Αντανάκλαση, το αρχαίο ξεμάτιασμα / ξεμέτρημα κατά της βασκανίας και η σταυρωτή κίνηση, τετρακτύς

Διεύρυνση και Αμφισβήτηση στην αναζήτηση της αλήθειας

Του ιατρού πνευμονολόγου-φυματιολόγου Στυλιανού Θ. Μητρόπουλου

ΣΧΟΛΙΑ-ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Γ. Λεκάκης

Οι κληρονομημένες από την αρχαιότητα Ιερές τέχνες δεν πρέπει να αποκλείονται από χέρι. Οι Ιερές Τέχνες, Ιατρική και Μαντική, και κάθε συνοδό τους, όπως το “Ξεμέτρημα σε Βασκανία“, αναπτύσσονται μόνο με την αμφισβήτηση και την απόρριψη ή μη.

• ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΒΑΣΚΑΝΙΑΣ, ΕΔΩ.

Πολύ μικρός (περίπου το 1950), σε αρβανιτοχώρι της Αττικής, αιωνόβια αρβανίτισσα, όπως έμαθα τότε ήταν πάνω από 100 ετών, δηλαδή γεννημένη πριν το 1850, που την έλεγαν Μπουσουλίνα, ήταν φημισμένη “ξεματιάστρα” παιδιών. Θυμάμαι την Μπουσουλίνα, το μικρό γυάλινο ποτηράκι με νερό με συνοδό μικρό πιατάκι με λάδι ή καντήλι με λάδι, που τις φέρνανε ως εργαλεία για “ξεμάτιασμα“. Η Μπουσουλίνα άρχιζε αμέσως να λέει ψιθυριστά “ακαταλαβίστικα“, σταυρώνοντας με το δεξί της χέρι το ποτηράκι με το νερό. Ακολούθως με το δεξιό δάκτυλο δείκτη, άγγιζε το λάδι στο πιατάκι ή στο “καντήλι” και έσταζε στο ποτηράκι με το νερό μια – δυο σταγόνες λάδι. Θυμάμαι τις σταγόνες λάδι στο νερό που άλλοτε διαλύονταν και άλλοτε δεν διαλύονταν… Θυμάμαι ότι όταν διαλυόταν, η Μπουσουλίνα έλεγε “βρε καλά που το φερες”… “το ρούφηξαν”, και μ’ έφτυνε τρεις φορές “φτου .. φτου.. φτου…” λέγοντας ψιθυριστά λόγια.

Με ξεμάτιαζαν τακτικά (είχα άσθμα που δεν το γνώριζαν και απέδιδαν στο μάτι…) με πολλούς τρόπους όπως με γαρύφαλλα που σκάνε, μια κρητικιά με μαντήλι με κόμπο, κ.ά. Τελευταία το συχνό ξεμάτιασμα το απλοποίησαν μόνο με ψιθυριστές ευχές που αν ήμουν τάχατε ματιασμένος οι ξεματιάστρες χασμουριόντουσαν σαν να νύστάζαν!!! Με το χασμουρητό κατά την διάρκεια της ευχής–προσευχής (συχνά χριστιανικής με επίκληση όπως έμαθα στην Παναγία ή την Αγία Τριάδα, αλλά με κρυφά λόγια) η ξεματιάστρα «απορροφούσε» το “βάρος” μου ως ματιασμένου. Όσο πιο έντονο το χασμουρητό της, τόσο «βαρύτερο» ήταν το μάτι. Το χασμουρητό «σημάδι ότι η ξεματιάστρα παίρνει το κακό πάνω της». Κάποιοι παρευρισκόμενοι στο ξεμάτιασμα γελούσαν και λέγανε “μετρήστε ή μέτρησε τις τρύπες“… μέχρι που τελικά αγανάκτησα και αρνήθηκα να με ξεματιάζουν, να χασμουριούνται και να με φτύνουν…

• ΔΙΑΒΑΣΤΕ: Γ. Λεκάκης: “Περι βασκανιας”, ΕΔΩ.

Ιστορία

Το ξεμάτιασμα με νερό και λάδι είναι παράδειγμα πολιτισμικής συνέχειας με περιγραφές των «μαγικών παπύρων» της ύστερης αρχαιότητας. Στην αρχαιότητα, η ρίψη ελαίου στο νερό χρησιμοποιούνταν για να διαβαστούν σχήματα που προέβλεπαν την έκβαση μιας μάχης ή την πορεία μιας ασθένειας. Στα ρωμαικά χριστιανικά χρόνια, η πρακτική ξεμιατιάσματος «εκχριστιανίστηκε» και συνδέθηκε με το κακό μάτι (βασκανία) με την ερμηνεία του ματιασμένου αν το λάδι διαλύεται ή βυθίζεται. Οι επωδές λέγονταν ψιθυριστά γιατί αν ακούγονταν καθαρά από τρίτο, πίστευαν ότι η δύναμή τους χανόταν.

