Σπάνιες εκδόσεις με έργα του ΗΡΩΝΟΣ του Αλεξανδρέως – του Γ. Λεκάκη

Του Γιώργου Λεκάκη

Ένα χειρόγραφο γραμμένο στα αραβικά περιέχει τρεις πραγματείες για τρόπους ανύψωσης βαρέων αντικειμένων, με 67 λεπτομερή γεωμετρικά σχέδια…

Πρόκειται για πραγματείες του Ήρωνος του Αλεξανδρέως, Έλληνα μαθηματικού και μηχανικού, που έζησε στην αρχαία ελληνική πόλη Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου. Θεωρείται ο μεγαλύτερος πειραματιστής της αρχαιότητος και το έργο του είναι αντιπροσωπευτικό της αρχαίας ελληνικής επιστημονικής παράδοσης. Έγραψε πολλά έργα (Πνευματικά / Pneumatica, Αυτόματα / Automata, Μετρικά / Metrica, αλλά και το εν λόγω βιβλίο «Mechania / Μηχανία», το οποίο διατηρείται μόνον στα αραβικά, γραμμένο για αρχιτέκτονες, και που περιέχει μέσα ανύψωσης βαρέων αντικειμένων).

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΗΡΩΝΟΣ, ΕΔΩ.

Η «Μηχανία» μεταφράσθηκε από τα αρχαία ελληνικά αρχικώς από τον Λουκά / Qusta ibn Luqa (820 – 912), έναν χριστιανικού θρησκεύματος ιατρό, από την Συρία, που ταξείδεψε σε μέρη της Βυζαντινής Ελληνικής Αυτοκρατορίας, βρήκε ελληνικά κείμενα και τα μετέφρασε στα αραβικά, κατά την διάρκεια της βασιλείας του αββασίδη Μούστα / Abbasid Al-Musta.

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΧΕΙΡΟΓΡΑΦΑ, ΕΔΩ.

Θεωρείται ένα από τα πιο σημαντικά κείμενα στην επιστήμη της μηχανικής και έχει μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες (λατινικά, γερμανικά, γαλλικά, κ.ά.).

Όλοι όμως το λένε «αραβικό»… Ξεχνούν να πουν ότι είναι αρχαίο ελληνικό…

Τα αντίγραφα αυτού του χειρόγραφου είναι λίγα και σπάνια. Υπάρχουν μόνον 39 αντίγραφα σε όλον τον κόσμο. Τα περισσότερα από αυτά είναι ατελή έργα του 13^ου αι. – 19^ου  αιώνα μ.Χ. Τα πιο σημαντικά:

• η έκδοση του Azam Mosque in Qom του Ιράν (No. 50251-1) με τίτλο «The Book of Iran in Weightlifting Tricks» / «Το Βιβλίο του Ιράν με τεχνάσματα άρσης βαρών»!!! Σημαντικό για την τελειότητα, την σαφήνεια και την παρουσίασή του: Περιλαμβάνει 67 σχήματα μηχανικής, και χρονολογείται στις αρχές του 7ου αι. μ.Χ.
• το αντίγραφο της βιβλιοθήκης του Leiden (αρ. 1-57051),
• το αντίγραφο της βρετανικής βιβλιοθήκης Adams (αρ. 23390) και
• το αντίγραφο στην βιβλιοθήκη της Αγιάς Σοφιάς Κωνσταντινουπόλεως (αρ. 2755-1) – ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΑΓΙΑΣ ΣΟΦΙΑΣ, ΕΔΩ.

Το εν λόγω που σας παρουσιάζω σήμερα έχει συνολικά 88 φύλλα χαρτιού (20 Χ 12 εκατ.) με 15 γραμμές σε κάθε σελίδα, γραμμένα σε μαύρο περσικό nastaliq. Τα σχέδια είναι με κόκκινο μελάνι, όλα σε χρυσό και μπλε περίγραμμα!

