Ένα αττικό μαρμάρινο αναθηματικό ανάγλυφο του β΄ μισού του 4ου αι. π.Χ., και 5 χάλκινα ανθρωπόμορφα ειδώλια που βρίσκονταν στην κατοχή της υπό εκκαθάριση εταιρείας «Robin Symes Limited», επαναπατρίστηκαν από το Λονδίνο σήμερα, μετά από την επιτυχή έκβαση της μακροχρόνιας διεκδίκησής τους. Η διεκδίκηση του ελληνικού δημοσίου για τον επαναπατρισμό των αρχαίων αντικειμένων ξεκίνησε το 2006 και θα προστεθούν στα εκατοντάδες αντικείμενα που επαναπατρίσθηκαν, από την ίδια εταιρεία, τον Μάιο του 2023.
Το μαρμάρινο αναθηματικό ανάγλυφο (52 Χ 92 εκατ.) έχει την μορφή ναΐσκου με πλευρικές παραστάδες που φέρουν επίκρανα, στηρίζουν επιστύλιο και οριζόντιο γείσο. Σύμφωνα με την επιγραφή (Ἀρτέμιδι Μουνιχίαι), που είναι χαραγμένη στο επιστύλιο, το ανάγλυφο αποτελεί ανάθημα στην Αρτέμιδα Μουνιχία.
- ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΜΟΥΝΙΧΙΑΣ, ΕΔΩ.
Στην παράσταση εικονίζεται η θεά Άρτεμις, όρθια και επιβλητική, ταυτίζεται, με ασφάλεια, πέραν της επιγραφής, και από τη φαρέτρα που προβάλλει πίσω από την ράχη της. Με το αριστερό χέρι κρατά όρθιες δύο αναμμένες δάδες, ενώ το δεξιό βρίσκεται σε μεσολαβή. Φορεί αττικό πέπλο, ζωσμένο κάτω από το στήθος, και ιμάτιο. Τα μαλλιά της είναι μαζεμένα σε κοντή αλογοουρά, συνήθης κόμμωση για την νεαρή παρθένα θεά. Μπροστά της εικονίζεται χαμηλός βωμός που αποτελεί το διαχωριστικό στοιχείο ανάμεσα στη θεά και στους θνητούς λατρευτές που προσέρχονται, σε πομπή, από τα δεξιά. Πίσω από τον βωμό εικονίζεται η κεφαλή ενός ζώου (εριφίου) που προορίζεται να θυσιαστεί, και ο παῖς, ο μικρός δούλος που κρατάει το κανοῦν, τον ρηχό δίσκο με τα απαραίτητα για την θυσία. Οι λατρευτές, στα δεξιά, αποδίδονται σε μικρότερη κλίμακα από την θεά. Εικονίζονται:
- 8 ενήλικες μορφές, τρεις ανδρικές που υψώνουν το δεξιό χέρι σε ικεσία και 5 γυναικείες, και
- 6 παιδιά μπροστά τους.
- Μια ακόμη μορφή, θεραπαινίδα που ανήκει στο υπηρετικό προσωπικό, αποδίδεται σε χαμηλό ανάγλυφο, πάνω στην παραστάδα. Ισορροπεί με το δεξιό ανυψωμένο χέρι της κυλινδρική κίστη στην κεφαλή της.
Η «ομιλούσα» στο επιστύλιο επιγραφή οδηγεί με ασφάλεια στο ιερό από όπου προέρχεται το ανάγλυφο. Είναι από το ιερό της Αρτέμιδος Μουνιχίας, που βρισκόταν στη νότια πλευρά του λιμανιού της Μουνιχίας (σημερινό Μικρολίμανο) στον Πειραιά. Από το ιερό αυτό προέρχεται ένας εξαιρετικά περιορισμένος αριθμός γλυπτών, γεγονός που έχει αποδοθεί στις αλλεπάλληλες δηώσεις που έχει υποστεί ο χώρος ήδη κατά την αρχαιότητα. Το ανάγλυφο που έρχεται από το Λονδίνο, ως προϊόν παράνομης διακίνησης, είναι το πρώτο ανάγλυφο που γίνεται γνωστό από αυτό το σημαντικότατο ιερό της Αρτέμιδος Μουνιχίας.
Φωτογραφία του αναθηματικού αναγλύφου περιλαμβάνεται στο αρχείο του G. Becchina που κατασχέθηκε το 2002 στην γκαλερί του, στην Βασιλεία Ελβετίας, έπειτα από κοινή επιχείρηση των ιταλικών και ελβετικών διωκτικών Αρχών. Συγκεκριμένα, απεικονίζεται σε δύο polaroid φωτογραφίες (στην μία ολόκληρο, στην δεύτερη σε λεπτομέρεια). Πάνω από τις polaroid αναγράφεται η ημερομηνία 8.6.1988 και τα αρχικά του Έλληνα διακινητή (ΖΕ / VIT). Το συγκεκριμένο αρχαίο αντικείμενο, σύμφωνα με τις ελληνικές δικαστικές Αρχές είναι προϊόν λαθρανασκαφής και διακινήθηκε παράνομα από την Ελλάδα.
