Του Γιώργου Λεκάκη
Η Γενοκτονία της Χίου είχε ως αποτέλεσμα τον σφαγιασμό άνω των 100.000 Ελλήνων της Χίου, από τον οθωμανικό στρατό, στις 30 Μαρτίου 1822, λόγω του ξεσηκωμού των Χίων, στις 11 Μαρτίου 1822, με αφορμή την απόβαση εκστρατευτικού σώματος Σαμίων. Μαζί με τον οθωμανικό στρατό έφταναν για να σφάξουν και να λεηλατήσουν δεκάδες άτακτοι μσουσουλμάνοι, από τα μικρασιατικά παράλια… Όσοι ελάχιστοι επέζησαν αιχμαλωτίσθηκαν και πουλήθηκαν από εβραίους δουλεμπόρους σε παζάρια της Δύσης και της Ανατολής.
- ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΧΙΟΥ, ΕΔΩ.
Έργα εμπνευσμένα από αυτήν την Γενοκτονία / Καταστροφή / Σφαγή της Χίου, φιλοτεχνήθησαν πολλά, από πολλούς. Η Γενοκτονία αυτή συνεκλόνισε όλον τον τότε πολιτισμένο κόσμο.
- ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΓΕΝΟΚΟΤΟΝΙΑΣ της ΧΙΟΥ, ΕΔΩ.
Το πρωτότυπο έργο του Σικελού (εκ Πανόρμου) γλύπτη B. Civiletti[1] (1845 – 1899) «Ο Κανάρης στη Χίο» παριστάνει τον Ψαριανό μπουρλοτιέρη Κων. Κανάρη (και 5 φορές πρωθυπουργό της Ελλάδος (1790 / 1793 – 1877) και τον Υδραίο αγωνιστή Α. Πιπίνο (1788 – 1836) να κατευθύνονται προς τον οθωμανικό στόλο, την νύχτα της 6ης προς την 7η Ιουνίου 1822 παρουσιάσθηκε για πρώτη φορά το 1873 στην Διεθνή Έκθεση της Βιέννης και γνώρισε μεγάλη επιτυχία. Το 1875 ο τότε πρίγκηψ Ιταλίας Ουμβέρτος[2] παρήγγειλε την μεταφορά του σε μάρμαρο, για να το προσφέρει στην πόλη του Πανόρμου / Παλέρμου Σικελιας.
Το έργο κυκλοφόρησε σε μπρούντζο και σε πηλό, σε διάφορα μεγέθη και με μικρές παραλλαγές.
Το εικονιζόμενο αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα σε μέγεθος (διαστάσεων: 45 x 33 εκατ.) γνωστά δοκίμια του έργου, με εξαιρετική απόδοση των λεπτομερειών!
Πρόκειται για σμίκρυνση σε μπρούντζο του αρχικού, σε φυσικό μέγεθος γύψινου συμπλέγματος. Και δημοπρατείται από τον Οίκο Βέργου στις 18.2.2026.
ΠΗΓΗ: ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 5.2.2026.
Βιβλιογραφία
- Greco A., κ.ά. «I gessi della Civica Galleria d’ Arte Moderna», Παλέρμο, 1999, σελ. 35-6, 92-5 & 151.
- Φωτόπουλος Δ. – Α. Δεληβορριάς «Η Ελλάδα του Μουσείου Μπενάκη», Αθήνα 1997, σ. 546.
- Risorgimento greco e filellenismo italiano. Lotte, cultura, arte [κατάλογος έκθεσης], Ρώμη 1986, 397-8.
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
[1] Ο B. Civiletti κέρδισε την χορηγία της εκπαίδευσής του από τον επίσης Σικελο βουλευτή Γαλάτη (G. Galati de Spuches), ο οποίος εντυπωσιάστηκε από ένα άλλο ελληνικό άγαλμά του, που απεικόνιζε τον θεό Ερμή.