• Επί τη ευκαιρία, σημειώνω μια άλλη σπάνια έκδοση του ΗΡΩΝΟΣ με τίτλο “HERONIS ALEXANDRINI SPIRITALIUM LIBER” / δηλ. πρόκειται για το έργο του με τίτλο “ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ“. Μετάφραση από τα ελληνικά στα λατινικά από τον A Federico Commandino, υπό την αιγίδα του παπα Γεωργίου ΙΓ’ [Georgii XIII Pont. Max. Urbini], έκδ. Βιβλιοπωλείου Ex Libris του Lor. Sonzogno, Μιλάνο, 1575. Είναι σε σχήμα 8o, έχει 80 φύλλα (αρίθμηση ανά φύλλο). Είναι η α έκδοση του έργου. Έχει δύο μεγάλες ξυλογραφίες με πρωτογράμματα (F & C) και 89 ξυλογραφίες εντός του κειμένου για την κατανόηση των τεχνικών λεπτομερειών των πνευματικών. Στα Πνευματικά του, ο Ήρων, σε δυο τόμους παρουσίαζε αυτόματα πνευματικά και υδραυλικά συστήματα, την λειτουργία της αιολόσφαιρας (ήταν η πρώτη ατμομηχανή), την αυτόματη πόρτα (για ναούς ή θέατρα), αυτοματισμούς για το θέατρο (π.χ. πολλαπλές εναλλασσόμενες σκηνές κινούμενων μορφών που συνοδεύονταν από οπτικά και ηχητικά “εφέ”, κλπ.).

ΠΗΓΗ: Oriental Art Auctions. Γ. Λεκάκης “Ελληνική Βιβλιογραφία”. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 1.11.2020.

Σπανιο χειρογραφο, ΗΡΩΝΑΣ, Βιβλιοθηκη Αγιας Σοφιας, αραβικο χειρογραφο, περσικο χειρογραφο, ελληνικο χειρογραφο, χειρογραφα, αραβικα, πραγματεια, τροπος ανυψωσης βαρεων αντικειμενων, γεωμετρικα σχεδια, Ηρων Αλεξανδρευς, μαθηματικος, μηχανικος, Αλεξανδρεια Αιγυπτου, πειραματιστης, Πνευματικα / Pneumatica, Αυτοματα / Automata, Μετρικα / Metrica, Mechania / Μηχανια, αρχιτεκτονικη, ανυψωση βαρεων αντικειμενων, Κουστα Ιμπν Λουκας / Qusta ibn Luqa, χριστιανος ιατρος, Συρια, Βυζαντινη Αυτοκρατορια, Αββασιδης αλ Μουστα / Abbasid Al-Musta, μηχανικη, 13^ος αιωνας, 19^ος  αιωνας μΧ, τζαμι Αζαμ, Κομ, Azam Mosque Qom, Ιραν, The Book of Iran in Weightlifting Tricks, Ιραν, αρση βαρων, 7ος αιωνας μΧ, βιβλιοθηκη Λαιντεν, Leiden, βρετανικη βιβλιοθηκη Ανταμς, Αγια Σοφια, μαυρο περσικο μελανι, κοκκινο μελανι σπανια εκδοση ΗΡΩΝΟΣ HERONIS ALEXANDRINI SPIRITALIUM LIBER / ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ μεταφραση αρχαια ελληνικα λατινικα κομμαντινο κομαντινο Commandino, αιγιδα Γεωργιος ΙΓ 13ος Georgii XIII εκδοσις Βιβλιοπωλειο Ex Libris σονζονιο Sonzogno, Μιλανο, 16ος 1575 εκδοσεις εργου εργο εργα ξυλογραφια πρωτογραμμα ξυλογραφιες κειμενο κατανοηση τεχνικες λεπτομερειες πνευματικα πνευμα ηρων, τομος αυτοματο πνευματικο υδραυλικο συστημα λειτουργια αιολοσφαιρα πρωτη ατμομηχανξ ατμος αυτοματη πορτα θυρα ναος αρχαια θεατρα αυτοματισμος αρχαιο θεατρο πολλαπλες εναλλασσομενες σκηνες κινουμενων μορφων οπτικα ηχητικα εφε σκηνικο σκηνικα πολλαπλη εναλλασσομενη σκηνη κινουμενες μορφες οπτικο ηχητικο εφε Κωνσταντινουπολις Κωνσταντινουπολη