Ειδώλιο 7.800 χρόνων βρέθηκε στην Γη των Σικελών, στην αρχαία Θράκη, νυν Ρουμανία – του Γ. Λεκάκη

Του Γιώργου Λεκάκη

Το χωριό Τόξο – ρουμ. Arcuş / ουγγρικά Árkos) είναι μια κοινότητα στα ανατολικά της λεκάνης στην Τρανσυλβανία στους νότιους πρόποδες των βουνών Μπαραόλτερ, στον 45^ο παράλληλο [45°54′N 25°46′E]. Σήμερα ανήκει στην κομητεία Covasna, της κεντρικής Ρουμανίας – ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΡΟΥΜΑΝΙΑΣ, ΕΔΩ. Αποτελούσε μέρος της Σεκλερλάνδης[1] της ιστορικής επαρχίας της Τρανσυλβανίας, στην συμβολή του ποταμού Βάλεα Ράποασα και του ποταμού Άρκους – ενός δεξιού παραποτάμου του Όλτ (Αλτ). Απέχει 7 χλμ. βόρεια της πρωτεύουσας της κομητείας, τον Άγιο Γεώργιο[2].

• ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΤΡΑΝΣΥΛΒΑΝΙΑΣ, ΕΔΩ.

Σε αυτό το χωριό που στα αρχαία χρόνια ανήκε στην έκταση της Θράκης, βρέθηκε ένα νεολιθικό ειδώλιο 6,35 εκατ., που απεικονίζει μια γυναίκα (δύο μικρές προεξοχές υποδηλώνουν στήθος) με εκτεταμένα χέρια, σαν να προσεύχεται, ανάμεσα σε ίχνη κατοικιών, κεραμικής και κάρβουνου, που χρονολογούνται μεταξύ 5800 και 5500 π.Χ.

• ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΑΡΧΑΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ, ΕΔΩ.

Οι αρχαιολόγοι του Εθνικού Μουσείου των Ανατολικών Καρπαθίων ερευνούσαν σε σωστικές ανασκαφές (παραπάνω φωτ.) την τοποθεσία Arcuș – Fair Plateau (Vásártető), όταν ανακάλυψαν τον οικισμό, ο οποίος είχε κτιστεί από τους πρώτους αγρότες του λεγομένου «Πολιτισμού Starčevo-Criş». Το ειδώλιο ήταν κατασκευασμένο από πηλό που είχε σκληρυνθεί με άχυρο και άμμο, ψημένο σε υψηλές θερμοκρασίες, για να δώσει ένα κόκκινο χρώμα (τούβλου), αλλά οι πιο σκούρες περιοχές του υποδηλώνουν ότι η θερμότητα ήταν ανομοιόμορφη. Το κεφάλι του ειδωλίου διαθέτει μάτια σκαλισμένα σε σχήμα V, μια μικρή οβάλ μύτη και λεπτές τομές, που ομοιάζουν με μακριά μαλλιά δεμένα σε κότσο – μια από τις αρχαιότερες αναπαραστάσεις γυναικείων χτενισμάτων, που είναι γνωστές στην περιοχή του Βόρειου Δούναβη. Το σώμα του ειδωλίου είναι λεπτό, με προεξοχές στον κορμό. Τα μέλη της ομάδας πιστεύουν ότι το ειδώλιο μπορεί να χρησιμοποιήθηκε ως οικιακό φυλακτό, τελετουργικό αντικείμενο ή συμβολική προσφορά.

Τέτοια ειδώλια είναι σπάνια στον “πολιτισμό Starčevo-Criș”, γεγονός που καθιστά την ανακάλυψη από το Arcuș ακόμη πιο πολύτιμη. Τα περισσότερα από τα γνωστά “είδωλα” της ίδιας περιόδου προέρχονται από το Βανάτο / Banat ή την περιοχή Κρις, και πολλά από αυτά έχουν τονισμένα σχήματα, όπως η “Αφροδίτη” – αγαλματίδια με έντονα ισχία, σύμβολα γονιμότητας. Αυτό από το Άρκους, ωστόσο, είναι διαφορετικό: δεν έχει υπερβολικά χαρακτηριστικά, καθώς είναι μάλλον μια λεπτή, απλή σιλουέτα, αλλά γεμάτη εκφραστικότητα!

