Άγγελος: Μια ακόμη αμετάφραστος πανάρχαια ελληνική λέξη! – του Γ. Λεκάκη

Του Γιώργου Λεκάκη

Από την πανάρχαια μυκηναϊκή ελληνική λέξι akero, που βρέθηκε σε πινακίδα στην Πύλο, και εσήμαινε αξίωμα / επάγγελμα, προέκυψε η επίσης πανάρχαια ελληνική ομηρική λέξη ἄγγελος (ὁ, ἡ) < ρ. αγγέλλω, σημαίνει ἀγγελιαφόρος («δι’ ἀγγέλων ὁμιλέειν τινί»), ὁ ἀναγγέλλων ἢ λέγων τι. Άγγελος ήταν το πτηνό, ο ὄρνις, επειδή προοιωνιζόταν τι οἰωνόν (Ομ.). Γι’ αυτό και οι άγγελοι, όταν παριστάνονται ως άνθρωποι, φέρουν φτερά πτηνών. «Μουσῶν ἄγγελος» είναι ο ποιητής, διότι αναγγέλλει τις αγγελίες των Μουσών (Θέογνις). «Διὸς ἄγγελος» η ἀηδόνα.

Η αρχαία ελληνική λέξις ἄγγελος > ἄγγαρος (ἔφιππος ταχυδρόμος στην περσική) > σανσκρ. angiras, > αρχ. ινδ. angiras (όνομα μυθικών όντων, που θεωρούνταν άγγελοι μεσολαβούντες μεταξύ θεών και ανθρώπων) > λατ. angelus > ιταλ. angelo, γαλλ. ange, γερμ. δαν. Engel, ισπ. ángel, αγγλ. angel, σουηδ. ängel – ακόμη και στα φινλανδικά: enkeli, κλπ.[1] – ΠΗΓΗ: Ὅμ. Ἰλ. Ω,292,296. Ἡρ. 5.92,6, 1.99.2. Θέογν. 769. Σοφ. Ἠλ. 149. Εὐρ. Ἱκ. 203.3.

• ΠΑΡΑΓΩΓΑ: ἀγγελία, ἀγγελιαφόρος, ἄγγελμα (= μήνυμα), ἀγγελτήρ, ἀγγελτικός, αὐτεπάγγελτος (= αὐτός πού κάνει κάτι αὐθόρμητα), ἐξάγγελτος (= φανερός), κατάγγελτος (= προδομένος), αὐτεπαγγέλτως (= με την θέλησή του), εὐαγγέλιον (= καλή εἴδηση), άγγος – αγγείον (= αυτό που φέρει κάτι), αναγγέλλω, καταγγέλλω, προαγγέλλω, κλπ.

Ο θεός Απόλλων-Ήλιος είναι «ὁ ἄγγελος τοῦ ἁγίου φέγγους, ὁ κύκλος ὁ πυροειδής» (ΠΗΓΗ: P,III,140). Είναι ἀγαθοφόρος (ΠΗΓΗ: P,IV,3166) πολύμορφος Ολαμτήρ[2] (SM,97re,7). Η επίκλησις προς αυτόν έλεγε «σὲ κλῄζω, πύρινον Διὸς ἄγγελον, θεῖον Ἰάω[3]» (ΠΗΓΗ: P,III,211 (identif. con Helios), P,III,289, P,I,300c). Αυτός ο Απόλλων-Ήλιος των αρχαίων Ελλήνων, ο άγγελος του αγίου φέγγους, ο πυροειδής κύκλος είναι που έδωσε τον εικονιστικό τύπο-πρότυπο και το όνομα του αγγέλου σε όλον τον κόσμο: Σε Ιαπωνία – Αμερική – Αζερμπαϊτζάν!

Άγγελος ήταν επίσης επίθετο:

• της θεάς Αρτέμιδος και της Εκάτης στις Συρακούσες, (από επιτύμβιες στήλες),
• ίσως της Αρτέμιδος και στα Δίδυμα Μικράς Ασίας,
• του Διός στην Αραβία (SEG 32.1539 επιγρ. Γεράσα 2ος/3ος μ.Χ.),
• του Διός και στην Ηλιούπολη (CIL 14.24 επιγρ. Όστια, 2ος μ.Χ.),
• του Οσορονόφρη (του καλού Όσιρι – PMag. 5.115), κ.ά.

