Το 1930 η τουρκική κυβέρνηση αποφάσισε να καθαρίσει όλα τα παλιά οθωμανικά αρχεία πουλώντας τα στην Βουλγαρία προκειμένου να γίνουν χαρτοπολτός. Υπάλληλος της βουλγαρικής πρεσβείας στην Άγκυρα παρατήρησε ότι σε αυτό το «άχρηστο υλικό» υπήρχαν στοιχεία για την πατρίδα του. Ένας αγώνας ξεκίνησε για την διάσωση αυτών των αρχείων, που μεταξύ άλλων βρίσκονται στοιχεία για την πρώτη οθωμανική απογραφή της Ελλάδας.
Ενα μέρος των αρχείων βρίσκονται στην Κωνσταντινούπολη στά «Τουρκικά κρατικά αρχεία» και ένα μέρος βρίσκονται στην Σόφια στην Εθνική βιβλιοθήκη της Βουλγαρίας, γραμμένα με τό κλεμμένο, από τους οθωμανούς, αραβικό αλφάβητο.
Ο σκοπός της πρώτης οθωμανικής απογραφής είχε σαν σκοπό την είσπραξη φόρων.
Αναφέρονται οι αρχηγοί οικογενειών, οι άνδρες, οι ανύπαντροι άνδρες, οι χήρες, καθώς το τό ποσό της φορολογίας που έδιναν.
Σε έναν κατάλογο υπάρχουν τά αρβανιτοχωρια της Πελοποννήσου, τά οποία ήταν περισσότερα σέ αριθμό, αλλά σέ πολύ λιγότερο πληθυσμό, από τά αμιγώς χριστιανικά χωριά.
Η πρώτη οθωμανική απογραφή της Πελοποννήσου διεξήχθη κατά την περίοδο 1460 – 1463 και περιγράφει τά χωριά και οικισμούς, την εθνοτική σύνθεση και τά φορολογικά έσοδα μετά την κατάκτηση της.
Θα επικεντρωθώ στο μεγαλύτερο αρβανιτοχωρι της Μεσσηνίας, το Νησί – αναφέρεται ως χωριό Καρυαι (KARYE). Ανήκε στην επαρχία Αρκαδίας. Ηταν υπό την διοίκηση του Kendu Burume, τόν όποιο συνόδευε ένας στρατιώτης, που ονομαζόταν Cebelu και ο υπηρέτης του, Gulam. Είχαν και μια σκηνή εκστρατείας (tenktur). Τό Νησί ήταν τιμάριο του Μποσταν Αγά, γιού του Γενι Μπέη Ντουλκαντιρλι. Τιμάριο ήταν μεγάλη έκταση γης που παραχωρούσε ο οθωμανός Σουλτάνος σέ κάποιον υπήκοό του, αξιωματούχο ή στρατιώτη, ως ανταμοιβή για τις υπηρεσίες του…
Ονόματα κατοίκων μεταφρασμένα στα Ελληνικά, με ένα δείγμα στά πέντε πρώτα ονόματα:
- PAPAGIANI ISTUPI, Παπα-Γιάννης Στουπης.
- NIKOLA VELED-IO, Νικόλας γιός του
- PAVLO KOLOMENA, Παύλος Κολομηνας.
- YORGI KOLOMUZI, Γιώργης Κολομουδης / Κολομουζης
- ASANAS KALIGA, Αθανάσιος Καλιγάς.
Και: Σταμάτης Γουρλουμης, Ανδρέας Ρωγος, Αθανασης Κάψας, Νικόλας Ψαρος, Θεοφύλακτος Σταβενης, Ανάστασης Κοπαλης, Γιωρης Μπασας, Αναστάσιος Σινωπιτης, Λιος Καλατζης, Πέτρος Κοπιτης, Ανδρέας Καψας, Μάρκος Χαμαρετας, Γιωρης Κουσπας, Παρασκευάς Μαλεβιδης, Θανάσης Λινοξυρης, Γιώργης Σεργιανος, Γιώργης Αλευρας, Θοδωρής Παλουκαρης, Καλογιάννης Σωστης, Δημήτρης Σώστης, άγαμος Ανάστασης Σεβανης, άγαμος Κυριακης Καλομηνας, άγαμος Βασίλης Χυρομηρας / Χυρομοιρας, άγαμος Βασίλης Τσαγανετης, άγαμος Νικήτας Καλιγουλος, άγαμος Μανώλης Ραγαζινος, άγαμος Λιος Ναστουπης, άγαμος Νικόλας συγγενείς του Παρασκευά, άγαμος Κυριάκος Πασκαλης / Πασχαλης, άγαμος Μανώλης Καρυτινος, άγαμος Κώστας Παλουκαρης, άγαμος Γιώργης Αλέξανδρος, άγαμος Γιάννης Κάψας, άγαμος Λιος Πετσαλινος…
Χήρα Ζαμπέτα Γιανναρου, χήρα Αγαθή, σύζυγος Σκουντρελαινα… Εστιαι (HANE) = 28…
Αγαμοι (MUCERRED) = 14… Χήρες (BIVE) = 2…
Hasil (φόρο που απέδωσαν) 4.664 (δεν αναφέρεται αν είναι «άσπρα»[1]).
Αναλυτικός κατάλογος φόρων δεκάτης:
- Από αμπελωνες 1.125,
- από σπεντζα[2] 1.062,
- από 20 ελαιόδεντρα φόρος 12.
- Απο κήπους με νερατζιές φόρος 100.
- Απο ένα ιχθυοτροφείο φόρος 360.
- Απο δέκατη βαμβακιού φόρος 300.
- Δεκατη λιναριού 100.
- Δέκατη αμπελώνων φόρος 740.
- Δέκατη σίτου 600.
- Δεκατη κριθης φόρος 92.
- Φορος χοίρων 27.
- Δεκατη φρούτων 18.
- Δεκατη μελιού 10.
- Δεκατη ελιών 18.
- Φορος κρασιού 100.
ΠΗΓΗ: Φ. Παπαδόπουλος. Η φωτογραφία προέρχεται από το διαδίκτυο. Η μετάφραση έγινε από τον Γ. Καλαβεσιο. ΚΟΝΤΟΧΩΡΙΑΝΟΙ ΚΑΛΑΜΑΤΙΑΝΟΙ – ΜΕΣΣΗΝΙΟΙ, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 4.1.2026.
ΣΗΜΕΙΩΣΙΣ:
[1] Το “άσπρο” ήταν νόμισμα που αρχικά έκαναν συναλλαγές οι οθωμανοί. Το είχαν πάρει από τους Βυζαντινούς.
[2] σπεντζα, η = ο καρπός της πιπεριάς > σπεντζος = ο καλλιεργητής / παραγωγός πιπεριών.
Οθωμανικοι φοροι μεγαλυτερο αρβανιτοχωρι Μεσσηνιας, Νησι Καρυαι Οθωμανικος φορος μεγαλυτερα αρβανιτοχωρια Μεσσηνια, Καρυες σπεντζα, καρπος πιπεριας σπεντζος καλλιεργητης παραγωγος πιπερα πιπερι σπετζα, καρποι πιπεριων σπετζος Οθωμανικο καταστιχο οθωμανικη αυτοκρατορια φορολογια 20ος αιωνας μχ 1930 τουρκικη κυβερνηση παλια οθωμανικα αρχεια πωληση αρχειων Βουλγαρια χαρτοπολτος βουλγαρικη πρεσβεια αγκυρα αχρηστο υλικο διασωση πρωτη απογραφη Ελλαδας ελλαδος Κωνσταντινουπολη τουρκικα κρατικα αρχειο Σοφια Εθνικη βιβλιοθηκη Βουλγαριας, κλεμμενο, οθωμανοι αραβικο αλφαβητο εισπραξη φορων αρχηγος οικογενεια ανδρας, ανυπαντρος ανδρες, χηρα ποσο ποσον καταλογος χριστιανικα χωρια 15ος 1460 1463 χωριο οικισμος, εθνοτικη συνθεση φορολογικα εσοδα κατακτηση επαρχια Αρκαδιας Αρκαδια διοικηση κεντου μπουρουμε Kendu Burume, στρατιωτης, κεμπελου Cebelu υπηρετης γκουλαμ Gulam σκηνη εκστρατειας τεντα Tenktur τιμαριο Μποσταν Αγας Μποσταναγας Γενι Μπεης Γενιμπεης Ντουλκαντιρλι μεγαλη εκταση γης παραχωρηση οθωμανος Σουλτανος υπηκοος αξιωματουχος ανταμοιβη υπηρεσιες κατοικοι ελληνικα Παπαγιαννης Στουπης Κολομηνας Κολομουδης Καλιγας Σινωπη Μαλεβη αγαμος Χυρομοιρας, Ζαμπετα εστια ασπρα δεκατη αμπελωνας ελαιοδεντρο κηπος νερατζια ιχθυοτροφειο βαμβακι λιναρι αμπελι σιτος κριθη χοιρος φρουτο μελι ελια κρασι ΜΕΣΣΗΝΙΑ, ασπρο νομισμα συναλλαγη Βυζαντιο ελαιοδενδρο νεραντζια ιχθυοτροφεια αμπελια σιταρι κριθαρι χοιροι γουρουνι φρουτα ελιες
