Κατά τις σωστικές ανασκαφές που πραγματοποιεί από το 2024 η Εφορεία Αρχαιοτήτων Ανατολικής Αττικής στο πλαίσιο του αρχαιολογικού υποέργου στο έργο «Διευθέτηση – Οριοθέτηση Ρέματος Ραφήνας» (παρακάτω φωτ.), αποκαλύφθηκε μια εξαιρετικά σημαντική ταφή σε πίθο, που χρονολογείται στην Πρώιμη Εποχή του Χαλκού (3200 – 2000 π.Χ.).
- ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΠΙΘΟΥ, ΕΔΩ.
Ο πίθος είχε τοποθετηθεί σε λάκκο διανοιγμένο στο αργιλόχωμα της νότιας όχθης του ρέματος. Έχει ύψος 1,74 μ., φέρει οριζόντιες λαβές στην ζώνη της κοιλιάς, καθώς και την χαρακτηριστική σχοινοειδή ανάγλυφη διακόσμηση γύρω από τον λαιμό και τις λαβές. Το στόμιό του σφραγιζόταν από ισχυρό ημικυκλικό τοίχο κατασκευασμένο από ποταμίσιες κροκάλες, ενώ δύο μεγάλοι λίθοι με μικρότερους πλακοειδείς ανάμεσά τους σχημάτιζαν ψευδόθυρα προς το εσωτερικό του αγγείου με παραστάδες και κατώφλι. Στο εσωτερικό του, πάνω σε στρώμα από άμμο και βότσαλα, βρέθηκαν οστά από δύο ανθρώπους, καλυμμένα από μεγάλους λίθους που καταλάμβαναν σχεδόν όλο τον διαθέσιμο χώρο. Στα κτερίσματα περιλαμβάνονται χάλκινη λαβίδα, ωοειδής πλακοειδής λίθος (τράπεζα), αιχμές οψιανού και αγγεία. Η ιδιαίτερη φροντίδα στη διαμόρφωση του μνημείου αντανακλά τον σεβασμό προς τους νεκρούς. Η απομονωμένη αυτή ταφή, παρά την ύπαρξη οργανωμένων νεκροταφείων της ίδιας περιόδου:
- στο Τσέπι και το Μάτι Μαραθώνα,
- τον Άγιο Κοσμά Ελληνικού και
- τα Αστέρια Γλυφάδας,
προσφέρει πολύτιμα στοιχεία για την ποικιλία των ταφικών εθίμων της 3ης χιλιετίας στην Αττική, όπως επίσης για τις κυκλαδικές και ανατολικές επιρροές.
- Το όνομα Ραφήνα προέρχεται από το αρχαίο όνομα της πόλεως που ήταν Αραφινίδαι – ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΡΑΦΗΝΑΣ, ΕΔΩ.
Σε απόσταση περίπου 2 μ. νοτιοανατολικά του πίθου εντοπίστηκε μεγάλος κυκλικός λάκκος με μακρόχρονη χρήση και ίχνη καύσης. Στο άνω τμήμα του βρέθηκε βουκράνιο μαζί με κεραμική και χάλκινα νομίσματα ιστορικών χρόνων, ενώ κοντά στον πυθμένα, πάνω σε παχύ στρώμα καύσης, αποκαλύφθηκαν σκελετός ιπποειδούς (παραπάνω φωτ.) και οστά μικρότερων ζώων.
- ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ για τα ΒΟΥΚΡΑΝΙΑ, ΕΔΩ.
Η αρχαιολογική μελέτη σε συνδυασμό με την ζωοαρχαιολογική και τις αναλύσεις των φυσικών επιστημών, αναμένεται να φωτίσει πιθανές τελετουργικές πρακτικές με θυσίες ζώων, καθώς και την διαχρονική ιερότητα του χώρου.
Εβδομήντα πέντε χρόνια μετά την αποκάλυψη από τον Δ. Θεοχάρη των οικισμών της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού στην περιοχή του παλαιού λιμένα (νυν πλατεία Ελ. Βενιζέλου) και στην χερσόνησο του Ασκηταριού, τα πρόσφατα ευρήματα στις όχθες του ρέματος προσφέρουν νέα δεδομένα για την κοινωνική οργάνωση και τις μεταθανάτιες αντιλήψεις των κοινοτήτων της Ραφήνας.
ΠΗΓΗ: ΥΠΠΟΑ, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 8.1.2026.
αρχαιος αρχαιο αρχαια ταφη ιπποειδους, 5.000 χρονων Αττικη Ραφηνα αρχαιες ταφες πιθος, 5.200 χρονια πριν αραφηνιδαι Αραφινίδες αττικης σωστικες ανασκαφες ΕΦΑ Εφορεια Αρχαιοτητων Ανατολικης Αττικης αρχαιολογια Ρεμα εξαιρετικα σημαντικη ταφη Πρωιμη Εποχη Χαλκου 3200 – 2000 πΧ 4.000 λακκος αργιλοχωμα οχθη ρευμα οριζοντια λαβη ζβνη κοιλια σχοινοειδης αναγλυφη διακοσμηση λαιμος λαβες στομιο σφραγιδα ισχυρος ημικυκλικος τοιχος κατασκευη ποταμισια κροκαλα ποταμοκροκαλα λιθος πλακοειδης ψευδοθυρα αγγειο παρασταδα κατωφλι αμμος βοτσαλο οστα οστο οστουν ανθρωπος, κτερισμα χαλκινη λαβιδα, ωοειδης τραπεζα αιχμη οψιανος οψιδιανος φροντιδα μνημειο σεβασμος νεκρος οργανωμενο νεκροταφειο Τσεπι Ματι Μαραθωνα, Μαραθωνος Μαραθων Μαραθωνας αγιος Κοσμας Ελληνικο Αστερια Γλυφαδας, Γλυφαδα Γλυφαδος ταφικα εθιμα 3η χιλιετια κυκλαδες επιρροη μεγαλος κυκλικος μακροχρονη χρηση καυση βουκρανιο κεραμικη χαλκινο νομισμα ιστορια σκελετος ιπποειδους αλογου ιππου ιπποειδες αλογο ιππος οστα ζωο αρχαιολογικος χωρος ζωοαρχαιολογια τελετουργια πρακτικη θυσια ζωου ιεροτητα Θεοχαρης οικισμος πρωιμη Εποχη Χαλκου παλαιος λιμενας παλιο λιμανι πλατεια Βενιζελου χερσονησος ασκηταριου ασκηταριο ευρημα κοινωνικη οργανωση κοινωνια μεταθανατια αντιληψη κοινοτητα ραφηνας
