών ήταν και ο εξαετής Θεόφιλος, ο οποίος προοριζόταν να πουληθεί για σκλάβος. Ήταν το ελληνόπουλο που σε ηλικία 29 μόλις ετών έγινε μέγας βεζίρης (πρωθυπουργός) της απέραντης Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, την οποία κυβέρνησε με σιδερένια πυγμή επί 14 χρόνια (1522 – 1536) και πολέμησε συνεχώς στο πλευρό του σουλτάνου Σουλεϊμάν Α΄ [του λεγομένου κατά τους οθωμανούς “Μεγαλοπρεπή”], που οδήγησε τα Οθωμανικά στρατεύματα έξω από την Βιέννη απειλώντας ολόκληρη την Ευρώπη.
Η ιστορία του μοιάζει με παραμύθι, είναι όμως μια πραγματικότητα, η οποία για μια ακόμη φορά αποδεικνύει, ότι όπου κι αν βρεθεί το Ελληνικό στοιχείο μεγαλουργεί.
Αλλά ας ξετυλίξουμε το κουβάρι της θυελλώδους ζωής του, που έγινε ταινία και αποτέλεσε μια από τις πιο δημοφιλή σίριαλ της Τουρκίας.
Ο Θεόφιλος, που ασπάσθηκε τον μουσουλμανισμό και μετονομάστηκε σε Ιμπραήμ Πάργαλης πασάς γεννήθηκε το 1494 στην Πάργα (εξ ου και Πάργαλης που υιοθέτησε αργότερα για να τον διακρίνει από την πληθώρα των Οθωμανών αξιωματούχων, που έφεραν το όνομα Ιμπραήμ.). Ήταν χριστιανός ελληνικής καταγωγής, γιος ενός Έλληνα ναυτικού από την Πάργα, που τον 16ο αιώνα τελούσε υπό την κυριαρχία της Βενετίας.
Αρχικά πουλήθηκε ως σκλάβος στο Παλλάτι της Μαγνησίας της Μικράς Ασίας, όπου κατοικούσαν και εκπαιδεύονταν οι γιοι του σουλτάνου. Φαίνεται ότι η Ελληνική φύση τον είχε προικίσει με πλούσια προσόντα. Έλαβε σπουδαία μόρφωση, και μιλούσε άπταιστα, εκτός από την μητρική του γλώσσα, περσικά, τούρκικα, και ιταλικά. Είχε μεγάλη αγάπη στην Γεωγραφία και Ιστορία και μελετούσε διαρκώς την ζωή και τον βίο του Μεγάλου Αλεξάνδρου και του Αννίβα. Επί πλέον έδειξε μεγάλη έφεση στην μουσική και έμαθε να παίζει άριστα ένα μουσικό όργανο αντίστοιχο με το σημερινό βιολί. Τον αποκαλούσαν «Φρενκ» (Ευρωπαίος) για την ευρυμάθεια και τους λεπτούς τρόπους του.
Εκεί γνωρίστηκε με τον συνομήλικό του Σουλεϊμάν (τον μετέπειτα σουλτάνο), γιο του σουλτάνου Σελίμ Α΄. Οι δύο νέοι ανέπτυξαν μια ισχυρή φιλία η οποία σκανδάλιζε τους Οθωμανούς και οι Τούρκοι συγγραφείς δεν την αναφέρουν καθόλου. Θεωρούσαν ανάρμοστο για τον σουλτάνο να δείχνει ιδιαίτερη εύνοια σε έναν σκλάβο. Η φιλία μεταξύ των δύο ανδρών υπήρξε εξ αρχής πολύ δυνατή και είχε ως αποτέλεσμα την ταχύτατη αναρρίχηση του Ιμπραήμ σε όλα τα υψηλά αξιώματα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, γεγονός, που από ένα σημείο και μετά του προσέφερε ισχύ μεγαλύτερη και από του σουλτάνου, ο οποίος επηρεαζόταν έντονα από την προσωπικότητά του.
Η ΑΝΟΔΟΣ ΤΟΥ ΙΜΠΡΑΗΜ ΠΑΡΓΑΛΗ
Η πρώτη θέση που κατέλαβε ο Ιμπραήμ ήταν προσωπικός υπηρέτης του Σουλεϊμάν. Αυτό σημαίνει ότι ζούσε στον ίδιο χώρο μαζί του. Εκεί αναδείχθηκαν οι φυσικές αρετές του, η ευφυΐα του, η γενναιότητά του, η έμφυτη διπλωματία του, προσόντα που τόσο πολύ εκτίμησε ο Σουλεϊμάν, ώστε το 1520 που ανέβηκε στο θρόνο, προήγαγε τον Ιμπραήμ σε αρχιγερακάρη, και πολύ σύντομα τον έχρισε διαδοχικά χασ-ονταμπασί (αρχιτελετάρχη), μπεηλέρμπεη της Ρούμελης, βεζίρη, μεγάλο βεζίρη και τέλος σερασκέρη, ή αλλιώς γενικό διοικητή των αυτοκρατορικών δυνάμεων.