Ελαιομαντία / Λαιομαντία

Η πρακτική με νερό και λάδι του 19ου αιώνα ονομάζεται λαιομαντία που σε μάτιασμα η Διάλυση της σταγόνας λαδιού, δηλαδή αν το λάδι «ανοίγει και εξαπλώνονται» και γίνεται ένα με το νερό, οπότε η ξεματιάστρα θεωρεί ότι το μάτι έχει «ποτίσει» το σώμα του παιδιού.

• ΔΙΑΒΑΣΤΕ επίσης: Γ. Λεκάκης “Τα μαγικά του ελαίου”.

Αν το λάδι βυθιστεί, το μάτιασμα θεωρείται πολύ βαρύ. Όταν οι σταγόνες δεν διαλυθούν το άτομο δεν είναι ματιασμένο.[1] Τα γητέματα ξεκινούσαν συνήθως με μια επίκληση «Εις το όνομα του Πατρός…» και συνέχιζαν με μια εντολή στο «κακό» να φύγει και να πάει «στα άγρια βουνά» ή «εκεί που δεν λαλούν πετεινοί» και τρεις φορές φτύσιμο φτου… φτου… φτου…) όχι προσβλητικό, αλλά αποτρεπτικό, αφού το σάλιο θεωρούνταν από την αρχαιότητα. Το «φτύσιμο» συνδέεται με την αρχαία αντίληψη ότι το σάλιο έχει αποτρεπτικές και καθαρτικές ιδιότητες – «ὡς μὴ βασκανθῶ δέ, τρὶς εἰς ἐμὸν ἔπτυσα κόλπον» (Θεόκριτος “Ειδύλλια”) και ως το ισχυρότερο μέσο για να διώξει την βασκανία. Τα αντικείμενα (ποτηράκι, πιατάκι ή καντήλι) κατατάσσονται στα «εργαλεία λαϊκής θεραπευτικής». Το ξεμάτιασμα αναγνωρίζεται ως ψυχοθεραπευτική διαδικασία της προβιομηχανικής κοινωνίας για την αντιμετώπιση του ψυχοσωματικού στρες. Η λαϊκή καταγωγή της ξεματιάστρας υποδηλώνει την πίστη στην λαϊκή δύναμη και την διατήρηση των «σκληρών» εθιμικών κανόνων, όπου η μαντεία και η θεραπεία ήταν αδιάσπαστα στοιχεία της καθημερινότητας. Η ξεματιάστρα πρόσθετε δικά της λόγια για να κρατήσει την συνταγή μυστική. Οι «σταυρωτές» κινήσεις επάνω από το ποτήρι είναι επιβίωση της αρχαίας γεωμετρικής οργάνωσης του χώρου μαντείας (τετρακτύς).

• ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΤΕΤΡΑΚΤΥΟΣ, ΕΔΩ.

Στην μαντική παράδοση (ελληνική και μετέπειτα ρωμαϊκή), για να ερμηνευτεί ένα σημάδι, έπρεπε ο χώρος να οριοθετηθεί. Με σταυρωτή Κίνηση Δημιουργεί νοητό σταυρό που χωρίζει την επιφάνεια του νερού σε τέσσερα τεταρτημόρια.

Η ΙΕΡΑ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ – η Γεωμετρική Σημασία:

• Ο σταυρός ορίζει τον Άξονα του Κόσμου.
• Το κέντρο του σταυρού (εκεί που πέφτει το λάδι) είναι το «εδώ και τώρα», ενώ
• τα τέσσερα σημεία ορίζουν τα σημεία του ορίζοντα (Ανατολή, Δύση, Βορράς, Νότος).

Εστίαση Ενέργειας: Γεωμετρικά, το ποτήρι είναι ένας κύκλος και η σταυρωτή κίνηση εισάγει το τετράγωνο. Στην αρχαία πυθαγόρεια γεωμετρία, ο συνδυασμός κύκλου και σταυρού συμβόλιζε την ένωση του θείου (= κύκλος) με την υλική πραγμάτωση (= σταυρός). Σταυρώνοντας το ποτήρι, η ξεματιάστρα «κλειδώνει» το νερό μέσα σε ένα ενεργειακό πλαίσιο, ώστε οι σταγόνες του λαδιού να υπακούουν στις δυνάμεις που εκείνη έχει καλέσει.