– ΠΗΓΗ: Ησύχ. Σχόλια Θεοκρ. 2.12. Γ. Λεκάκης «Τα επίθετα της θεάς Αρτέμιδος», κ.ά.

Ως θεϊκή ή υπερβατική παρουσία με την έννοια «άγγελος» εμφανίζεται, για πρώτη φορά, στο πρόσωπο του θεού Ερμή «άγγελος της Περσεφόνης», από τον Όμηρο[4]. Ο Πλάτων λέει πως ο Κάτω Κόσμος έχει τους «καταχθόνιους αγγέλους» του.

Αρχαίες ελληνικές λατρείες στην Μικρά Ασία είχαν ιδιαίτερο θεό:

• τον Ἀγαθὸ Ἄγγελο [IStratonikeia 1118 (imper.)],
• τον Θεῖο Οὐράνιο Ἄγγελο [ib.1307, cf. 1117], και
• τον Ὅσιο Δίκαιο Ἄγγελο [TAM 5.185].

Ο Φίλων Αλεξάνδρειας (1ος αιώνας μ.Χ.) είπε ότι οι άγγελοι της εβραϊκής παράδοσης είναι οι δαίμονες της ελληνικής φιλοσοφίας.

Αργότερα, κατ’ αντιγραφή και παράφραση, στις αβρααμικές θρησκείες, η αγγελολογία έγινε κλάδος της Θεολογίας (και δη του καββαλιστικού[5] ιουδαϊσμού και του χριστιανισμού), που εξετάζει το ιεραρχικό σύστημα των αγγέλων, των αγγελιοφόρων των ουράνιων δυνάμεων. Και μάλιστα ένας από τους 10 σημαντικούς κλάδους της θεολογίας![6]

Στον χριστιανισμό, ο ἄγγελος έγινε πνεῦμα (βλ. Ἑβδ., Κ.Δ.) και επίθετο του Ιησού Χριστού, ενώ ο Πονηρός Άγγελος, του Διαβόλου. Στην ορθόδοξη παράδοση, υπάρχει ιεραρχία στους αγγέλους, και διαχωρίζονται σε 3 τάξεις που έκαστος τάξη φέρει «τριχώρους» ή «ταξιαρχίες»:

• Σεραφείμ, Χερουβείμ, Θρόνους,
• Κυριότητες, Δυνάμεις, Εξουσίες,
• Αρχές, Αρχάγγελους και Αγγέλους.

Είναι άφυλα υβριδικα όντα, πολλές φορές καλυμμένα με πανοπλία από φτερά πουλιών, ενώ τα φτερωτά πόδια του Ερμού, έγιναν πόδια-φτερά (παρακάτω φωτ.)! Κρατούν ειλητό, ή βιβλίο ή λουλούδι. Είναι Ουράνιες Ασωμάτες Δυνάμεις.

Άγγελος-Ασώματο ον, με δυο φτερά, δυο χέρια-φτερά (προς τα πάνω) και δυο πόδια φτερα. Στην μέση μόνο το κεφάλι. Ουράνια Ασωμάτος Δυναμις. Από τον Καθεδρικό Ναό του Αρχαγγέλου Μιχαήλ, 15ου αι. στο Νόβγκοροντ Ρωσίας. Ο λαός το λέει εξαπτέρυγο – εξάπτερο από το 6άκτινο αστέρι των Δελφών του Απόλλωνος – ΔΙΑΒΑΣΤΕ επίσης: Γ. Λεκάκης “Ο κοσμος του 6”, ΕΔΩ.

Ο Ιησούς στην Γεσθημανή είπε για περισσότερες από 12 λεγεώνες αγγέλων. Ο ευαγγελιστής Ιωάννης μαρτυρεί ότι είδε και άκουσε σε όραμα που του δόθηκε από τον θεό γύρω από τον θεϊκό θρόνο «χορωδία από μυριάδες μυριάδων και χιλιάδες χιλιάδων αγγέλων».