Σύμφωνα με ένα χρονικογράφο του 17ου αιώνα, ο Ιμπραήμ δεν ήθελε να αναρριχηθεί τόσο γρήγορα, γι’ αυτό είχε ζητήσει από τον Σουλεϊμάν να μην τον προάγει σε τόσο υψηλές θέσεις, φοβούμενος τους άλλους αξιωματούχους. Ο σουλτάνος τον καθησύχασε και τον διαβεβαίωσε ότι όσο αυτός θα βρίσκεται στην εξουσία δεν θα διατάξει την εκτέλεσή του (ήταν κανόνας στην Οθωμανική Αυτοκρατορία ο αξιωματούχος που έπεφτε σε δυσμένεια να του παίρνουν το κεφάλι).
Ο Σουλεϊμάν για να εκφράσει την ευαρέσκειά του προς τον εκλεκτό φίλο του, αλλά και για να τον καθησυχάσει πρωτίστως ορκίσθηκε ότι ουδέποτε θα τον εκτελέσει και δευτερευόντως, τον νύμφευσε με την αδελφή του Χαντιτσέ. Ο Ιμπραήμ ως γαμπρός του σουλτάνου (νταμάτ) συγκέντρωσε τεράστια εξουσία και λογοδοτούσε μόνο στον Σουλεϊμάν.
ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ
Επί των ημερών του Ιμπραήμ η Αυτοκρατορία γνώρισε ορισμένες από τις ενδοξότερες ημέρες της. Αρχικά επέφερε σημαντικότατες; Διοικητικές αλλαγές ώστε η Αυτοκρατορία να διοικείται καλύτερα. Ακολούθως κατέστειλε όλες τις επαναστάσεις εναντίον του σουλτάνου. Έτσι εδραίωσε την εμπιστοσύνη του του σουλτάνου στο πρόσωπό του.
Διακρίθηκε για τις διπλωματικές του ικανότητες, με αποκορύφωμα η συμμαχία που συνήψε η Οθωμανική Αυτοκρατορία με την Γαλλία το 1535, και η οποία στρεφόταν κατά της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων. Την ίδια εποχή οι μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις, Γαλλία, Αυστρία, Ουγγαρία, και Βενετία, θα σπεύσουν να παραχωρήσουν γη και ύδωρ στους Τούρκους, προσπαθώντας να προλάβουν τις άγριες ορέξεις τους.
Για την ανάπτυξη της διεθνούς διπλωματίας δημιούργησε την Σχολή Διπλωματίας του Σαραγιού. Η Σχολή λειτούργησε σε πανεπιστημιακά πλαίσια και ήταν η πρώτη σχολή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Για τις τεράστιες διπλωματικές ικανότητές του, οι Ενετοί διπλωμάτες τον αποκαλούσαν «Ιμπραήμ ο Μεγαλοπρεπής», τίτλος που αποδιδόταν μόνο στον Σουλεϊμάν.
Ως στρατιωτικός ηγέτης, είχε συμμετοχή στις σημαντικότερες στρατιωτικές επιτυχίες, στο πλευρό του Σουλεϊμάν.
Την 29η Αυγούστου 1526 συνέτριψε στο Μόχατς της Νότιας Ουγγαρίας τον μικρό στρατό του Ούγγρου βασιλιά Λάγιος. Ύστερα από αυτήν την νίκη, αφού σκόρπισαν τον θάνατο και την καταστροφή, τα οθωμανικά στρατεύματα κατέκτησαν αμαχητί και την υπόλοιπη Ουγγαρία και έφθασαν ως τη Βιέννη, την οποία πολιόρκησαν ανεπιτυχώς. Το 1533 εκστράτευσε κατά της Περσίας. Αφού κατέλαβε το Μπιτλίς και την Ταμπρίζ, κατέλαβε αμαχητί την Βαγδάτη, καταστώντας έτσι τον Σουλεϊμάν, ηγέτη του Ισλαμικού κόσμου και νόμιμο διάδοχο των Αββασιδών Χαλίφηδων.
Το Παλλάτι του Θεόφιλου-Ιμπραήμ Πάργαλη-πασά, ευρίσκεται στην σημερινή πλατεία Σουλταναχμέτ στην Κωνσταντινούπολη. Δωρήθηκε στον Πάργαλη-πασά από τον Σουλεϊμάν Α΄. Σήμερα λειτουργεί ως μουσείο.