Μετά την σταυρωτή κίνηση, τον σταυρό – ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΣΤΑΥΡΟΥ, ΕΔΩ:

• Κέντρο: ψυχή του ατόμου.
• Δεξιά / αριστερά οιωνοσκοπία και ιεροσκοπία, η δεξιά πλευρά (αισία) σήμαινε ίαση, ενώ η αριστερή (σκαιά) επιδείνωση.

Σταυρώνοντας το νερό, «βαθμονομούσε» το όργανό της (το ποτήρι).

Γινόταν χρήση χεριού για να «σταυρώσει». Αντίθετα με την αρχαία λεκανομαντία, ο μάντης χρησιμοποιούσε συχνά μια ράβδο (μαντικόν κηρύκειον) για να χαράξει τον αέρα επάνω από το υγρό, μια κίνηση που μεταλλάχθηκε χριστιανικά στην χειρονομία του σταυρού.

Αρβανίτικη Επωδός / «Ξεμετρημα» κατά της Βασκανίας στα αρβανιτοχωρια Αττικής, Βοιωτίας, Κορινθίας

Οι ευχές ονομάζονταν συχνά fjalë (= λόγια) ή urota (ευχές).

• Αρβανίτικη επωδος σε ξεμάτιασμα:

«Sytë e ligj t’i hënsh,

malet e larta t’i zësh,

ik o i ligu, ik o i keqi,

se të ndjek shpata e Shën Gjergjit.

Uji rrjedh, vaji tretet,

syri i keq mos të mbetet.»

• Φωνητική Μεταγραφή

«Σίτε ε λίγκ τ’ι χενς,

μάλετ ε λάρτα τ’ι ζες,

ικ ο ι λίγκου, ικ ο ι κέκι,

σε τε ντιέκ σπάτα ε Σεν Γκιέρτζιτ.

Ούγι ριέδ, βάγι τρέτετ,

σίρι ι κέκι μος τε μπέτετ»

• Απόδοση στα νέα ελληνικά

«Τα κακά μάτια να φας,

τα ψηλά βουνά να πιάσεις,

φύγε εσύ κακέ, φύγε εσύ πονηρέ,

γιατί σε κυνηγάει το σπαθί του άη-Γιώργη.

Το νερό κυλάει, το λάδι διαλύεται,

το κακό μάτι ας μην απομείνει».

Μαντική

Για την βασκανία και ξεμάτιασμα μελέτησα την Ιερή Τέχνη Μαντική και σπουδασμένος στην Ιερή Τέχνη της Ιατρικής, θέλησα να γνωρίσω και την Ομοιοπαθητική που σπούδασα για ένα έτος. Τελικά με κέρδισε η κλασσική Ιατρική ως επιστήμη χωρίς τις “μαγικές” ομοιοπαθητικές ζεύξεις. Μαντική ως Διάμεσα Ζεύξης επικοινωνίας του Αοράτου θείου και του Ορατού κόσμου. Η Μαντική από τις Μυθολογικές εποχές αναπτύχθηκε ως Ενόραση “Χαρισματικών” Διαμέσων. Έτσι αναπτύχθηκε ως ιερή Τέχνη σε αμφιλεγόμενες καταστάσεις όπως:

• Έκστασης, Ερμηνείας (π.χ. φυσικούς ήχους – θρόισμα φύλλων ιερής δρυός κ.ά.),
• Χρησμοδοσίας (Ένθεη με Διάμεσα Πυθία – Δελφοί, Σελλοί-Δωδώνη, κ.ά.),
• Ιεροσκοπίας (εξέταση θυσιασμένων ζώων σπλάχνων – κυρίως ήπατος για ανεύρεση ερμηνευτικών σημαδιών),
• Οιωνοσκοπίας (παρατήρηση πτήσης και συμπεριφοράς πουλιών),
• Ονειρομαντείας (ερμηνεία ονείρων, μέσω «εγκοίμησης» σε ιερούς χώρους π.χ. σε Ασκληπιεία),
• Κληρομαντείας (αντικειμένων που ρίπτονταν όπως αστράγαλοι, κύβοι κά για εξαγωγή προβλέψεων),
• Χειρομαντίας,
• Λεκανομαντίας
• Κρυσταλλομαντίας, κ.ά.

