Η καλόγνωμη (αλλά αναφέρονται συνήθως στον πληθυντικό: οι καλόγνωμες) είναι θαλάσσιο ελασματοβράγχιο δίθυρο μαλάκιο, το σώμα του οποίου προστατεύεται σε διπλό στενόμακρο όστρακο. To μήκος της φθάνει τα 8 – 10 εκατ. περίπου.
Η επιστημονική τους ονομασία είναι Arca noae (από τον Λινναίο, το 1758)[1]. Ανήκουν στην οικογένεια των Αρκιδών (Arcidae)[2].
Απαντάται στην Μεσόγειο Θάλασσα. Ήταν κάποτε κοινό στην Αδριατική. Αλλά το 1949 / 1950 υπήρξε μια ξαφνική ανεξήγητη, καταστροφική μείωση του πληθυσμού. Έκτοτε, οι πληθυσμοί έχουν αυξηθεί ξανά και το 2002 καταγράφηκαν πυκνότητες έως και 13 ατόμων / τ.μ.
Στην Κύπρο[3], όπως και τα περισσότερα οστρακοειδή, που ζουν στις θάλασσές της, τις λένε κάττες.
- ΔΙΑΒΑΣΤΕ επίσης: Γρ. Χ. Σκουραδάκης “Η βιολογία και οικολογία του δίθυρου Arca noae Linnaeus, 1758 στις βόρειες ακτές της Κρήτης (όρμος Ελούντας) / The biology and ecology of Arca noae Linnaeus, 1758 in the north coast of Crete”, διδ. διατρ., DOI 10.12681/eadd/58014,Πανεπιστήμιο Κρήτης. Σχολή Θετικών και Τεχνολογικών Επιστημών. Τμήμα Βιολογίας, 2024.
Το χρώμα της είναι σκούρο καφέ με κοκκινωπές κηλίδες. Στο όστρακό της εμφανίζονται συνήθως χαμηλές «τρίχες». Ζει προσκολλημένη κυρίως σε βράχους του βυθού. Το κρέας της, που είναι λίγο σκληρό αλλά νόστιμο. Τρώγεται συνήθως ωμό.
ΠΗΓΗ: Μεγάλη Κυπριακη Εγκυκλοπαιδεια. Γ. Λεκάκης «Λεξικο παραδοσεων». ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 23.2.2026.
Αλλά γιατί ονομάσθηκαν καλόγνωμες; Η απάντηση στο παρακάτω άρθρο του 1905:
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
[1] Αγγλική ονομασία: Noah’s Ark shell (το κογχύλι του Νώε / κέλυφος της Κιβωτού του Νώε!!!) ή/και απλώς Ark shell.
[2] Παρόμοια είδη, γνωστά ως καλόγνωμες, της οικογένειας των Αρκιδών με «τραπεζοειδές» σχήμα, είναι:
- a) Arcabarbata (Linnaeus, 1758) / αγγλ. Bearded Ark. Επίσης 8 εκατ.
- β) Arca lacteal, εξαιρετικά μικρόσωμο είδος.
[3] Στην Κύπρο δεν συναντώνται σε μεγάλες ποσότητες, επειδή οι κυπριακές θάλασσες είναι φτωχές σε θρεπτικά συστατικά με τα οποία τρέφονται.
θαλασσινα καλογνωμες Λεκακης καλογνωμη θαλασσιο ελασματοβραγχιο διθυρο μαλακιο, θαλασσια ελασματοβραγχια μαλακια σωμα προστασια διπλο στενομακρο οστρακο ονομα Arca noae Λινναιος, 18ος αιωνας μΧ 1758 οικογενεια αρκιδων Arcidae Μεσογειος Θαλασσα αδριατικη 1949 1950 ξαφνικη ανεξηγητη καταστροφη καταστροφικη μειωση πληθυσμου πληθυσμος 2002 ατομο Κυπρος οστρακοειδη οστρακοειδες θαλασσες καττες καττα χρωμα σκουρο καφε κοκκινωπη κηλιδα οστρακα τριχες τριχα βραχος βυθος κρεας σκληρο νοστιμο ωμο κογχυλι κοχυλι κελυφος κιβωτος Νωε ειδη, ειδος αρκιδαι τραπεζοειδες σχημα, εξαιρετικα μικροσωμο κυπριακη θρεπτικα συστατικα τροφη βιολογια οικολογια βορεια ακτη Κρητης κρητη ορμος Ελουντας Ελους Ελουντα Ολους αλιεια ψαρεμα ψαρας τρατολογος τρατα βαρκα λιθος λιθοι λιθαρι χορταριασμενα χαλικια θαλασσας ψυχογιος ψυχογυιος παραγιος πετροβολημα χορταριασμενο χαλικι ζουμι εμποριο νοστιμωτατα νοστιμο φαι φαγι εφημεριδα εφημερις ΑΟΔΟ 1905 γαβριηλιδης σαρακοστιανα φαγητα τροφιμα εδεσματα σαρακοστιανο τραπεζι φαγητο τροφιμο εδεσμα σαρακοστη
