ΠΕΡΙ ΛΕΞΕΩΣ
Λέξις (ἡ) = ὁμιλία, ἀντίθ. τῷ ᾠδή.
ομιλία, λόγος («ἐπειδὰν ἀφίκηται ἐν τῇ διηγήσει ἐπὶ λέξιν τινὰ ἢ πρᾱξιν» – βλ. Πλάτ.
ΠΑΡΟΙΜΙΩΔΕΙΣ ΦΡΑΣΕΙΣ:
> τρόπος τοῦ λέγειν, ὕφος (ἐν δικαστηρίοις δηλ.),
> Μούσης λέξις = ποιητικὸν ὕφος,
> κατὰ λέξιν, λέξιν πρὸς λέξιν, κτλ. χάριν ἐξηγήσεως,
> παρὰ λέξιν = οὐχὶ ὀρθῶς.
ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ: Λέξις < λέκσις < λέγσις < λέγω, λέω (> λατ. lego > άνω γερμ. lesen, γοτθ. lisan, χεττιτ. lišaizzi, αλβ. mbleth – όλα με αρχική σημασία συλλέγω).
> Αλλά και λατ. lex (legis), αρχ. σκανδιν. lög, αγγλ. law, (λέμε “ο λόγος μου είναι νόμος”), κλπ.
> Αλλά και αποκοιμίζω (“λέξον με”) > παθ. και μέση: κοιμῶμαι, κεῖμαι, καταλύω, στρατοπεδεύω – Ομ. Ἰλ. Ω.635, Ξ.252Β.435, Δ.131, Οδ. ζ,319.
> Αλλά και πλαγιάζω, θέλω να πλαγιάσω, κλπ. > λέχος, λεχώνα, άλοχος (= σύντροφος στο κρεβάτι), λόχος (= ενέδρα), λόχμη (δάσος, όπου πλάγιαζαν οι εραστές και στηνόταν ενέδρα), λέκτρον (= ανάκλιντρο) > λατ. lectus, lectica, γοτθ. lagjan (= τίθημι), ligan (= κεῖμαι), αρχ. σκανδιν. leggja, liggja, αρχ. γερμ. legjan, lekken, κλπ.
ΠΑΡΑΓΩΓΑ: λεξίδιον, λεξικόν, λεξικός, λεξείδιον, λεξίδριον, λεξούλα.
Λέγω, έλεγον, λέξω και ερώ (> έρωτας), κλπ.
ΣΥΝΘΕΤΑ: λεξιγράφος, λεξιθήρας (= αυτός που επιδιώκει το εξεζητημένο ύφος του λόγου αναζητώντας με επιμονή λέξεις), λεξίθηρος (= αυτός που αποδίδει εξαιρετική σπουδαιότητα στις λέξεις), κυβόλεξο, σταυρόλεξο.
Η λέξη είναι το μικρότερο στοιχείο του προφορικού ή γραπτού λόγου με το οποίο εκφράζεται μια έννοια ή μια σχέση και το οποίο είναι φθόγγος ή αυτοτελές σύνολο φθόγγων («άκλιτη λέξη», «μονοσύλλαβη λέξη» – «ἡ γὰρ λέξις αὕτη τοῦτο σημαίνει κυρίως» – Πολ.
Βιβλίο με τίτο “Περὶ Λέξεως”, έγραψε ο Έφορος – Theon Prog. 2.
ΠΗΓΗ: Πλάτ. Νόμ. 795Ε, 816D. Πολ. 396C. 400D. Απολ. 17D. Αριστ. Ρητ. 3.9,8. Ποιητ. 6,6. Πολύβ. 2.22,1. Διογ. Λ. 2.113. Διον. Αλ., Πλούτ. Αθήν. 275Β, 493D. Ἀνθ. Π. 11.140. Κικ. πρὸς Ἀττ. 16. 4. 3
ΠΗΓΗ: ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 7.7.2017.
ΠΕΡΙ ΛΕΞΕΩΣ ΛΕΞΕΩΝ ΛΕΞΗ ΛΕΞΙΣ ΛΕΞΕΙΣ νερουντα νερουδα λογος ποιημα ιδεα φραση ομιλια, ωδη επειδαν αφικηται διηγηση λεξιν Πλατων ΠΑΡΟΙΜΙΑ τροπος του λεγειν, υφος δικαστηριο Μουσα ποιητικο ποιηση κατα χαριν εξηγηση παρα μη ορθως λεκσις < λεγσις < λεω λατινικα lego ανω γερμανικα lesen, γοτθικα lisan, χεττιτικα χεταιοι χετταιοι lisaizzi, αλβανικα mbleth συλλεγω lex legis, αρχαια σκανδιναβικα log, αγγλικα law, νομος αποκοιμιζω λεξον παθητικη και μεση φωνη κοιμωμαι, κειμαι, κοιμαμαι υπνος καταλυω, στρατοπεδευω – Ομηρος ιλιας ιλιαδα Οδυσσεια πλαγιαζω, θελω λεχος, λεχωνα, αλοχος, λοχος ενεδρα, λοχμη, λεκτρον λεκτρο τιθημι σκανδιναβια γερμανια λεξιδιο λεξικο λεξικος, λεξειδιον, λεξιδριον, λεξουλα λεξιδιον λεξικον λεξειδιο, λεξιδριο, ελεγον, λεξω ερω ερωτας ερως λεξιγραφος, λεξιθηρας εξεζητημενο αναζητηση επιμονη λεξιθηρος σπουδαιοτητα κυβολεξο, σταυρολεξο μικροτερο στοιχειο προφορικος γραπτος εκφραση εννοια σχεση φθογγος αυτοτελες συνολο φθογγων ακλιτη μονοσυλλαβη βιβλιο εφορος Πλατωνας Αριστοτελης Ποιητικη Πολυβιος Διογενης Λαερτις Διονυσιος Αλικαρνασσευς Πλουταρχος Αθηναιος ανθολογια Παλατιανη συντροφος κρεβατι δασος, εραστες εραστης ανακλιντρο