[2] Ο Ουμβέρτος Ραϊνέριος Κάρολος Εμμανουήλ Ιωάννης Μαρία Φερδινάνδος Ευγένιος – γνωστός ως Ουμβέρτος Α΄ (Umberto I di Savoia, από το Τορίνο, 1844 –1900) του Οίκου της Σαβοΐας έγινε ο β΄ βασιλιάς της Ιταλίας (1878 – 1900). Ήταν το δεύτερο παιδί και ο πρώτος γιος του Βίκτωρος Εμμανουήλ Β΄ της Ιταλίας και της Αδελαΐδας των Αψβούργων-Λωρραίνης, κόρης του Ραϊνέριου Ιωσήφ της Αυστρίας. Διακρίθηκε στον πόλεμο κατά της Αυστρίας και στις μάχες του Σολφερίνο και της Κουστότσα. Έδειχνε συμπάθεια προς τον Γκαριμπάλντι και τους Ιταλούς πατριώτες. Το 1878 διαδέχθηκε τον πατέρα του στον θρόνο της Ιταλίας. Βοήθησε προσωπικώς στην επιδημία χολέρας στην Νάπολι το 1884, και πήρε το παρατσούκλι «Καλός Βασιλιάς»), και έφερε τον Κώδικα Zanardelli, με καινοτομίες στον ποινικό κώδικα Ιταλίας, όπως η κατάργηση της θανατικής ποινής. Έτσι, έγινε δημοφιλής. Αλλά τότε επέδειξε άκαμπτο συντηρητισμό με αυταρχικές τάσεις, ενεπλάκη στο σκάνδαλο της Banca Romana, υποστήριξε την καταστολή των λαϊκών εξεγέρσεων του 1898 και τιμησε τον στρατηγό Μπεκάρη (F. Bava Beccaris) για την αιματηρή πράξη κατά των ταραχών στο Μιλάνο, τον Μάιο του ίδιου έτους. Αυτά του κόστισαν περισσότερες από τρεις απόπειρες δολοφονίας κατά τη διάρκεια της βασιλείας του. Στους κύκλους των αναρχικών ήταν γνωστός ως «Βασιλιάς Μύδρος» (Re Mitraglia). Δολοφονήθηκε το 1900 στην Μόντσα, κατά την αποχώρησή του από το στάδιο του Μιλάνου, όπου είχε μεταβεί να παρακολουθήσει τους Πανιταλικούς Αγώνες, από τον Ιταλό αναρχικό Γκ. Μπρέσι.
Δημοπρασια γλυπτο Ψαριανος μπουρλοτιερης Καναρης Υδραιος αγωνιστης Πιπινος οθωμανικος στολος Χιος Γενοκτονια Χιου σφαγιασμος Ελληνες οθωμανοι στρατος 30 Μαρτιου 1822, Μαρτιος ξεσηκωμος επανασταση Χιων, 11 Μαρτιου μαρτιος αποβαση εκστρατευτικο σωμα Σαμιοι σαμος λεηλασια ατακτοι μσουσουλμανοι, μικρα ασια αιχμαλωτος πωληση εβραιοι δουλεμποροι παζαρι Δυση ανατολη μσουσουλμανος μσουσουλμανισμος εβραιος δουλεμπορος δουλεμποριο εργα Γενοκτονια καταστροφη σφαγη εργο Σικελος Πανορμο γλυπτης σιβιλετι σιβιλεττι Civiletti 19ος αιωνας μχ Ψαρα πρωθυπουργος Ελλαδος 18ος 1790 1793 – 1877 Υδρα αγωνας οθωμανικη αυτοκρατορια 6 7 Ιουνιου ιουνιος 1873 Διεθνης εκθεση Βιεννη 1875 πριγκηψ Ουμβερτος παραγγελια μεταφορα μαρμαρο, Παλερμο Σικελια πριγκηπας ιταλιας ιταλια μπρουντζο πηλο δοκιμιο εξαιρετικη αποδοση μπρουτζο φυσικο μεγεθος γυψινο συμπλεγμα γκρεκο φωτοπουλος Δεληβορριας Ελλαδα Μουσειο Μπενακη ιταλικος φιλελληνισμος εκθεση Ρωμη 1986, χορηγια εκπαιδευση βουλευτης Γαλατης γκαλατι νε σπουτσες Galati de Spuches ελληνικο αγαλμα θεος Ερμης Ραινεριος Umberto I di Savoia, Τορινο, οικος Σαβοιας Σαβοια βασιλιας Εμμανουηλ Αδελαιδα Αψβουργοι Λωρραινη Αυστρια πολεμος μαχη Σολφερινο Κουστοτσα Γκαριμπαλντι Ιταλοι πατριωτες θρονος επιδημια χολερα νεαπολη Ναπολι καμπανια παρατσουκλι Καλος Βασιλευς Κωδικας κωδιξ ζαναρντελλι ζαναρντελι Zanardelli, καινοτομια ποινικος κωδικας Ιταλος καταργηση θανατικη ποινη δημοφιλης ακαμπτος συντηρητισμος αυταρχικος σκανδαλο τραπεζα Banca Romana, καταστολη λαικη εξεγερση 1898 τιμη στρατηγος Μπεκαρης Beccaris αιματηρη ταραχη Μιλανο, Μαιος αποπειρα δολοφονια βασιλεια αναρχικοι Βασιλιας Μυδρος Re Mitraglia δολοφονια 20ος 1900 Μοντσα, σταδιο Μιλανου, μιλανο Πανιταλικοι αθλητικοι Αγωνες, αναρχια αναρχικος Μπρεσι