Και στο ισλάμ, οι άγγελοι είναι οι αγγελιοφόροι / απεσταλμένοι, και οι υπηρέτες του Αλλάχ, οι εκτελεστές του θελήματός του.

Στα Χειρόγραφα του Κουμράν παρουσιάζεται ένα συνεκτικό αγγελολογικό σύστημα: Ο «Άρχοντας του φωτός» και άλλοι ουράνιοι πρίγκηπες, πρέπει να πολεμήσουν στο πλευρό των «Υιών του φωτός» την «Εσχάτη Ημέρα». Πάντα η πάλη για εξουσία, μεταξύ των δυνάμεων καλού – κακού, αντιπροσωπεύει έναν δυϊσμό.

Στον ζωροαστρισμό (Amesha Spenta), οι άγγελοι είναι οι yazatas.

Στον βουδισμό, η ιδέα των αγγέλων εκφράζεται με τον Μποντισάτβα, ένα Φωτισμένο Όν.

Τον Μεσαίωνα, αναπτύχθηκαν ιδέες σχετικά με την συσχέτιση των 7 πλανητών του ηλιακού μας συστήματος και των αγγέλων-προστατών τους. Ο μουσουλμάνος στοχαστής αλ-Μπαρτσελόνι επίστευε ότι η Σελήνη κυβερνιόταν από τον αρχάγγελο Γαβριήλ, ο Ήλιος από τον Ραφαήλ, κλπ. Και η Καμπάλα ανέπτυξε επίσης το δικό της αστρολογικό σύστημα αντιστοιχιών πλανητών-αγγέλων, το οποίο αργότερα χρησιμοποιήθηκε και στην μαντεία και την μαγεία.[8]

Ο ΠΤΕΡΩΤΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ

Η υπερβατική πτερωτη μορφή-φιγούρα ανδρός (συνήθως γυμνού), αυτή που έχουμε συνηθίσει να λέμε «άγγελος» ευρίσκεται παντού, σε όλην την Γη.

Αλλά όταν βρίσκεται σκαλισμένη σε βράχους, με μεγάλη ομοιότητα, από την Ιαπωνία έως την Αμερική και το Αζερμπαϊτζάν, τρεις περιοχές που λογικά δεν τις συνδέει κάτι, δεν είναι απλή σύμπτωση… Άλλωστε δεν υπάρχουν συμπτώσεις. Χαρακτηριστικά τα παρακάτω «μακρυνά» παραδείγματα:

Άξιον παρατηρήσεως, επίσης το βαρκόσχημο πλαίσιο, η διαφορά στην κόμμωση και τα κοσμήματα.

