Του Ανδρεα Φαρκονα
Ο Πύργος της Ρίνας[1] βρίσκεται σε χαμηλό λόφο ανάμεσα σε Σπεδό και Καλαντό.
Το μόνο που σώζεται είναι η βάση του σε χαμηλό ύψος. Η κάτοψή του είναι κυκλική, με εξωτερική διάμετρο 9,20 μ. και εσωτερική 7,12 μ. Οι τοίχοι έχουν πάχος 1,10 μ. και είναι διπλοί, κτισμένοι με ντόπιο μάρμαρο χωρίς συνδετικό υλικό, με πολύ προσεγμένη συναρμογή.
Είναι φανερή η υψηλή ποιότητα της αρχαίας λιθοτεχνίας. Την εξωτερική πλευρά της λιθοδομής αποτελούν μεγάλες ορθογωνισμένες πέτρες που το μήκος τους ποικίλει από 0,58 μ. έως 2 μ. και το πλάτος τους από 0,35 μ. έως 0,40 μ. Σε μερικές διακρίνονται λατομικά σημεία: Λ, V, O, που διευκόλυναν τους μαστόρους να τις τοποθετήσουν στην σωστή τους θέση.
Είναι παρόμοιος με τον Πύργο Χειμάρρου(*). Οι πύργοι αυτοί είναι κατά κανόνα της ελληνιστικής περιόδου και είναι ευρύτατα διαδεδομένοι στο Αιγαίο, από τους περισσότερους όμως δεν διακρίνονται παρά μόνο τα θεμέλια, ενώ ο πύργος του Χειμάρρου σώζεται στο εντυπωσιακό ύψος των 15 μ. σχεδόν. Ο συγκεκριμένος πύργος κατά πάσα πιθανότητα χρησιμοποιήθηκε σαν παρατηρητήριο και κατά τους Μεσαιωνικούς χρόνους.
ΠΗΓΗ: ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 25.8.2025.
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Γ. Λεκάκη:
(*) «Ο πύργος του Χειμάρρου είναι ελληνιστικό (μεταλεξανδρινό) οχύρωμα, που δέν απέχει πάρα πολύ από την ΝΑ. παραλία. Φαίνεται ολοστρόγγυλος πύργος, πολύ φαρδύς καί ψηλός καί μεγάλος, χτισμένος μέ μεγάλους ορθογώνιους λίθους καί διατηρείται σχεδόν άκέραιος, όπως κατασκευάσθηκε τά χρόνια τών Μακεδόνων βασιλέων τής Αίγύπτου Πτολεμαίων. Χαρακτηρίζεται σάν ενα άπό τά αξιοπρόσεκτα μνημεία τών αρχαίων χρόνων. Οι Ναξιώτες διηγούνται καί γι’ αύτόν πολλούς θρύλους. Καί άλλοι τέτοιοι αρχαίοι πύργοι υπάρχουν στήν ΝΑ. περιοχή τοΰ νησιού, άλλά μισοερειπωμένοι άπό τά χρόνια… Περισσότερα είναι τά βυζαντινά άπομεινάρια». – ΠΗΓΗ: Αλ. Παραδείσης «Φρούρια και κάστρα της Ελλάδας».
Στο Φιλώτι Νάξου, στον Πύργο του Χειμάρρου θα δείτε και δυο μικρούς καμαροσκεπείς ναούς πλάι-πλάι: Της Ζωοδόχου Πηγής και του… Ανώνυμου! Εκτίσθησαν επί ερειπίων παλαιάς Βασιλικής και με το δομικό υλικό αυτής, η οποία ήταν μάλλον επί αρχαίου ναού. Γύρω τους σκόρπια και πεταμένα τα “παλιά υλικά”… Χρονολογούνται στον 13ο αιώνα μ.Χ.
[1] Συνήθως το όνομα Ρίνα, στα καστρωνυμικά, είναι παραφθορά από Ληστρίνα, όνομα με το οποίο υπάρχουν πολλά κάστρα στην Ελλάδα. Δηλαδή ένα κάστρο το οποίο διαφέντευε μια γυναίκα λήσταρχος.
αρχαιος πυργος Ρινας πυργος Χειμαρρου Ναξος πυργοι ναξου Ρινα χειμαρρος νησος νησι Φαρκονας λοφος Σπεδο Καλαντο υψος κατοψη κυκλικη διαμετρος τοιχοι διπλο τοιχος ναξιακο μαρμαρο ναξου χωρις συνδετικο υλικο συναρμογη υψηλη ποιοτητα αρχαια λιθοτεχνια λιθοδομη ορθογωνισμενη πετρα ορθογωνια λατομικα σημεια Λ, V, O, μαστορας λατομικο σημειο λατομειο ελληνιστικη περιοδος εποχη Αιγαιο, θεμελια, παρατηρητηριο Μεσαιωνας ελληνιστικο μεταλεξανδρινο οχυρωμα, οχυρο νοτιοανατολικη παραλια ολοστρογγυλος φαρδυς υψηλος μεγαλος, μεγαλος ορθογωνιος λιθος μεγαλιθος ακεραιος, κατασκευη χρονια Μακεδονια Μακεδονες βασιλεις Αιγυπτου Πτολεμαιοι Αιγυπτος αξιοπροσεκτα μνημεια αρχαια Ναξιωτες θρυλος αρχαιοι πυργοι μισοερειπωμενος βυζαντινος βυζαντιο Παραδεισης φρουριο καστρο Ελλαδας ονομα ετυμολογια Ρινας, καστρωνυμικα παραφθορα ληστρινα, καστρα Ελλαδα λησταρχινα, γυναικα λησταρχος Φιλωτι ναξου καμαροσκεπεις ναοι Ζωοδοχου Πηγης ιν ιερος ναος αγιου Ανωνυμου ερειπια παλαια Βασιλικη 13ος αιωνας μΧ Ζωοδοχος Πηγη αγιος ανωνυμος