Αυτό το μικρό πήλινο ειδώλιο, ηλικίας άνω των 7.500 χρόνων, μας προσφέρει ένα “παράθυρο” στον κόσμο εκείνης της εποχής! Έναν κόσμο στον οποίο συμβατικώς οι άνθρωποι πρωτάρχιζαν να κτίζουν τα χωριά τους, να καλλιεργούν την γη και να αναζητούν πνευματικά νοήματα σε χειρονομίες και σύμβολα…

Τέλος, στα τουριστικά αξιοθέατα της πόλης είναι:

• η οχυρωμένη εκκλησία των Ουνιταριανών (του 16ου αιώνα – κτίστηκε το 1568, ανακαινίστηκε το 1831). Έχει χαρακτηριστεί ως ιστορικό μνημειο. Και
• το κάστρο και το κτήμα της ουγγρικής ευγενούς οικογένειας Syentkereszthy. Κτισμένο το 1860. και η ρωμαιοκαθολική εκκλησία του, επίσης κτισμένη τον 19ο αιώνα. Επίσης ιστορικα μνημεια. Ο τελευταίος ιδιοκτήτης του κτήματος, ο Ούγγρος βαρώνος Béla Szentkereszty, Υψηλός Κόμης της Κομητείας Háromszék, έκανε τις τελευταίες μετατροπές στο κάστρο, στις αρχές της δεκαετίας του 1890. Στο σφυρήλατο σιδερένιο κιγκλίδωμα, υπάρχουν διακοσμημένα αγγεία που απεικονίζουν μυθολογικές και βιβλικές σκηνές. Περιβάλλεται από ένα πάρκο με πολλά σπάνια είδη δένδρων και μια λίμνη κατάλληλη για βαρκάδα. Μετά το 1945, το κτήριο κρατικοποιήθηκε και χρησίμευσε ως ορφανοτροφείο, Σχολή Γεωργικών Μηχανικών και η έδρα του Αγροτικού Συνεταιρισμού. Μετά το 1982, το ακίνητο περιήλθε στην ιδιοκτησία του Κομμουνιστικού Κόμματος και χρησιμοποιήθηκε ως προεδρική κατοικία. Μετά την αλλαγή καθεστώτος του 1989, το κτήριο αναλήφθηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού και, μέχρι πρόσφατα, στέγαζε το Πολιτιστικό Κέντρο Arcuş.

ΠΗΓΗ: δρ. D.-L. Buzea, αρχαιολόγος στο MNCR – Εθνικό Μουσείο Ανατολικών Καρπαθίων
Ερευνητική ομάδα στο MNCR – Εθνικό Μουσείο Ανατολικών Καρπαθίων: δρ. D.-Călin Ștefan (υπεύθυνος έργου), δρ. D.-L. Buzea και δρ. J. Puskás. Ανεξάρτητοι αρχαιολογικοί συνεργάτες: δρ N. P. Mazăre, δρ. Fl. Mărcuți και σρ. M. M. Ciută. MNCR – Muzeul Naţional al Carpaţilor Răsăriteni, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 8.2.2026. Γ. Λεκακης “Συγχρονης Ελλαδος περιηγησις”.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

• Κατάλογος ιστορικών μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού και Εθνικής Κληρονομιάς  Ρουμανίας (Ministerul Culturii și Patrimoniului Național).
• Heltmann H. και G. Servatius (επιμ.) «Travel Guide to Transylvania», εκδ. Kraft, Würzburg, 1993.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

[1] λατινικά ελέγετο Terra Siculorum, δηλ. Γη των Σικελών, από την εγκατάσταση κατοίκων εκ Σικελίας Μεγάλης Ελλάδος / Κάτω Ιταλίας, κατά την ρωμαϊκή κατοχή > Székely Land / Szeklerland / ουγγρικά Székelyföld, ρουμανικά Ținutul Secuiesc ή Secuime.