• Στο Γκομπουστάν το Αζερμπαϊτζάν, στον αρχαιολογικό χώρο Qobustan / Gobustan Rock Art Cultural Landscape – μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO – διατηρούνται περισσότερα από 6.000 πετρογλυφικά-βραχογραφίες, σκαλισμένα σε βράχο. Αυτά τα σκαλίσματα χρονολογούνται σε ένα τεράστιο χρονικό εύρος (πριν από 20.000 χρόνια έως και 5.000 χρόνια πριν) και απεικονίζουν σκηνές κυνηγιού, πλοία, αστερισμούς-ουράνια σύμβολα, ζώα, χορούς, και ανθρωπόμορφες φιγούρες! Οι περισσότερες είναι της 8^ης χιλιετίας π.Χ. Βρίσκεται στο νοτιοανατολικό άκρον της κορυφογραμμής του Μεγάλου Καυκάσου, περίπου 70 χλμ. νοτιοδυτικά του Μπακού. Το αρχαιολογικό πάρκο καλύπτει μια έκταση 537 εκταρίων – 100 τ. χλμ.! Οι απεικονίσεις των πλοίων υποδηλώνουν πιθανές πολιτιστικές συνδέσεις ή θαλάσσιες αλληλεπιδράσεις, μεταξύ των κατοίκων της περιοχής και εκείνων της Μεσογείου!
• Στο Nine Mile Canyon της Γιούτα των ΗΠΑ που συχνά αποκαλείται «η μακρύτερη γκαλερί τέχνης στον κόσμο», λόγω της μεγάλης και πυκνής συγκέντρωσης ιθαγενών αμερικανικών πετρογλυφικών, που εκτείνονται δεκάδες μίλια. Υπάρχουν τουλάχιστον περίπου 1.000 σημεία με βραχογραφίες στο φαράγγι, με περισσότερες από 10.000 εικόνες – φυσικά ανάμεσά τους και άγγελοι! Αυτά τα πετρογλυφικά χρονολογούνται περίπου 1.000 έως 2.000 χρόνια πριν από σήμερα.
• Το Σπήλαιο Fugoppe, στο ομώνυμο χωριό στην Ιαπωνία: Αυτός ο αρχαιολογικός χώρος στο Yoichi του νησιού Χοκάιντο, διαθέτει περίπου 800 πετρογλυφικά, πολλά από τα οποία απεικονίζουν ανθρώπινες φιγούρες με φτερά ή κέρατα, μαζί με ζώα, πλοία και αφηρημένα σύμβολα. Χρονολογούνται στον τελευταίο πολιτισμό Epi-Jomon (περίπου 100 – 400 μ.Χ.). Χαράχτηκαν σε μαλακό υαλοκλαστίτη, μέσω τεχνικών τριβής και γυάλισμα. Οι δυτικοί, βόρειοι και νότιοι εσωτερικοί τοίχοι του είναι καλυμμένοι με βραχογλυπτά, που εικονίζουν πλοία, ψάρια, θαλάσσια πλάσματα, τετράποδα ζώα και ανθρωπους με κέρατα και φτερά (άγγελοι ή δενδρίτες – παρακάτω φωτ.).

Άλλες εικόνες αυτού του σπηλαίου έχουν διακεκομμένες γραμμές, οι οποίες πιστεύεται ότι έχουν άγνωστη ακόμη μαγική δύναμη. Έχουν ανασκαφεί κεραμικά της περιόδου Zoku-Jomon με λεπτές λαβές, πέτρινα εργαλεία και εργαλεία από οστά και κέρατα. Το σπήλαιο χαρακτηρίσθηκε Εθνικός Ιστορικός Χώρος της Ιαπωνίας το 1951.[9]

Φυσικά υπάρχουν χιλιάδες τέτοιες φιγούρες στον πλανήτη.

Μνημεία-απομεινάρια ενός ανώτερου προϋπάρχοντος κοινού πολιτισμού… – ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΠΡΟΣΕΧΩΣ…

ΠΗΓΗ: Γ. Λεκάκης “Ταματα και αναθηματα”. Γ. Λεκάκης “Λεξικο παραδόσεων”. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 8.1.2015.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

• Ομήρου «Ιλιάς». Ηρόδ. (1,36). Ξενοφών «Ελληνικά» 1,4,2. Πλάτων «Πολιτεία» (10, 619β).
• Hampton Keathley «Angelology The Doctrine of Angels», vol. 1, Ν. Υόρκη, 1986.
• Internet Encyclopedia of Religion
• Jewish Encyclopedia.
• International Standard Bible Encyclopedia.
• New Schaff-Herzog Encyclopedia of Religious Knowledge.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

[1] Μόνο στις αρχαίες σημιτικές γλώσσες (εκτός από την ακκαδική) η έννοια άγγελος σχηματίζεται από την ρίζα μαλακ- : Στα εβραϊκά και τα αραμαϊκά λέγεται mal’akh, στα ουγκαριτικά ml’k, στα αραβικά malak, κλπ.

[2] ολαμτήρ < ολαμπτήρ < ολόλαμπρος.

[3] Το ιάω σχετίζεται με τον θεό Διόνυσο > Ίακχος, Βάκχος – ΠΗΓΗ: de Dionysos, ORACL. (Μακρ. Sat. 1,18).

[4] Όμηρου «Ιλιάς», Β,786/787 και Γ,121.