ΤΟ ΑΔΟΞΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ
Η τύχη όμως παίζει πολλές φορές απρόβλεπτα παιγνίδια στην ζωή των ανθρώπων. Ο άνθρωπος που έμελλε να γίνει ο θρύλος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, έπεσε θύμα της επιτυχίας του. Η γρήγορη άνοδός του στην εξουσία και η τεράστια συσσώρευση πλούτου είχε δημιουργήσει πολλούς εχθρούς στην αυλή του σουλτάνου, οι οποίοι έπλεκαν δολοπλοκίες εις βάρος του.
Ο υπουργός Οικονομικών Εσκαντέρ (= Αλέξανδρος) Σαλαμπί που εποφθαλμιούσε τη θέση του, διέδωσε, ότι ο Ιμπραήμ εξυφαίνει συνωμοσία εναντίον του σουλτάνου. Επί πλέον στον Σουλεϊμάν είχαν φτάσει αναφορές ότι ο Ιμπραήμ κατά την εκστρατεία του στην Περσία επέδειξε μεγάλα δείγματα αλαζονείας, αφού υιοθέτησε τον τίτλο του Σερασκέρ Σουλτάν δηλαδή Πολέμαρχος του Σουλτάνου. Η πράξη αυτή θεωρήθηκε σοβαρή προσβολή προς τον σουλτάνο.
Η ουκρανικής καταγωγής σύζυγος του Σουλεϊμάν, ονόματι Χουρέμ, η οποία ήθελε ο γιος της να κληρονομήσει τον θρόνο του σουλτάνου, δεν έμεινε έξω από τις δολοπλοκίες. Με όλα αυτά που συνέβαιναν βρήκε την ευκαιρία και τον έπεισε ότι η ζωή του κινδυνεύει και ότι πρέπει να βγάλει από τη μέση τον Ιμπραήμ. Ειρήσθω εν παρόδω, ότι η Χουρέμ ήταν η αγαπημένη σύζυγος του Σουλεϊμάν και ασκούσε καταλυτική επίδραση στις αποφάσεις του. Έτσι έπεισε τον Σουλεϊμάν να σκοτώσει τον Ιμπραήμ. Υπήρχε όμως ένα πρόβλημα. Ο Σουλεϊμάν είχε ορκιστεί να μην πάρει τη ζωή του Ιμπραήμ κατά τη διάρκεια της βασιλείας του. Το πρόβλημα έλυσε ο θρησκευτικός ηγέτης με την έκδοση ενός ισλαμικού φετβά (θρησκευτική εντολή), ο οποίος του επέτρεψε να πάρει πίσω τον όρκο με αντάλλαγμα την ανέγερση τζαμιού στην Κωνσταντινούπολη. Έτσι, άνοιξε ο δρόμος για την εκτέλεση του Ιμπραήμ. Στις 15 Μαρτίου 1536 ο σουλτάνος τον κάλεσε σε ακρόαση στο παλλάτι του Τοπ Καπί. Στους πολυδαίδαλους διαδρόμους του παλλατιού ένας χεροδύναμος ευνούχος άρπαξε τον Ιμπραήμ και τον στραγγάλισε. Το πτώμα του βρέθηκε στον κήπο ματωμένο και η ταφή του έγινε μυστικά, όπως λένε, στον κήπο ενός τζαμιού στο Πέραν.
Ο θεωρούμενος τάφος του Pargalı Ibrahim Pasha, στο νεκροταφείο Canfeda Tekke, στο Fındıklı του Beyoğlu στην Κωνσταντινούπολη. – ΠΗΓΗ: Uzunçarşılı İ. H. “Οθωμανική Ιστορία: Από την Άλωση της Κωνσταντινούπολης έως τον Θάνατο του Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπούς”, εκδ. Τουρκική Ιστορική Εταιρεία, 7η έκδ. 1998, σελ. 359.
Αν και ο καθιερωμένος τρόπος εκτέλεσης μέσα στο Σαράι ήταν ο στραγγαλισμός, λέγεται ότι το αίμα του λέκιασε τους τοίχους.
Ο Σουλεϊμάν αργότερα μετάνιωσε πικρά γι’ αυτό. Ο χαρακτήρας του άλλαξε δραματικά, σε σημείο όπου απομόνωσε τελείως τον εαυτό του από την καθημερινή διοίκηση της αυτοκρατορίας.
ΠΗΓΗ: ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 17.2.2026.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
- Βίτσιος Διον. «Στην Αυλή του Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπή», εκδ. «Περίπλους».
- Λεκάκης Γ. “Κωνσταντινούπολη και Αγία Πετρούπολη”.
