Του συγγραφέα Κωνσταντίνου Σπίνου
Ο Ιωάννης Καποδίστριας είναι ο Έλληνας πολιτικός που άλλαξε τον ρουν της Ελληνικής Ιστορίας. Είναι ο δημιουργός του νέου Ελληνικού κράτους, το οποίο ίδρυσε εκ θεμελίων σε μια δραματική περίοδο.
- ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΙΩΑΝΝΗ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ, ΕΔΩ.
Μόλις η αντικυβερνητική επιτροπή (τριμελής επιτροπή που κυβέρνησε προσωρινά μέχρι την άφιξη του Καποδίστρια) του παρέδωσε την κυβέρνηση, ζήτησε να κάνει γενική απογραφή και να τον ενημερώσουν με έγγραφες εκθέσεις τι του παραδίδουν. Οι πέντε Γραμματείς Επικρατείας (υπουργοί) παρέδωσαν τις εκθέσεις τους, όπου μέσα εκεί ζωγράφιζαν με τα μελανότερα χρώματα την απερίγραπτη αθλιότητα των ελληνικών πραγμάτων, και επιβεβαίωναν όχι μόνο την ανυπαρξία κράτους, αλλά και την κατάρρευση της οικονομίας του τόπου.
- Δ. Λόντος Γραμματέας Εσωτερικών και Αστυνομίας: Αναφέρει ότι όλη η Επικράτεια περιορίζεται στην Αίγινα στον Πόρο στην Σαλαμίνα στην Ελευσίνα στην Μάνη το Ναύπλιο στην Μάνη και στα Μέγαρα. Ήταν και τα νησιά Ύδρα και Σπέτσες τα οποία κήρυξαν ανεξαρτησία, γιατί έπρεπε να έχουμε την πειρατεία ελεύθερη.
- Α. Βλαχόπουλος Γραμματέας επί του Πολέμου: Καταθέτει στην έκθεση του ότι ούτε στρατός υφίστατο ούτε πολεμικό υλικό. Τα στρατιωτικά τμήματα περιπλανώνται εδώ κι εκεί άτακτα και απειθάρχητα.
- Γ. Γλαράκης: Γραμματέας επί των Εξωτερικών και του Ναυτικού: Αναφέρει στην έκθεσή του ότι η φρεγάτα ΕΛΛΑΣ και η κορβέτα ΥΔΡΑ μουσκεύουν στον Πόρο παροπλισμένες, ενώ μαίνεται η πειρατεία στις ελληνικές θάλασσες.
- Μιχ. Σούτσος Γραμματέας επί την Δικαιοσύνης και της Παιδείας: Περιορίστηκε να αυτοσυστηθεί στον κυβερνήτη μη έχοντας τίποτε σχετικό με τις αρμοδιότητες του να του αναφέρει. Δεν υπάρχει δικαιοσύνη όλα αυτά τα χρόνια.
- Π. Λιδωρίκης Γραμματέας επί των Οικονομικών: Στην έκθεση του αναφέρει, ότι όχι μόνο δεν υπάρχουν χρήματα στο Δημόσιο Ταμείο, αλλά ούτε και υπήρχε ποτέ κανονικό ταμείο. Φόρο κανείς δεν πλήρωνε στο κράτος γιατί παρόμοια υποχρέωση του πολίτη δεν υπήρχε από τα Συντάγματα του Αγώνα!!! Μόνο οι κοτζαμπάσηδες και οι καπετάνιοι κατόρθωναν να εισπράττουν, ότι τους χρειαζόταν για τις τοπικές ανάγκες τους.
Όταν ο Καποδίστριας ρώτησε τον Γραμματέα Επικρατείας, Παναγιώτη Λιδωρίκη, ποιος ευθύνεται για όλη αυτή την κατάσταση, η απάντηση ήταν περισσότερο από τραγική.
- ΔΙΑΒΑΣΤΕ επίσης: Λεκάκης Γ. «ΕΠΙΤΟΜΟΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ», ΕΔΩ.