Χειρομαντία

Οι αρχαίοι Έλληνες αν και παρατηρούσαν χαρακτηριστικά σώματος και ανέπτυσσαν φυσιογνωμονική θέση και ο Αριστοτέλης στο έργο του “Περί ζώων μορίων” κάνει νύξεις για τις γραμμές της παλάμης, θεωρώντας ότι μακριές γραμμές συνδέονται με την μακροζωία, αν και το προσέγγιζε περισσότερο βιολογικά παρά μεταφυσικά. Μετά τις εκστρατείες του Μεγάλου Αλεξάνδρου, γνώσεις από Ανατολή (Χαλδαία, Ινδία) αναμείχθησαν με τις ελληνικές αντιλήψεις. Η χειρομαντία αναπτυχθηκε στην ελληνιστική περίοδο μετά τον 3ο αιώνα π.Χ.

Λεκανομαντία και Κρυσταλλομαντία

Λεκανομαντεία, τεχνική που χρησιμοποιούσε υγρό (νερό ή λάδι) σε δοχείο (λεκάνη). Ο Μάντης παρατηρούσε τις αντανακλάσεις του φωτός (συχνά από πυρσούς ή κεριά) στην επιφάνεια του υγρού ή τις κινήσεις που δημιουργούνταν από την ρίψη μικρών αντικειμένων ή σταγόνων ελαίου. Το νερό λειτουργούσε ως «πύλη» που με την προσήλωση στην τρεμουλιαστή επιφάνεια ο μάντης «έβλεπε» μορφές ή μελλοντικά γεγονότα. Η Λεκανομαντεία εξελίχτηκε σε μαντεία σε σφαίρα Κρυστάλλινη ή Κρυσταλλομαντία. Η σφαίρα και το φως σε διαθλάσεις μέσα σε ένα στερεό, καθαρό σώμα, ως φακός συγκεντρώνει το οπτικό πεδίο του θεατή, με το νερό ως ροή και μεταβλητότητα. Ο κρύσταλλος – συχνά χαλαζίας που οι αρχαίοι θεωρούσαν «απολιθωμένο πάγο νερού» συμβόλιζε την καθαρότητα και τη σταθεροποίηση της αόρατης γνώσης σε ορατή μορφή.

Μαντική, Απόλλων – Παν – Νύμφες

Η «σταυρωτή» κίνηση του χεριού στο ποτήρι με το νερό που επιβιώνει στο Ξεμάτιασμα είναι ιερό κατάλοιπο μάντεων, όπως του Πυθίου Απόλλωνα, που αναζητούσαν την επαφή με το θείο μέσα σε σπήλαια:

• Οινόης Πύθιον Ιερό Απόλλωνος: Ο Απόλλων είναι ο κατ’ εξοχήν θεός της μαντείας (Πύθιος). Το ιερό της Οινόης ήταν σημείο εκκίνησης της επίσημης αθηναϊκής αντιπροσωπείας (Πυθαΐδος) προς Δελφούς ως τοπικός μαντικός προθάλαμος των Δελφών.
• Οινόης Σπήλαιο Πανός: Από τα σημαντικότερα σπήλαια-ιερά της Αττικής. που εκτός από τον Πάνα, εκεί συλλατρεύονταν Νύμφες και Ερμής. Στην αρχαιότητα, τα σπήλαια του Πανός και των Νυμφών ήταν τόποι «νυμφόληψης», θείας έμπνευσης ή μανίας. Πιστοί κατέφευγαν εκεί για να λάβουν απαντήσεις μέσω ονείρων ή διαισθητικών καταστάσεων. Ευρήματα (ειδώλια, κεραμική) επιβεβαιώνουν την συνεχή χρήση του χώρου από την νεολιθική εποχή μέχρι τους ρωμαϊκούς χρόνους.
• Μαραθών, Ιερό Ιατρού Αριστομάχου: Ο Αριστόμαχος ήταν «ιατρός ήρωας», μορφής παρόμοιας με τον Αμφιάραο. Οι ιαματικοί ήρωες συνδύαζαν τη θεραπεία με τη μαντεία. Οι ασθενείς «κοιμούνταν» στο ιερό (εγκοίμησις) για να δουν σε όνειρο τη θεραπεία τους — μια πρακτική που επιβιώνει συμβολικά στα «γητεύματα» και τις λαϊκές ιάσεις όπως το ξεμάτιασμα.