[5] Η «Καμπαλα» μιλάει για διάφορες κατηγορίες αγγέλων (υπηρεσίας, καταστροφής, ελέους, τιμωρίας), ανδρών και γυναικών (στο Ζοχάρ). Η δύναμη των αγγέλων, βασίζεται στην εκπόρευση του Θείου Φωτός, που εκδηλώνεται μέσα τους.

[6] ΠΗΓΗ: Encyclopedic Theosophical Glossary, εκδ. Theosophical University Press.

[8] ΠΗΓΗ: Lewis J. R. – Oliver Ev. D. «Εγκυκλοπαίδεια των Αγγέλων», εκδ. P. V. Altukhova, 1997.

[9] Επίσης σημαντικό το σπήλαιο Temiya στο κοντινό Otaru. Υπάρχουν περισσότερες από 700 τοποθεσίες σπηλαίων στο ιαπωνικό αρχιπέλαγος.

αγγελος αμεταφραστος παναρχαια ελληνικη λεξη Λεκακης αγγελια αμεταφραστες παναρχαιες ελληνικες λεξεις ασωματο ον, φτερα χερια πτερα ποδια φτερο κεφαλι ουρανια Ασωματος Δυναμις Καθεδρικος ΙΝ εκκλησια ιερος Ναος Αρχαγγελου Μιχαηλ Αρχαγγελος 15ος αιωνας μχ Νοβγκοροντ Ρωσιας ρωσια λαος εξαπτερυγο εξαπτερο εξακτινο αστερι Δελφων Απολλωνος εξαπτερυγα εξαπτερα 6ακτινο αστερια Δελφοι Απολλωνα βαρκοσχημο κομμωση μαλλια αγγελων κοσμημα θεος Απολλων ηλιος αγιο φεγγος, πυροειδης κυκλος τυπος ονομα αγγελου ιαπωνια – Αμερικη – Αζερμπαιτζαν μυκηναικη λεξις ακερο akero, πινακιδα Πυλος, επαγγελμα αξιωμα, ομηρικη λεξη αγγελλω, αγγελιαφορος αγγελων ομιλεειν αναγγελλων λεγων πτηνο πουλι ορνις, οιωνος Ομηρος αγγελοι, παρασταση ανθρωποι, πτηνα Μουσα ποιητης, αναγγελια αγγελια Μουσες Θεογνις Διος αηδονα αηδονι αγγαρος εφιππος ταχυδρομος περσικη σανσκριτικη angiras αρχαια ινδικη angiras μυθικα οντα μεσολαβηση θεοι ανθρωποι λατινικα angelus ιταλικα angelo, γαλλικα ange, γερμανικα δανικα Engel, ισπανικα angel, αγγλικα angel, ομηρου ιλιας ηροδοτος Σοφοκλης Ευριπιδης θεος Απολλωνας πυρ αγαθοφορος πολυμορφος Ολαμτηρ επικλησις επικληση κληζω πυρινος Διας θειον θειος ιαω αρχαιοι Ελληνες εικονιστικος τυπος προτυπο επιθετο επιθετα θεα Αρτεμιδος Εκατης Συρακουσες επιτυμβια στηλη Αρτεμιδας Εκατη Συρακουσαι Αρτεμις Σικελιας σικελια μεγαλη ελλαδα κατω ιταλια Διδυμα μικρα ασια ζευς Αραβια επιγραφη Γερασα 2ος 3ος Ηλιουπολη Ηλιουπολις επιγραφες οστια, Οσορονοφρης Οσορονοφρις καλος οσιρις Ησυχιος Σχολια Θεοκριτος θεικη υπερβατικη παρουσια εννοια πρωτη φορα Ερμης Περσεφονη Πλατων αλλος Κατω Κοσμος καταχθονιος λατρεια αγαθος στρατονικεια θειο Ουρανιος οσιος Δικαιος Φιλων Αλεξανδρεια 1ος εβραικη παραδοση δαιμονας δαιμων φιλοσοφια αντιγραφη παραφραση, αβρααμικες θρησκειες, αγγελολογια κλαδος Θεολογια καββαλιστικος ιουδαισμος χριστιανισμος ιεραρχικο