«Πρέπει να ομολογηθεί ότι θα υπήρχαν πολλές άλλες πηγές από τις οποίες η κυβέρνηση θα μπορούσε να αντλήσει ωφέλεια αλλά οι διαρκείς διαφωνίες οι παρατεινόμενες στο άπειρο συζητήσεις η διαρκής πάλη των κομμάτων και η έκδηλη αντίθεση μεταξύ του Άγγλου ναυάρχου Κόχραν και του στρατηγού Τσωρτς δημιούργησαν τα μεγαλύτερα εμπόδια. Η κυβέρνηση είχε να παλέψει εναντίον αναρίθμητων δυσχερών ενώ σύμφωνα με το Σύνταγμα δεν ήταν δυνατόν να κάνει οτιδήποτε χωρίς την συγκατάθεση του νομοθετικού σώματος και μια φορά που το πράμα έφτανε εκεί έμενε εκεί για πάντα».
Ο Καποδίστριας δεν πτοήθηκε, αντιθέτως επιδόθηκε αμέσως στο έργο της δημιουργίας κράτους εκ του μηδενός, επιδεικνύοντας αξιοζήλευτη δραστηριότητα. Για τον σκοπό αυτόν δεν δίστασε να υποθηκεύσει ολόκληρη τη μεγάλη ακίνητη πατρική περιουσία του στην Κέρκυρα, να δαπανήσει όλα τα χρήματά του για να στηρίξει το νεοσυσταθέν κράτος.
Στα τρία χρόνια και τους οχτώ μήνες που τον άφησαν να ζήσει και να διοικήσει το νεοσύστατο κράτος και παρά τις τεράστιες αντιδράσεις των κοτζαμπάσηδων, των πλοιοκτητών, και κυρίως της αγγλικής και Γαλλικής κυβερνήσεως, δημιούργησε ένα, μοναδικό και πρωτοποριακό έργο. Το δημιουργικό αυτό έργο με επιστημονική αντικειμενικότητα μπορεί να χαρακτηριστεί ότι ξεπέρασε και τις πιο αισιόδοξες και ρηξικέλευθες προσδοκίες. Έχτισε πέτρα-πέτρα με τη συγκλονιστική δική του αυτοθυσία και προσφορά τα θεμέλια σε όλες τις μορφές της οργάνωσης ενός αρτιγέννητου κράτους.
ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΡΑΤΟΥΣ
- Χώρισε σε διοικητικές περιφέρειες την χώρα: Διοικητική Οργάνωση της Ελλάδος.
- Το 1828 διενέργησε την πρώτη απογραφή της Ελλάδος.
- Προέβη σε Σύσταση Στατιστικής Επιτροπής
- Εφάρμοσε την πρακτική της απομόνωσης (καραντίνας) των κοινοτήτων που πλήττονταν από τις επιδημίες του τύφου, της ελονοσίας και άλλων μολυσματικών ασθενειών.
- Ίδρυσε ταχυδρομική υπηρεσία, μουσείο και βιβλιοθήκη.
- Φρόντισε για την κατασκευή δρόμων
- Στην Αίγινα ίδρυσε ελληνικό και γαλλικό τυπογραφείο,
- Ίδρυσε ναυπηγεία στο Ναύπλιο και τον Πόρο.
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
- Ίδρυσε την Εθνική Χρηματιστική Τράπεζα της Ελλάδος.
- Ίδρυσε Εθνικό Νομισματοκοπείο.
- Έκοψε νέο νόμισμα (φοίνικας), το οποίο αντικατέστησε τα τούρκικα γρόσια. Τα πρώτα νομίσματα ήταν χάλκινα και έγιναν από τον χαλκό που επέδωσε το λιώσιμο των παλιών κανονιών.
- Ανέπτυξε το εμπόριο και την ναυτιλία.
ΓΕΩΡΓΙΑ
- Προστάτευσε με νόμους την Γεωργία.