- Ντόναλντσον Εστ. Τζ. «Ο Έλληνας βεζίρης. Έργα και ημέρες του Ιμπραήμ Πασά» εκδ. «Αιώρα».
- Σαρρής Ν. «Οσμανική Πραγματικότητα», εκδ. «Αρσενίδης».
- Σπίνος Κ. «ΑΥΤΟΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ», εκδ. «Κάδμος».
- ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ.
ελληνοπουλο Παργα, πρωθυπουργος Οθωμανικη Αυτοκρατορια Οθωμανοι Βιεννη παργαλης ελληνοπουλα σπινος πειρατεια 15ος 16ος αιωνας μχ θαλασσιοι δρομοι Σαρακηνοι Αλγερινοι Φραγκοι Τουρκοι Τυνησιοι πειρατες Αλγερια γαλλοι γαλλια Τουρκια Τυνησια επιδρομη Μεσογειος, πειρατικος στολος ελληνικα νησια παραθαλασσιες πολεις, λεηλασια περιουσια κατοικοι συλληψη νεαρο παιδι πωληση σκλαβοπαζαρο Μπαρμπαρια ελληνικες θαλασσες πειρατεια πειρατια ακτη Παργας, ελληνικη κωμοπολη νομος Πρεβεζης πρεβεζας πρεβεζα επαρχια Μαργαριτιου, Μαργαριτι λαφυρα 6χρονος εξαχρονος εξαετης σκλαβος 29χρονος Μεγας Βεζιρης 1522 1536 πολεμος σουλτανος Σουλειμαν Α Μεγαλοπρεπης οθωμανικα στρατευματα Ευρωπη ιστορια ελληνας κινηματογραφικη ταινια σιριαλ σειριαλ Τουρκιας Θεοφιλος, μουσουλμανισμος μετονομασια Ιμπραημ Παργαλης Πασας 1494 αξιωματουχος χριστιανος ελληνικη καταγωγη ελλην ναυτικος Βενετια Παλατι της Μαγνησιας Μικρας Ασιας, Μαγνησια Μικρα Ασια εκπαιδευση μορφωση, ελληνικη γλωσσα, Περσικα Τουρκικα Ιταλικα γεωγραφια Μεγας Αλεξανδρος αννιβας μουσικη μουσικο οργανο βιολι Φρενκ Ευρωπαιος ευρυμαθεια Σελιμ Α συγγραφεας ευνοια σκλαβοι φιλια αξιωμα προσωπικος υπηρετης αρετες ευφυια γενναιοτητα διπλωματια προσοντα θρονος, προαγωγγ αρχιγερακαρης, γερακαρης χασονταμπασι αρχιτελεταρχης μπεηλερμπεης Ρουμελη βεζυρης, σερασκερης, γενικος διοικητης αυτοκρατορικη δυναμη χρονικογραφος 17ος εξουσια εκτελεση κανονας δυσμενεια αποκεφαλισμος ευαρεσκεια ορκος γαμος Χαντιτσς γαμπρος νταματ διοικητικες αλλαγες διοικηση επανασταση εμπιστοσυνη συμμαχια Γαλλια 19ος 1835, Αψβουργοι ευρωπαικη Ουγγαρια, Σχολη Διπλωματιας του Σαραγιου σαραγι σαραι πανεπιστημιο πρωτη σχολη Ενετοι στρατιωτικος ηγετης, 29η 29 Αυγουστου 1526 Αυγουστος Μοχατς νοτια στρατος Ουγγρος βασιλιας Λαγιος νικη, καταστροφη αμαχητι πολιορκια 1533 εκστρατεια Περσια Μπιτλις Ταμπριζ, καταληψη Βαγδατη ιρακ Ισλαμικος κοσμος νομιμος διαδοχος Αββασιδες Χαλιφηδες χαλιφης θρυλος επιτυχια πλουτος εχθρος αυλη δολοπλοκια υπουργος Οικονομικων Εσκαντερ Σαλαμπι διαδοσεις φημες συνωμοσια αναφορα αλαζονεια τιτλος σερασκερ Σουλταν πολεμαρχος του Σουλτανου προσβολη ουκρανια ουκρανη συζυγος Χουρεμ, κληρονομια δολοπλοκιες βασιλεια θρησκευτικος εκδοση ισλαμικο φετβα θρησκευτικη εντολη επιορκια ανεγερση τζαμι Κωνσταντινουπολη 15 Μαρτιου 1536 Μαρτιος ακροαση Τοπ Καπι ευνουχος στραγγαλισμος πτωμα κηπος ταφη μυστικη Περαν αιμα απομονωση σαρρης Οσμανικη Πραγματικοτητα