• Ωρωπός, Αμφιαράειον: Αφιερωμένο στον χθόνιο ήρωα και μάντη Αμφιάραο. Η λειτουργία του συνδύαζε τον θρησκευτικό χαρακτήρα με την άσκηση της ιατρικής, αποτελώντας ένα ολοκληρωμένο θεραπευτικό κέντρο. το Αμφιαράειο επιλέχθηκε λόγω της γεωλογικής του ιδιομορφίας, ρήγμα και πηγή, που «δικαιολογούσε» μυθολογικά την κάθοδο και άνοδο του ήρωα από τον Κάτω Κόσμο. Το ιερό Αμφιαράειο ιδρύθηκε στα τέλη του 5ου αι. π.Χ. σε μια περιοχή με πλούσια βλάστηση και τρεχούμενα νερά (ρέμα Μαυροδήλεσι), στοιχεία απαραίτητα για την τελετουργική κάθαρση. Τα βασικά κτίσματα περιλαμβάνουν: Ο Ναός: Δωρικού ρυθμού, όπου βρισκόταν το άγαλμα του Αμφιαράου. Η Μεγάλη Στοά (Κοιμητήριο): Μήκους 110 μ., όπου λάμβανε χώρα η «εγκοίμησις».Το Θέατρο: Χρησιμοποιούνταν για τις εορτές των Αμφιαραείων. Η Ιερή Πηγή: Αναβλύζει έως σήμερα και θεωρούνταν το σημείο από όπου αναδύθηκε ο Αμφιάραος ως θεός. Η θεραπεία στο Αμφιαράειο βασιζόταν στην ψυχοσωματική προετοιμασία και την επικοινωνία με το θείο μέσω των ονείρων. «Εγκοίμησης» Ο ασθενής ακολουθούσε ένα αυστηρό πρωτόκολλο πριν την κύρια φάση.
  • -Κάθαρση με θυσία κριού και νηστεία (αποχή από οίνο για 3 ημέρες και τροφή για 24 ώρες).
  • -Κατάκλιση: Ο ασθενής κοιμόταν στην Στοά πάνω στην δορά (δέρμα) του θυσιασμένου κριού.
  • -Ονειρομαντία: Ο θεός εμφανιζόταν στο όνειρο του ασθενούς, είτε θεραπεύοντάς τον άμεσα είτε δίνοντας οδηγίες για την θεραπεία που έπρεπε να ακολουθήσει.

Η αξιοποίηση του χώρου για «ψυχικά νοσήματα» έγκειται στην υποβλητική διαδικασία. Η απομόνωση στο φυσικό περιβάλλον, η προσμονή του ονείρου και η πίστη στη θεϊκή παρέμβαση λειτουργούσαν ως μια μορφή πρώιμης ψυχοθεραπείας. Η ερμηνεία των ονείρων από τους ιερείς βοηθούσε στην εκτόνωση του άγχους και την εσωτερική αναζήτηση του πάσχοντος. – ΠΗΓΗ: Υπουργείο Πολιτισμού – Αρχαιολογικό Μουσείο Αμφιαραείου.

ΠΗΓΗ: ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 2.2.2026.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

• Μέγας Γ. «Λεξικό Ελληνικής Λαογραφίας», αναφέρεται ότι οι «ακατάληπτες» λέξεις είναι συχνά παραφθαρμένες ευχές ή επωδές, που μεταφέρονταν μόνο από γυναίκα σε άνδρα ή το αντίθετο (για να μη «χαθεί» η δύναμη).
• Κέντρο Ερεύνης Ελληνικής Λαογραφίας και αρχείο Istorima. Οι αρβανίτικες επωδές (γητέματα ή ξόρκια) συνδυάζουν αρβανίτικη γλώσσα, αρχαιοελληνικά στοιχεία και χριστιανικές επικλήσεις.
• Φιλίππου-Αγγέλου Π., αρχαιολόγος-συγγραφέας, Αρβανίτικες κατάρες και ευχές.
• Αρχείο Κ. Μπίρη συλλογές αρβανίτικων τραγουδιών και εθίμων

Αρχαία κείμενα (ερμηνείας αντανακλάσεων):