- Ίδρυσε Πρότυπη Γεωργική Σχολή στηνΤίρυνθα για την εκπαίδευση των αγροτών
- Παραχώρησε στους αγρότες οικονομικές και φορολογικές διευκολύνσεις,
- Εισήγαγε νέες μεθόδους καλλιέργειας, σύγχρονα μηχανήματα και μετακάλεσε ειδικούς επιστήμονες. και επιχείρησε να εκσυγχρονίσει την γεωργία εισάγοντας νέες καλλιέργειες πατάτα και νέες καλλιεργητικές μεθόδους χρήση σιδερένιου αρότρου
- Στήριξε την παραγωγή του μεταξιού.
- Εισήγαγε την καλλιέργεια της πατάτας.
ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
- Δημιούργησε επιτροπή για την σύνταξη βιβλίων. Συντάσσεται το πρώτο αλφαβητάρι με έμφαση στην εικονογράφηση το λεγόμενο «Απλούν Αλφαβητάριον δια παιδία».
- Δημιουργούνται αλληλοδιδακτικάσχολεία, όπου οι καλύτεροι μαθητές των μεγάλων τάξεων μαθαίνουν στους μικρότερους (με την βοήθεια των δασκάλων) γραφή και ανάγνωση.
- Στην Αίγινα λειτουργούν αλληλοδιδακτικά, ελληνικά και χειροτεχνικά σχολεία, καθώς και το Κεντρικό Σχολείο.
- Ιδρύεται το πρώτο ελληνικό Γυμνάσιο.
- Δημιούργησε 121 κρατικά σχολεία που ανοίγουν τον δρόμο της παιδείας και της γνώσης στα Ελληνόπουλα.
ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ
- Η χώρα δεν έχει ακόμα καθορισμένα σύνορα. Ο Κυβερνήτης χρησιμοποιεί το κύρος και την εμπειρία του στη διεθνή διπλωματία για να κατοχυρώσει όσο το δυνατόν περισσότερα εδάφη στο ελληνικό κράτος και γι’ αυτό συνεχίζει διαπραγματεύσεις με τις Μεγάλες Δυνάμεις (Αγγλία, Γαλλία, Ρωσία).
- Προτείνει στα διεθνή φόρα εντελώς ανεξάρτητο ελληνικό κράτος με δικό του ηγεμόνα.
- Με προσωπικές ενέργειες, επαφές με Φιλέλληνες, ευφυείς διπλωματικούς χειρισμούς και χάρη στις σημαντικές στρατιωτικές επιτυχίες των ελληνικών δυνάμεων στην Στερεά Ελλάδα, ο Καποδίστριας πέτυχε από την απλή αυτονομία της Πελοποννήσου και λίγων νησιών, που προέβλεπε το Πρωτόκολλο του Λονδίνου (1830), ανεξάρτητο ελληνικό κράτος, αλλά με τα σύνορα στην γραμμή Αχελώου – Σπερχειού.
- Επωφελούμενος κι από τη πλήρη νίκη των Ρώσων στον πόλεμό τους με την οθωμανική αυτοκρατορία και την Συνθήκη της Αδριανούπολης (14.9.1829), εξασφάλισε την “μετάθεση” των συνόρων στη γραμμή Παγασητικού – Αμβρακικού Κόλπου, κάτι που έγινε αποδεκτό κι από τους Οθωμανούς τον Ιούλιο του 1832.
- Στην τελευταία μάχη της Επανάστασης στην Πέτρα Βοιωτίας, 2.9.1829, οι Έλληνες με επί κεφαλής τον Δημ. Υψηλάντη νικούν τους Τούρκους οι οποίοι αναγκάζονται να συνθηκολογήσουν. Με την συνθήκη αυτή οι Τούρκοι δέχτηκαν να εκκενώσουν την Ανατολική Ελλάδα, εκτός της Ακρόπολης των Αθηνών και του φρουρίου Καραμπαμπά στην Χαλκίδα.
- Προσπαθεί να κρατά επαναστατημένη την Κρήτη και την Στερεά, ώστε να συμπεριληφθούν στο νέο κράτος.
ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ
- Ίδρυσε τα πρώτα ορφανοτροφεία
- Έβαλε υποθήκη τα κτήματα του στην Κέρκυρα σε Έλληνα εφοπλιστή, προκειμένου να φέρει δυο καραβιές τροφή για τον πεινασμένο λαό!