Μαζί επαναπατρίζονται και χάλκινα ειδώλια, τρία ανδρικά και δύο γυναικεία, ύψους περίπου 6 εκατ., ακολουθούν τον τύπο του λατρευτή με το ανασηκωμένο στην κεφαλή της δεξιάς χειρός, χαρακτηριστική χειρονομία της δέησης απέναντι στην θεότητα.
Τα αντικείμενα παραδόθηκαν στο Αρχαιολογικό Μουσείο του Πειραιά.
Η Υπουργος Πολιτισμού Λ. Μενδώνη δήλωσε: «Ο επαναπατρισμός των αρχαιοτήτων από την εταιρεία Robin Symes αποτελεί ένα ακόμη σημαντικό αποτέλεσμα της συστηματικής και καλά οργανωμένης προσπάθειας του Υπουργείου Πολιτισμού για την προστασία και επιστροφή της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Με μεθοδικότητα, νομική τεκμηρίωση και συνέπεια, ολοκληρώθηκε μια μακρά διαδικασία που αποδεικνύει ότι το ελληνικό Δημόσιο δεν εγκαταλείπει ποτέ καμία διεκδίκηση. Η επιστροφή του αναθηματικού ανάγλυφου και των χάλκινων ειδωλίων εντάσσεται σε μια συνεπή στρατηγική, η οποία τα τελευταία χρόνια έχει φέρει απτά αποτελέσματα, με εκατοντάδες αντικείμενα να έχουν ήδη επαναπατριστεί. Το Υπουργείο Πολιτισμού θα συνεχίσει, με την ίδια επιμονή και σοβαρότητα, τις ενέργειες εντοπισμού, τεκμηρίωσης και διεκδίκησης αρχαιοτήτων που έχουν εξέλθει παράνομα από τη χώρα μας. Κάθε αντικείμενο αποτελεί μέρος της ταυτότητας και της ιστορίας μας».
ΠΗΓΗ: ΥΠΠΟΑ, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 22.1.2026.
Επαναπατρισμος αρχαιο αναγλυφο αρχαιος Πειραιας θεα αρτεμις Μουνιχια, αρχαιοτητες, εκκαθαριση εταιρεια Symes σαιμς αττικο μαρμαρινο αναθηματικο αναγλυφο 4ος αιιωνας πΧ αρχαια χαλκινα ανθρωπομορφα ειδωλια κατοχη Λονδινο βρετανια διεκδικηση ελληνικο δημοσιο αρχαια αντικειμενα 2006 αντικειμενο 2023 μαρμαρο αναθηματικα αναγλυφα μορφη ναισκος πλευρικη παρασταδα επικρανο επιστυλιο οριζοντιο γεισο επιγραφη Αρτεμιδι Μουνιχιαι χαραγμενη αναθημα Αρτεμη παρασταση εικονα ορθια επιβλητικη φαρετρα αριστερο χερι αναμμενη δαδα δεξι μεσολαβη αττικο πεπλο, στηθος, ιματιο μαλλια μαζεμενα κοντη αλογοουρα, κομμωση νεαρη παρθενα παρθενος παρθενια βωμος θνητος λατρευτης πομπη κεφαλη ζωου εριφιο εριφιον θυσια παις, δουλος κανουν, ρηχος δισκος λατρευτες, ενηλικας ανδρας ικεσια γυναικα παιδι θεραπαινιδα υπηρετικο προσωπικο, ανυψωμενο κυλινδρικη κιστη κεφαλι ιερο ιερον λιμανι Μουνιχιας Μικρολιμανο Πειραια Πειραιως Πειραιευς γλυπτο δηωση αρχαιολογικος χωρος αρχαιοτητα παρανομη διακινηση αρχαιοκαπηλια μπεκινα Becchina κατασχεση 2002 γκαλερι Βασιλεια Ελβετια ιταλια 1988 ελληνας διακινητης λαθρανασκαφη παρανομια Ελλαδα χαλκινο ειδωλιο ανδρικο γυναικειο ανασηκωμενο χειρονομια δεηση θεοτητα αρχαιολογικο Μουσειο υπουργειο Πολιτισμου Μενδωνη επαναπατρισμος αρχαιοτητες προστασια επιστροφη πολιτιστικη κληρονομια νομικη τεκμηριωση ταυτοτητα ιστορια
