Σε απάντησή της στην με αριθμό
πρωτοκόλλου 198/10.10.2022 ερώτηση στην Βουλή με θέμα: «Επαναπατρισμός
ελληνικών χειρογράφων της Μαρκιανής Βιβλιοθήκης Βενετίας», η υπουργός
Πολιτισμού, Λ. Μενδώνη, απάντησε:
«Σε απάντηση της με αριθμ.
πρωτοκόλλου 198/10.10.2022 Ερώτησης του Βουλευτή κ. Κυριάκου Βελόπουλου και
σύμφωνα με τα στοιχεία που έθεσαν υπόψη μας οι αρμόδιες Υπηρεσίες, σας
γνωρίζουμε τα εξής:
Η αναφερόμενη στην Ερώτηση
παρουσίαση με τίτλο: “Byzantine Sitia. The ΕθεΙθΓΠ Edge of Crete upon the
Venetians’ Arrival (13th Century)”, στο πλαίσιο των εργασιών του 24ου Διεθνούς
Συνεδρίου Βυζαντινών Σπουδών (Βενετία – Πάδοβα, 22-27.8.2022), δεν περιέχει
καμία πληροφορία σχετική με τη Βιβλιοθήκη του Βησσαρίωνα, με τη δωρεά αυτής στη
Βενετία το έτος 1468, πολλώ δε μάλλον με τους όρους της δωρεάς. Η θεματική της
συγκεκριμένης Συνεδρίας αφορούσε χρονολογικά την περίοδο από τον 7ο έως τις
αρχές του 13ου αιώνα και, κατά συνέπεια, δεν θα μπορούσε να υπάρχει αναφορά
στον Βησσαρίωνα.
 |
έρευνα της Διεύθυνσης Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών του Υπουργείο
Πολιτισμού και Αθλητισμού και, σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής δεδομένα, δεν
τεκμαίρονται τα διαλαμβανόμενα στην Ερώτηση σχετικά με τον ‘όρο του Μεγάλου
Δωροθέτη Καρδινάλιου Βησσαρίωνος’ για επαναπατρισμό των δωρηθέντων στη Βενετία
ελληνικών χειρογράφων της συλλογής του, ‘όταν η Ελλάδα θα απελευθερωνόταν’. Η
επιλογή της Βενετικής Δημοκρατίας ως αποδέκτη της δωρεάς ήταν απόλυτα συνειδητή
και δεν στηριζόταν μόνο στην πολυπληθή ελληνική κοινότητα που
δραστηριοποιούνταν εκεί. Ο δωρητής αναγνώριζε και εκτιμούσε τους βαθείς και
μακραίωνους πολιτισμικούς δεσμούς της Βενετίας με την Κωνσταντινούπολη και
εκτιμούσε τη φιλομάθεια, τους ανοιχτούς πνευματικούς ορίζοντες και το κυρίαρχο
ανεξίθρησκο πνεύμα των Βενετών. Πίστευε ακράδαντα ότι με τη δωρεά η βιβλιοθήκη
του θα γινόταν χρήσιμη για όλη την ανθρωπότητα και προσβάσιμη στο ευρύ κοινό. Η
επιθυμία του έγινε πραγματικότητα, καθώς τα επόμενα 100 χρόνια από τη δωρεά
καταγράφηκε έντονο αναγνωστικό και δανειστικό ενδιαφέρον, τέτοιο που είχε ως
αντίκτυπο τη συγκρότηση και άλλων ελληνικών βιβλιοθηκών.
Με βάση τα μέχρι σήμερα
δεδομένα, και σύμφωνα με τα ανωτέρω, η διεκδίκηση των χειρογράφων εκ μέρους της
Ελλάδας δεν μπορεί να θεμελιωθεί».
Για την πλήρη ιστορία, η ερώτηση στην Βουλή – 4 χρόνια μετά – το 2022 ήταν η εξής:
«Κυρία Υπουργέ,
Στο 24ο Διεθνές Συνέδριο
Βυζαντινών Σπουδών / International Congress of Byzantines Studies, το οποίο
διεξήχθη στη Βενετία και την Πάδοβα στο διάστημα 22-27 Αυγούστου 2022, προβλήθηκε
η συλλογή χειρόγραφων
και βιβλίων της
Μαρκιανής Βιβλιοθήκης σχετίζουσα με
την Κύπρο. Κατά
τις εργασίες του
Συνεδρίου, καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Κρήτης
περιέλαβε σε αυτές,
διοργανώνοντας θεματική ενότητα, ανακοινώσεις για τη Βυζαντινή
Κρήτη, παλαιά και νέα δεδομένα για την επαρχία Σητείας των Μέσων Βυζαντινών
χρόνων με τίτλο «Byzantine Sitia: Τhe
eastern edge of Crete upon the Venetians’ arrival (13th cen.)», καθώς επίσης
παρουσιάστηκαν ανακοινώσεις για το Μεραμπέλο
και την Ιεράπετρα. Η
Μαρκιανή Βιβλιοθήκη είναι περίφημη
για την συλλογή ελληνικών
και λατινικών χειρογράφων
της. Το 1468
(έτος ουσιαστικής της ίδρυσης)
ο καρδινάλιος Βησσαρίων,
επίσκοπος του Tusculum
Λατίου και τιτουλάριος Λατίνος πατριάρχης
Κωνσταντινουπόλεως,
προσέφερε και τη
δική του συλλογή
(264 λατινικών και 482
ελληνικών χειρογράφων), υπό
τον όρο να
επαναπατρισθούν στην Ελλάδα, όταν
θα απελευθερωνόταν!
Με δεδομένα όλα τα παραπάνω,
Ερωτάται η κ. Υπουργός:
Προτίθεστε όπως
προσανατολιστείτε στο ενδεχόμενο της
ενεργοποίησης και
εκπλήρωσης του όρου
του Μεγάλου Δωροθέτη
καρδιναλίου Βησαρρίωνος να επαναπατρισθούν ελληνικά χειρόγραφα της
Μαρκιανής Βιβλιοθήκης στη χώρα μας;».
Ερωτών ήταν ο βουλευτής Κυρ. Βελόπουλος.
ΠΗΓΗ: ΥΠΠΟΑ 27.10.2022
(κρατήθηκε η ανορθογραφία του). Α. Π.: 492515. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 28.10.2022.