- Με δικά του λεφτά σπούδαζε 300 Ελληνόπουλα στην Ευρώπη (Ο ένας από τους δύο δολοφόνους του, είχε σπουδάσει με τα λεφτά του).
ΕΝΟΠΛΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ
- Ίδρυσε την Σχολή Ευελπίδων.
- Αναδιοργάνωσε και εκπαίδευσε τον στρατό και τον στόλο. Με τον στρατό υπό ενιαία διοίκηση πέτυχε να καταπολεμήσει το κατεστημένο των οπλαρχηγών και αφετέρου να παρεμποδίσει την Οθωμανική προέλαση, όπως έδειξε η Μάχη της Πέτρας, όπου ο ελληνικός στρατός εμφανίσθηκε πειθαρχημένος και συγκροτημένος στην τελευταία μάχη του Αγώνα, με τον δε στόλο υπό την αρχηγία του ναυάρχου Μιαούλη πέτυχε την καταστολή της πειρατείας.
ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ
- Θέσπισε κώδικα πολιτικής δικονομίας.
- Δημιούργησε δικαστήρια τα οποία στελέχωσε με κατάλληλο προσωπικό
Το όλο επίτευγμα καθίσταται ακόμη πιο εντυπωσιακό εάν συνυπολογίσουμε ότι ο Καποδίστριας κυβερνούσε ένα κράτος σχεδόν ανύπαρκτο, σε εμπόλεμη κατάσταση, με ξένα στρατεύματα στην επικράτειά του (ο Ιμπραήμ θα αποχωρούσε από την Πελοπόννησο τον Οκτώβριο του 1828) και στασιαστές να κηρύττουν εξεγέρσεις (Μαυρομιχαλαίοι στην Μάνη) και να ανατινάζουν πλοία (ανατίναξη της φρεγάτας “Ελλάς” και της κορβέτας “Ύδρα” από τον Α. Μιαούλη τον Αύγουστο 1831).
Για τον εαυτό του δεν δέχθηκε ούτε το επιμίσθιο που του αναλογούσε ως αρχηγός κράτους και το οποίο εγκρίθηκε δύο φορές από την Βουλή των Ελλήνων και την Γερουσία. Ο ίδιος έλεγε ότι: «Όταν βεβαιωθώ ότι ουδέν Ελληνόπουλο πεινά, τότε ίσως θα δεχτώ έναν οβολό».
Δυστυχώς, το έργο αυτό έμεινε ημιτελές. Το πρόωρο τέλος του “μπάρμπα Γιάννη”, όπως τον αποκαλούσε ο λαός, και η έλευση της Βαυαροκρατίας κατεδάφισαν όλους τους υπάρχοντες νομισματικούς θεσμούς του νεαρού κράτους.
ΠΗΓΗ: ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 17.2.2026.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
- Εγκυκλοπαιδικό λεξικό ΗΛΙΟΥ.
- Εγκυκλοπαίδεια ΔΟΜΗ.
- «Ιστορία του Ελληνικού Έθνους» εκδ. Εκδοτική Αθηνών.
- Ευαγγελίδης Τρ. Ε. «Ιστορία του Κυβερνήτη Καποδίστρια και ως τα χρόνια του Όθωνα», εκδ. ΝΕΑ ΣΥΝΟΡΑ – Α. Α. ΛΙΒΑΝΗ.
- Δαφνής Γρ. «Ι. Α. Καποδίστριας. Η γένεση του ελληνικού κράτους», εκδ. Ίκαρος.
- Λεκάκης Γ. «ΕΠΙΤΟΜΟΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ», εκδ. ΤΑΛΩΣ Φ.
- Παπαθεοδωρόπουλος Ε. «Ι. Καποδίστριας Δημιουργός της Ελλάδος», άρθρο στην ιστοσελίδα ΓΓΕΘΑ.
ΤΙΜΗΜΕΝΟ ΕΡΓΟ του ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΥΒΕΡΝΗΤΗ ΙΩΑΝΝΗ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ ΕΡΓΑ ΕΘΝΙΚΟΣ ΚΥΒΕΡΝΗΤΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ
