Του Γιώργου Λεκάκη
Η θέση Μαραθούσα 1 (με ευρήματα 430.000 χρόνων), που βρίσκεται στην Μαραθούσα στην λεκάνη της Μεγαλόπολης Αρκαδίας, αντιπροσωπεύει την αρχαιότερη τεκμηριωμένη θέση σφαγής για κρεας ζώων, τουλάχιστον στα Νότια Βαλκάνια, παρέχοντας σαφείς ενδείξεις άμεσης συσχέτισης μεταξύ των αντικειμένων και των υπολειμμάτων ελεφάντων με ίσιο χαυλιόδοντα Palaeoloxodon antiquus. Τα τεχνολογικά πρότυπα στη Μαραθούσα 1 αντιστοιχούν σε γενικές γραμμές σε εκείνα που παρατηρήθηκαν σε άλλες θέσεις μικροεργαλείων του Μέσου Πλειστοκαίνου.
Αλλά τώρα δύο άλλα αντικείμενα που βρέθηκαν σε μια όχθη αυτής της παλαιολίμνης της Αρκαδίας είναι τα αρχαιότερα ξύλινα εργαλεία χειρός, που έχουν αποκαλυφθεί μέχρι στιγμής: Χρονολογούνται σε παγετώδες καταφύγιο MIS12, δηλ. πριν από 430.000 χρόνια![1]
- Το ένα είναι ένα λεπτό ραβδί σκλήθρου μήκους περίπου 80 εκατ., που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για σκάψιμο στην λάσπη.
- Το άλλο είναι ένα μικρότερο, πιο μυστηριώδες κομμάτι ξύλου, ιτιάς ή λεύκας, που μπορεί να χρησιμοποιήθηκε για την διαμόρφωση λίθινων εργαλείων.
Πρόκειται για έναν νέο τύπο εργαλείων.
- Ένα ακόμη θραύσμα σκλήθρου, με σημάδια από νύχια, μαρτυρά την παρουσία σαρκοφάγων και πιθανό ανταγωνισμό πρωτανθρωπων-σαρκοφάγων στην ίδια θέση.
Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι οι αρχαίοι άνθρωποι χρησιμοποιούσαν μια ολόκληρη σειρά εργαλείων κατασκευασμένων από πέτρα, κόκκαλο και ξύλο. Αλλά είναι ιδιαίτερα δύσκολο να βρεθούν στοιχεία για ξύλινα εργαλεία σήμερα, επειδή το ξύλο σαπίζει πολύ γρήγορα. Τέτοια εργαλεία διατηρούνται μόνον σε συγκεκριμένα περιβάλλοντα, όπως σε πάγο, σπήλαια ή κάτω από το νερό.
Τα εν λόγω εργαλεία, που βρέθηκαν στην λεκάνη της Μεγαλόπολης Ελλάδας, πιθανώς θάφτηκαν γρήγορα από ιζήματα και διατηρήθηκαν από ένα υγρό περιβάλλον με την πάροδο του χρόνου. Για χρόνια, οι ερευνητές έχουν βρει άλλα υπολείμματα στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένων λίθινων εργαλείων και οστών ελεφάντων με κοψίματα πάνω τους.
Ενώ οι επιστήμονες δεν χρονολόγησαν άμεσα τα ξύλινα εργαλεία, η τοποθεσία είναι περίπου 430.000 χρόνων, γεγονός που παρέχει πληροφορίες για την ηλικία των αντικειμένων.
Δεν έχουν βρεθεί ακόμη ανθρώπινα λείψανα στο σημείο, επομένως δεν είναι ακόμη σαφές ποιο είδος ανθρώπου χρησιμοποίησε αυτά τα εργαλεία. Ίσως Νεάντερταλ, ή κάποιο άλλο.
Το σημείο στην Ελλάδα πιθανότατα έχει περισσότερα πολύτιμα λίθινα από το παρελθόν που περιμένουν να βρεθούν.
Το νέο εύρημα προσφέρει μια σπάνια ματιά στην ποικίλη συλλογή εργαλείων που χρησιμοποιούνταν για την επιβίωση – μια ματιά σε μια «ελάχιστα γνωστή πτυχή της τεχνολογίας των πρώιμων ανθρώπων», εδήλωσε η συγγραφέας της μελέτης Κ. Χαρβάτη από το Πανεπιστήμιο του Τύμπιγκεν.
ΠΗΓΗ: A. Milks «Evidence for the earliest hominin use of wooden handheld tools found at Marathousa 1 (Greece)» Proceedings of the National Academy of Sciences / PNAS, 123 (6) e2515479123, https://doi.org/10.1073/pnas.2515479123. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 26.1.2026. Και «430,000-Year-Old Stick Found in Greece Among Humanity’s Oldest Wooden Tools», science alert, 27.1.2026.
ΣΗΜΕΙΩΣΙΣ:
[1] Άλλα παραδείγματα αρχαίων ξύλινων εργαλείων περιλαμβάνουν ένα σετ από λόγχες από την Γερμανία και κινέζικα σκαπτικά ραβδιά 360.000 – 300.000 χρόνων, που μπορεί να χρησιμοποιούνταν για την συγκομιδή φυτών. ΔΙΑΒΑΣΤΕ το ΕΔΩ.
ΑΝΑΤΡΟΠΗ αρχαιοτερα ξυλινα εργαλεια του κοσμου Αρκαδια 430.000 χρονων Λεκακης