• Ιάμβλιχος (Περί Μυστηρίων): πηγή για τη «θεουργία» που περιγράφει πώς το φως που αντανακλάται στο νερό (λεκανομαντία) δεν είναι το ίδιο το θείο, αλλά ένα μέσον (κάτοπτρο) που προετοιμάζει την φαντασία του μάντη να δεχθεί την «έλλαμψη».
• Πλούταρχος (Περί των εκλελοιπότων χρηστηρίων): Εξετάζει την φύση των χρησμών και πώς η ψυχή, ως καθρέφτης, αντανακλά το μέλλον όταν βρίσκεται σε κατάσταση ηρεμίας.
• Παυσανίας (Ελλάδος Περιήγησις): Με χρήση καθρέφτη που βύθιζαν σε πηγή στο ιερό της Δήμητρας για να δουν αν ο ασθενής θα ζήσει ή θα πεθάνει (κατοπτρομαντία).
• Ομηρος “Ιλιάδα” (Ραψωδία Α): Κάλχας – αριστος οιωνοπόλος, που γνωρίζει «τα τ’ εόντα, τα τ’ εσσόμενα, πρό τ’ εόντα».
• Σοφοκλής (Οιδίπους Τύραννος): Σύγκρουση Οιδίποδα με τον μάντη Τειρεσία, που αναδεικνύει την ικανότητα του τυφλού μάντη να «βλέπει» την αλήθεια πέρα από τα φυσικά μάτια.
• Πλάτων (Φαίδρος): Διαχωρίζει την έκσταση «μανική (μανία) από την μαντεία «οιονιστική» θεωρώντας την μανία ανώτερη ως θεϊκό δώρο.
• Ιππόλυτος Ρώμης (3ος αι. μ.Χ.) “Κατά Πασών Αιρέσεων Έλεγχος” (“Refutatio Omnium Haeresium”): Κείμενο για να στηλιτεύσει τις πρακτικές των «μαγών». Περιγράφει με τεχνική ακρίβεια την διαδικασία μάντεων της ύστερης αρχαιότητας σε νεοελληνική απόδοση: «Γεμίζουν μια λεκάνη με νερό και ρίχνουν μέσα λάδι ή μείγμα άλλων υγρών. Στην συνέχεια, ο μάντης προσηλώνεται στο κέντρο της λεκάνης, όπου η αντανάκλαση του φωτός δημιουργεί μια λάμψη (κάτοπτρον – καθρέφτης). Καθώς το φως τρεμοπαίζει στην επιφάνεια του υγρού, ο μάντης ισχυρίζεται ότι βλέπει μορφές θεών ή δαιμόνων και ακούει τις αποκρίσεις τους στα ερωτήματα των παρευρισκομένων». Η φωτοσκίαση, η επιτυχία της πρόβλεψης βασιζόταν στην διάθλαση του φωτός. Ο Ιππόλυτος εξηγεί ότι οι «μάγοι» χρησιμοποιούσαν σκοτεινά δωμάτια και τοποθετούσαν κρυφά καθρέφτες ή λάμπες για να δημιουργούν την ψευδαίσθηση θεϊκών μορφών μέσα στον νερό.
• PGM IV (Μαγικοί Πάπυροι, Παρίσι) με επικλήσεις (ξόρκια) που απαγγέλλει ο μάντης την ώρα που κοίταζε μέσα στην λεκάνη για να «εξαναγκάσει» το όραμα να εμφανιστεί.
• Στράβων στα «Γεωγραφικά», αναφέρει ότι οι Βαβυλώνιοι και οι Χαλδαίοι ήταν οι πρωτοπόροι της λεκανομαντίας, την οποία οι Έλληνες εξέλιξαν. Η λεκανομαντία, ήταν δομημένη «τεχνική» δεισιδαιμονίας που απαιτούσε ειδικά σκεύη, έλεγχο του φωτός και συγκεκριμένη ψυχολογική προετοιμασία.

ΣΗΜΕΙΩΣΙΣ:

[1] Επιστημονική ερμηνεία λαδιού στο νερό: Εξαρτάται από την επιφανειακή τάση του νερού. Παράγοντες όπως καθαρότητα ποτηριού, θερμοκρασία νερού, ίχνη οργανικών ουσιών όπως ιδρώτας, σκόνη από το δάκτυλο ξεματιάστρας επηρεάζουν το αν το λάδι θα παραμείνει σταγόνα ή θα απλωθεί…