συστημα πνευμα Καινη Διαθηκη Ιησους Χριστος πονηρος διαβολος ορθοδοξη ορθοδοξια παραδοσεις ιεραρχια τρια 3 τρεις ταξεις ταξη τριχωρος ταξιαρχια σεραφειμ, Χερουβειμ, Θρονοι κυριοτητες, Δυναμεις, Εξουσιες, αρχες, Αρχαγγελοι αγγελοι Γεσθημανη δωδεκα 12 λεγεωνες λεγεωνα ευαγγελιστης Ιωαννης οραμα θεικος χορωδια μυριαδες χιλιαδες ισλαμ, ισλαμισμος απεσταλμενος υπηρετης αλλαχ, εκτελεστης θελημα χειρογραφα Κουμραν αγγελολογικο αρχων αρχοντας του φωτος φως ουρανιοι πριγκηπες, πολεμος υιοι γιοι εσχατη Ημερα παλη εξουσια, καλο κακο δυισμος ζωροαστρισμος γαζατας yazatas βουδισμος ιδεα μποντισατβα, φωτισμενο ον Μεσαιωνας, ιδεες συσχετιση επτα 7 πλανητες πλανητης ηλιακο συστημα προστατης μουσουλμανισμος μουσουλμανος στοχαστης αλ Μπαρτσελονι Σεληνη κυβερνητης Γαβριηλ, Ραφαηλ, Καμπαλα αστρολογια μαντεια μαγεια ΦΤΕΡΩΤΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ υπερβατικη πτερωτη μορφη φιγουρα ανδρας γυμνος σκαλισμενη βραχος, αμερικη Γκομπουσταν αρχαιολογικος χωρος Qobustan / Gobustan Rock Art Cultural Landscape μνημειο Παγκοσμιας Κληρονομιας UNESCO ουνεσκο πετρογλυφικο βραχογραφια βραχογλυφικο σκαλισμα 20.000 10.000 5.000 χρονια πριν χρονων απεικονιση σκηνη κυνηγι πλοιο αστερισμος συμβολο ζωο χορος, ανθρωπομορφη φιγουρα 8^η χιλιετια πΧ Μεγαλος Καυκασος Μπακου αρχαιολογικο παρκο πολιτισμος θαλασσια αλληλεπιδραση κατοικοι Μεσογειος θαλασσα 9 Nine Mile Canyon Γιουτα ΗΠΑ η μεγαλυτερη μακρυτερη γκαλερι τεχνης στον κοσμο ιθαγενεις αμερικανοι βραχογραφιες φαραγγι εννεα μιλιων, εικονα 1000 Σπηλαιο φουγγοποπε Fugoppe, χωριο γιοιτσι Yoichi νησιο Χοκαιντο, κερατα, κερατο ζωα, βαρκα αφηρημενα συμβολα EpiJomon 100 – 400 5ος χαραξη μαλακος υαλοκλαστιτης, τεχνικη τριβη γυαλισμα τοιχος βραχογλυπτο ψαρια, θαλασσιο πλασμα τετραποδο κερας δενδριτης διακεκομμενες γραμμες, αγνωστη μαγικη δυναμη ανασκαφη κεραμικη Zoku Jomon λεπτη λαβη πετρινα εργαλεια εργαλεια οστα οστο οστουν οστεινο καρατινο Εθνικος Ιστορικος Ιαπωνιας μνημεια απομειναρι ανωτερος προυπαρχον κοινος Ξενοφων Πλατων εβραιοι σημιτες σημιτικες γλωσσες ακκαδικη εβραικα αραμαικα ουγκαριτικα αραβικα μαλακ ολαμπτηρ < ολολαμπρος Διονυσο > ιακχος, Βακχος κατηγορια υπηρεσια καταστροφη ελεος, τιμωρια γυναικα Ζοχαρ εκπορευση θειο Φως, θεοσοφια Καββαλιστικος Ιουδαιοι Temiya τεμιγια οταρου Otaru σπηλαια ιαπωνιας ιαπωνικο αρχιπελαγος ειρηνικος προδρομικος τυπος χετταιοι 2800 1500 πΧ αγαλματιδιο ειδωλιο