Ανδρέας Καρκαβίτσας
Εκείνη…Μού ‘πες πώς θά πάς ν’ αναπαυθής ‘ς τό μνήμα,
καί μού φάνηκε πώς ήλθε ένα κύμα.
Κύμα γαλανό καί κύμα αφρισμένο,
καί μ’ έσυρε βαθειά, αγριεμένο…
-Στάσου, κύμα μου, -τού είπα- πού μέ φέρεις;
-Σ’ τήν αγάπη σου –μού λέγει- πώς; Δέν θέλεις;
-Θέλω, πήγαινε, ‘ς τά τάρταρα κατέβα.
Κι’ άν δέν τήν ευρής, ευθύς τότε ανέβα,
εις τά σύννεφα, ψηλά, εις τόν αιθέρα,
‘ς τόν αυγερινό, τόν λαμπερόν αστέρα.
Τέτοιο πρόσωπο σάν τήν δική μου φίλη,
δέν θά κατοική ‘ς τήν γήν εδώ, ‘ς τήν ύλη.
Θέλει σύννεφα καί καθαρόν αέρα,
μέ τόν άγιο νά βρίσκεται Πατέρα.
Νά τού τραγουδή μέ τούς αγγέλους μία,
μίαν υψηλή καί θεία μελωδία.
Τώρα εννοείς τί θέ’ νά πώ βεβαίως.
Πώς όπου κι αν πάς θά σ’ ακολουθώ ευθέως.
Κι’ άν εκεί εμβής, βαθειά ‘ς τό κρύο μνήμα,
τότε τής ζωής κόπτω κι’ εγώ τό νήμα.
Κι’ έρχουμαι μαζή νά σφιχταγκαλιασθούμε
μέ χείλη κολλητά εκεί ν’ αναπαυθούμε.
ΜΕΛΑΓΧΟΛΙΑ
Άργησες, άστρι, νά φανής στό θλιβερό ουρανό μου.
Τώρα χειμώνας πλάκωσε, τώρα τά χιόνια κλώθουν,
Τά περιστέρια πέταξαν κ’ έρχονται τά κοράκια
Κι’ αύτό τό αίμα τής καρδιάς πέρνει νά κρουσταλλιάζη.
Απέραγο τό πέλαγο που μάς χωρίζει, Αγάπη!
Γιά σέ φουντώνουν πασχαλιές γιά μένα κυπαρίσσια,
Έσύ στή θύρα φαίνεσαι κ’ έγώ απ’ τή θύρα βγαίνω,(*)
Βρίσκεσαι στήν Ανατολή, μά ‘γώ τραβώ στή Δύση.
Χαρά σέ σένα, λυγερή κι’ αλοίμονο σέ μένα!
30.11.1910 – περ. “Αχαϊκά”, Πάτρα, Δεκ. 1937.
(*) Στίχο που τον βρίσκουμε αργότερα και στο λαϊκό τραγούδι “εδώ τελειώνει για μένα το ταξείδι, ενώ για σένα αρχίζει από ‘δώ” (Άκης Πάνου, 1979) και “εσυ αρχίζεις την ζωή που τέλειωσε για μένα” (Τ. Βοσκόπουλος, 1983), κ.ά.
Ερωτευμένος και ποιητής
Όχι απλώς μια προτομή στην πλατεία Λεχαινών Ηλείας, αλλά ανδριάς του Καρκαβίτσα στην Αθήνα θα έπρεπε να είχε ήδη στηθεί, εάν η πρωτεύουσα ανεγνώριζε να τιμά τους αληθινά μεγάλους άνδρες της Ελλάδας
Του ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΞΕΝΟΠΟΥΛΟΥ
ΠΕΡΙ ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ – Η προτομή Α. Καρκαβίτσα
Από τους μεγαλύτερους πεζογράφους αλλά και τας μεγαλυτέρας φυσιογνωμίας της εποχής του, υπήρξεν αναντιρρήτως ο Ανδρέας Καρκαβίτσας. Ανήκει πλέον εις την Ιστορίαν, όχι μόνον ως συγγραφεύς, αλλά και ως άνθρωπος, όχι μόνον με τα έργα του, αλλά και με την ζωήν του.