αντανακλαση, αρχαιο ξεματιασμα / ξεμετρημα βασκανια σταυρωτη κινηση, τετρακτυς ματιασμα σταυρος Μητροπουλος κληρονομια αρχαιοτητα Ιερες τεχνες Ιερη Τεχνη Ιατρικη Μαντικη αμφισβητηση αρβανιτοχωρι Αττικη αιωνοβια υπεραιωνοβια αρβανιτισσα, Μπουσουλινα, ξεματιαστρα παιδι μικρο γυαλινο ποτηρακι νερο πιατακι λαδι καντηλι ελαιολαδο εργαλειο ψιθυριστα ακαταλαβιστικα σταυρωμα δεξι χερι ποτηρακι δεξιο δακτυλο δεικτη, αγγιγμα πιατο σταγονα σταγονες ρουφηγμα φτυσιμο τρεις 3 φορες φτου ψιθυρος λογος ασθμα ματι γαρυφαλλο γαρυφαλο γαριφαλο σκασιμο κρητη κρητικια κομπος ψιθυροι ευχη ματιασμενος νυστα χασμουρητο προσευχη χριστιανικη επικληση Παναγια Αγια Τριαδα, κρυφα λογια τροπος απορροφηση βαρος εντονο βαρυτερο σημαδι κακο γελιο μετρηστε μετρημα τρυπες τρυπα οπη πολιτισμικη συνεχεια μαγικοι παπυροι υστερη αρχαιοτητα ριψη ελαιου διαβασμα σχημα προβλεψη εκβαση μαχη πορεια ασθενεια ρωμαικα Χριστιανικα χρονια, πρακτικη εκχριστιανισμος ερμηνεια επωδες δυναμη ελαιομαντεια / Λαιομαντεια 19ος αιωνας μχ Λαιομαντια ελαιομαντια διαλυση σωμα βαρυ ατομο γητεμα γητεια γοητεια ονομα του Πατρος εντολη αγρια βουνα ορη λαλια πετεινος αποτρεπτικο αποτροπιακο σαλιο αρχαια αντιληψη καθαρτικη ιδιοτητα Θεοκριτος, Ειδυλλια ως μη βασκανθω τρις εις εμον επτυσα κολπον κολπο κορφο ισχυροτερο μεσο αντικειμενο εργαλεια λαικης θεραπευτικης λαικη θεραπευτικη ψυχοθεραπευτικη διαδικασια προβιομηχανικη κοινωνια εποχη ψυχοσωματικο στρες καταγωγη εθιμικοι κανονες μαντεια θεραπεια συνταγη μυστικη χριστιανισμος επιδραση επιβιωση γεωμετρικη οργανωση χωρος μαντειας μαντικη παραδοση ελληνικη ρωμαικη οριοθετηση νοητος επιφανεια 4 τεσσερα τεταρτημορια ιερα γεωμετρια Γεωμετρικη αξονας κοσμου κεντρο εδω και τωρα σημεια οριζοντας Ανατολη Δυση, Βορρας, Νοτος εστιαση Ενεργεια τετραγωνο πυθαγορεια πυθαγορας συνδυασμος συμβολο ενωση θειο υλικη πραγματωση κλειδωμα ενεργειακο πλαισιο, δυναμεις καλεσμα ψυχη οιωνοσκοπια ιεροσκοπια, οιωνοσκοπεια ιεροσκοπεια δεξια αισια ιαση, αριστερη σκαια επιδεινωση βαθμονομηση οργανο λεκανομαντεια, λεκανομαντια μαντης ραβδος μαντικον κηρυκειον χαραξη αερας υγρο κινηση μεταλλαξη χειρονομια αρβανιτικη Επωδος αρβανιτοχωρια Αττικης, Βοιωτια, Κορινθια fjale urota αρβανιτικη αρβανιτες σιτε Σεν Γκιερτζιτ κακα ματια κακος πονηρος κυνηγι σπαθι αη Γιωργης αγιος γεωργιος ομοιοπαθητικη κλασσικη μαγεια Διαμεσο ζευξη αορατο θειο ορατος Μυθολογια ενοραση Χαρισμα εκσταση φυσικος ηχος θροισμα φυλλο δρυς βαλανιδια χρησμοδοσια ενθεη Πυθια -Δελφοι Σελλοι Δωδωνη ιεροσκοπια ιεροσκοπεια εξεταση θυσια ζωο σπλαχνα ηπαρ ηπατοσκοπια ανευρεση ερμηνευτικο οιωνοσκοπια οιωνοσκοπεια παρατηρηση πτηση συμπεριφορα πουλι Ονειρομαντεια Ονειρομαντια ονειρο εγκοιμηση ιερος ασκληπιειο κληρομαντεια κληρομαντεα  αντικειμενα αστραγαλος, κυβος εξαγωγη χειρομαντια λεκανομαντεια λεκανη κρυσταλλος Κρυσταλλομαντια χειρομαντεια λεκανομαντια