[2] Sfântu Gheorghe, Sankt Georgen / Σφάντου Γκεόργκε, Σανκτ Γκέοργκεν.

αρχαιο ειδωλιο 7.800 χρονων Γη των Σικελων, αρχαια Θρακη, Ρουμανια Λεκακης αρχαια ειδωλια σπανιο πολιτισμος Starcevo Cris σταρτσεβο κρις Arcus ειδωλα Βανατο μπανατ Banat τονισμενα σχηματα, Αφροδιτη αγαλματιδιο εντονα ισχια, συμβολα γονιμοτητας αρκους, εντονο ισχιο, στεατοπυγικο συμβολο γονιμοτητος γονιμοτητα αρκους, αρκους, υπερβολικα χαρακτηριστικα λεπτη απλη σιλουετα, εκφραστικοτητα μικρο πηλινο ειδωλιο, 7.500 χρονια πριν ανθρωποι χωριο καλλιεργεια πνευματικα νοηματα χειρονομια συμβολα 5800 6η χιλιετια πΧ Σικελοι ουγγρικα arkos τοξο κοινοτητα λεκανη Podisul Podișul Transilvaniei βουνα Μπαραολτερ / Baraolter Berge, 45^ος παραλληλος κομητεια κοβανσα Covasna, Σεκλερλανδη ιστορια επαρχια συμβολη ποταμος Βαλεα Ραποασα / Valea Râpoasă Rapoasa  αρκος παραποταμος Olt Alt ολτ Αλτ πρωτευουσας αγιος Γεωργιος νεολιθικο ειδωλιο νεολιθικη εποχη απεικονιση γυναικα στηθος εκτεταμενα χερια, προσευχη κατοικια κεραμικη καρβουνο 5500 πΧ αρχαιολογια Εθνικο Μουσειο Ανατολικων Καρπαθιων, καρπαθια σωστικες ανασκαφες οικισμος πρωτοι αγροτες κατασκευη πηλος αχυρο αμμος, ψημενος υψηλη θερμοκρασια κοκκινο χρωμα θερμοτητα κεφαλι ματια σκαλισμενα σχημα V, μικρη οβαλ μυτη λεπτη τομη μακρια μαλλια δεμενα κοτσος σωμα λεπτο προεξοχη κορμος οικιακο φυλακτο τελετουργικο αντικειμενο τελετουργια συμβολικη προσφορα κομμωση αρχαιοτερη αναπαρασταση γυναικειο χτενισμα βορειος Δουναβης δουναβις ιστρος σπανια αγαλματιδια αδυνατη τεχνη τουριστικα αξιοθεατα οχυρωμενη εκκλησια Ουνιταριανοι 16ος αιωνας μχ 1568, ιστορικο μνημειο καστρο κτημα ουγρροι ευγενεις ουγγρικη ευγενης οικογενεια Syentkereszthy 19ος 1860 ρωμαιοκαθολικη εκκλησια ιστορικα μνημεια ουγγρος βαρωνος Υψηλος Κομης κομις Haromszek, σφυρηλατο σιδερενιο κιγκλιδωμα, διακοσμημενα αγγεια μυθολογια βιβλικες σκηνες παρκο δενδρα λιμνη βαρκαδα 1945, κρατικοποιηση ορφανοτροφειο, Σχολη Γεωργικων Μηχανικων Αγροτικος Συνεταιρισμος Κομμουνιστικο Κομμα ΚΚ ΚΚΡ προεδρικη κατοικια Υπουργειο Πολιτισμου Πολιτιστικο Κεντρο Εθνικη Κληρονομια λατινικα τερα τερρα σικολορουμ Terra Siculorum, εγκατασταση κατοικοι Σικελια Μεγαλη Ελλαδα Κατω Ιταλια ρωμαικη κατοχη Szekely Land / Szeklerland / ουγγαρια Szekelyfold, ρουμανικα tinutul Secuiesc Secuime Sfαntu Gheorghe, Sankt Georgen / Σφaντου Γκεoργκε, Σανκτ Γκeοργκεν