Δυστυχώς, η ζωή αυτή υπήρξεν αρκετά βραχεία και, το χειρότερον, η φιλολογική δράσις του Καρκαβίτσα είχε διακοπή πολύ προ του θανάτου του. Τα τελευταία του δέκα χρόνια δεν είχε δημοσιεύσει κι ίσως δεν είχε γράψει σχεδόν ούτε γραμμήν. Εφαίνετο κουρασμένος, εξηντλημένος, και απογοητευμένος – πράγμα παράδοξον της περιωπής του, της φήμης του, της επιτυχίας του. Και υπ’ αυτάς τας συνθήκας, εις μιαν οιονεί απομάχην και αφάνειαν – δια τον πολύ τουλάχιστον κόσμον – τον κατέβασε προώρως εις τον τάφον μια ασθένεια που έμοιαζε πολύ με μαρασμόν.
Ο Καρκαβίτσας απέθανεν προ τινών ετών κι ετάφη εις τας Αθήνας. Εσχάτως φιλόστοργος αδελφός του (Κωνσταντίνος Καρκαβίτσας) μετεκόμισεν τα οστά του εις την μικράν αλλ’ ένδοξον πλέον πατρίδα του, εις τα Λεχαινά της Πελοποννήσου και τα έθαψεν εις τον εκεί οικογενειακόν τάφον. Συγχρόνως ερρίφθη η ιδέα της ανεγέρσεως ενός μικρού και σεμνού μνημείου μιας προτομής του Ανδρέα Καρκαβίτσα, η οποία θα στηθή εις την πλατείαν της γενεθλίου πολίχνης. Την ιδέαν αυτήν ολοψύχως ασπαζομένη, η «Νέα Εστία» θα βοηθήση όσον ημπορεί εις την πραγματοποίησίν της. Και θα προκαλέση έρανον μεταξύ των συνδρομητών αναγνωστών της, εκ παραλλήλου προς τον «αγαπητόν «Νεολόγον» των Πατρών, ο οποίος προέβη ήδη εις την σχετικήν προκήρυξιν, και προς την κοινότητα Λεχαινών, η οποία, νομίζομεν, είχε την αξιέπαινον πρωτοβουλίαν.
Εις το προσεχές τεύχος θα δημοσιεύσωμεν τα καθέκαστα, και το πρώτον Δελτίον Εισφορών.
Αλλά ελπίζομεν ότι οι θαυμασταί του Ανδρέα Καρκαβίτσα και εκείνοι όσοι κι οι αναγνώσται του ανά τον Ελληνισμόν – θα προθυμοποιηθούν από τώρα να προσφέρουν, συντελούντες ούτω να αποδοθή η μικρά αυτή μετά θάνατον τιμή εις Εκείνον, ο οποίος ήτο άξιος και της μεγαλυτέρας.
Διότι όχι απλώς μια προτομή εις την πλατείαν των Λεχαινών, αλλά και ανδριάς του Καρκαβίτσα εις τας Αθήνας θα είχε ήδη στηθή εάν η προτεύουσα ανεγνώριζεν να τιμά, εκτός των «Εθνικών ευεργετών» και τους αληθινά μεγάλους άνδρας της Ελλάδος.
ΠΗΓΗ: «Νέα Εστία» (60ό τεύχος) Ιουλίου 1927, σχόλιο – σημείωμα του διευθυντού της, Γρηγορίου Ξενοπούλου, για την «ανέγερσιν» της προτομής του Ανδρέα Καρκαβίτσα, στα Λεχαινά.
ΣΗΜΕΙΩΣΙΣ Γ. Λεκάκη:
Η προτομή του Ανδρέα Καρκαβίτσα ευρίσκεται στην πλατεία Αγίου Δημητρίου Λεχαινών Δήμου Ανδραβίδας – Κυλλήνης. Είναι έργο του γλύπτη Μι. Τόμπρου. Τα οστά του Καρκαβίτσα μεταφέρθηκαν στα Λεχαινά το 1927. Το 1935 συγκροτήθηκε επιτροπή στον Δήμο Λεχαινών για την ανέγερση της προτομής. Τα αποκαλυπτήρια έγιναν στις 29.4.1936 στα Λεχαινά.