Κρυσταλλομαντεια αρχαιοι ελληνες χαρακτηριστικο φυσιογνωμονικη αριστοτελης εργο μοριο γραμμη παλαμης, παλαμη μακρια μακροζωια, βιολογια μεταφυσικη εκστρατεια Μεγας Αλεξανδρος Χαλδαια Ινδια ελληνιστικη 3ος πΧ δοχειο μαντης φωτος πυρσος κερι ελαιο λειτουργια πυλη μορφη μελλοντικα γεγονοτα σφαιρα Κρυσταλλινη σφαιρομαντια σφαιρομαντεια φως διαθλαση στερεο καθαρο φακος οπτικο πεδιο θεατης ροη μεταβλητοτητα χαλαζιας απολιθωμενος παγος νερου σταθεροποιηση αορατη γνωσης ορατη θεος Απολλων Παν Νυμφες Πυθιος Απολλωνας αναζητησηα επαφη σπηλαια οινοης Πυθιον Ιερο Απολλωνος Οινοη αθηνα αθηναικη αντιπροσωπείια Πυθαιδα πυθαις Πανος πανας συλλατρεια Νυμφη Ερμης αρχαιοτητα, νυμφοληψη θεια εμπνευση μανια πιστοι απαντηση διαισθηση ευρημα ειδωλιο, κεραμικη νεολιθικη Μαραθων, μαραθωνας Ιατρος Αριστομαχος ηρωας Αμφιαραος ιαματικοι ηρωες ασθενεις υπνος εγκοιμησις γητευμα ιασις αμφιαραειο Ωρωπου χθονιος θρησκεια θεραπευτικο κεντρο αμφιαραειον γεωλογια ιδιομορφια ρηγμα καθοδος ανοδος Κατω Κοσμος ιδρυση 5ος βλαστηση τρεχουμενα νερα ρεμα ποταμος Μαυροδηλεσι, δηλεσι τελετουργικη καθαρση κτισμα ναος Δωρικος ρυθμος αγαλμα Μεγαλη Στοα Κοιμητηριο θεατρο εορτες εορτη γιορτη  εορτες γιορτες Αμφιαραεια αναδυση ψυχοσωματικη προετοιμασια επικοινωνια ασθενης αυστηρο πρωτοκολλο κριος νηστεια αποχη οινος 3 τρεις ημερες τριημερο τριημερον τροφη 24 ωρες 24ωρο Κατακλιση δορα δερμα οδηγια ψυχικα νοσηματα υποβλητικη διαδικασια απομονωση φυσικο περιβαλλον, προσμονη πιστη θεικη παρεμβαση πρωιμη ψυχοθεραπεια ιερεις εκτονωση αγχος εσωτερικη αναζητηση Υπουργειο Πολιτισμου αρχαιολογικο Μουσειο Αμφιαραειου μεγας Λεξικο Ελληνικης Λαογραφιας ακαταληπτες λεξεις παραφθαρμενη μεταφορα γυναικα ανδρος δυναμη λαογραφια αρβανιτικες ξορκι αρβανιτικα γλωσσα, αρχαιοελληνικο χριστιανικες επικλησεις αρβανιτικα καταρα Μπιρης αρβανιτικα τραγουδια εθιμο αρχαια κειμενα ιαμβλιχος Περι Μυστηριων μυστηριο πηγες θεουργια μεσο κατοπτρο φαντασια ελλαμψη πλουταρχος Περι των εκλελοιποτων χρηστηριων φυση χρησμος καθρεφτης, μελλον ηρεμια παυσανιας Ελλαδος ελλαδα καθρεπτης ιερο θεα Δημητρα κατοπτρομαντεια κατοπτρομαντια κατοπτρο ομηρος ομηρου Ιλιάδα ιλιας Ραψωδια Α Καλχας αριστου οιωνοπολος τα τ’ εοντα, τα τ’ εσσομενα, προ τ’ εοντα σοφοκλης Οιδιπους Τυραννος συγκρουση Οιδιποδας Τειρεσια, τυφλος αληθεια πλατων Φαιδρος εκσταση μανικη μανια οιονιστικη ανωτερη θεικο θειο δωρο ιππολυτος Ρωμης Κατα Πασων Αιρεσεων ελεγχος, αιρεση Refutatio Omnium Haeresium κειμενο μαγος διαδικασια υστερη μειγμα υγρα προσηλωση λαμψη κατοπτρον μορφες θεων δαιμων αποκριση ερωτημα φωτοσκιαση, σκια σκοτεινο δωματιο κρυφος λαμπα ψευδαισθηση μαγικος Παπυρος, Παρισι απαγγελια εξαναγκασμος στραβων Βαβυλωνιοι Χαλδαιοι πρωτοπορος εξελιξη δεισιδαιμονια ειδικο σκευος ελεγχος ψυχολογικη προετοιμασια επιφανειακη ταση καθαροτητα θερμοκρασια οργανικες ουσιες ιδρωτας, σκονη δακτυλο