Του δρ. Μηνά Τσικριτσή, ερευνητή Αιγαιακών Γραφών
Το ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ είχε δημοσιεύσει ένα κείμενο, σχετικά με το βότσαλο της Καυκανιάς, με τίτλο “Η αρχαιότερη Γραμμική Γραφή Β, ευρέθη στην Ηλεία και χρονολογείται στον 17ο αιώνα π.Χ. – Ο διπλός πέλεκυς αποδεικνύει ότι ο μινωικός πολιτισμός εισήλθε ενωρίτερα στον μυκηναϊκό κόσμο και οι Μυκηναίοι ήταν αρχαιότερα στην Πελοπόννησο, απ’ όσο πιστεύονταν μέχρι σήμερα! – του Κ. Ποταμιάνου – Αναφέρει όνομα ήρωα της Ιλιάδος. Αν είναι οομηρικός ήρως, τότε ο Τρωικός έγινε τουλάχιστον τον 17ο αι. π.Χ.”.
Σήμερα συνεχίζουμε επί του θέματος:
Η γραφή στο βότσαλο της Καυκανίας(*) Ηλείας σε Γραμμική Β έχει βρεθεί από την αρχαιολόγο Ξ. Αραπογιάννη, την την άνοιξη του 1994. Η γραφή του είναι μεσοελλαδικής εποχής περίπου (1600 π.Χ.).
Το εύρημα αυτό είναι ένα σκούρο πράσινο ωοειδές βότσαλο διαστάσεων 4,9 εκατ. μήκος κατά 4,08 εκατ. σε πλάτος με πάχος 1,62 εκατ. και έχει βάρος 48 γραμμάρια. Το εύρημα θεωρείται γνήσιο, μετά από επιγραφική μελέτη το L. Godart σε δημοσίευμα[1] αν και ορισμένοι του χώρου αμφισβητούν την αυθεντικότητά του, διότι πηγαίνει την ιστορία της ελληνικής γραφής από το LM II 1450 – 1400 π.Χ. (από τον J. Driessen) 250 χρόνια πιο πίσω.
Ο μυκηναιολόγος καθηγητής Ι. Προμπονάς (ομότιμος καθηγητής της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών) σε δημοσίευμα του αναφέρει: «Το αρχαιότερο γραπτό μνημείο της ελληνικής γλώσσας είναι μια σχεδόν κυκλική κροκάλη, που κυριολεκτικά μπορείς να την κρατήσεις μέσα στην παλάμη σου… Είναι αυτονόητο ότι η ελληνική δεν διαμορφώθηκε μέσα σε λίγους αιώνες. Διαμορφώθηκε πολλούς αιώνες πριν από τον 17ο π.Χ. αιώνα, στον οποίον χρονολογείται το “βότσαλο της Καυκανιάς”. Και η προφορική της ξεκινά τουλάχιστον από το 6000 π.Χ.». Το συμπέρασμα αυτό, που βασίζεται σε γλωσσικά δεδομένα, δεν απέχει πολύ από το συμπέρασμα του διακεκριμένου Άγγλου αρχαιολόγου και προϊστοριολόγου C. Renfrew, ο οποίος πρόσφατα υπεστήριξε ότι η Ελληνική γλώσσα άρχισε να διαμορφώνεται στην ελληνική χερσόνησο γύρω στο 6500 π.Χ. Εξαιρετικά ενδιαφέρουσα είναι η γνώμη του ίδιου σοφού ότι οι διαδοχικοί πολιτισμοί του ελληνικού χώρου είναι προϊόντα τοπικών ανελίξεων. Η κοινώς κρατούσα επιστημονική γνώμη ότι η ελληνική γλώσσα διαμορφώθηκε ανάμεσα στο 2100 με 1900 π.Χ. χρειάζεται αναθεώρηση.
Πάνω στο «βότσαλο της Καυκανιάς» διαβάζεται, μεταξύ άλλων, το ανθρωπωνύμιο Χάροψ γραμμένο σε Γραμμική γραφή Β. Το όνομα μαρτυρείται και στην Ιλιάδα του Ομήρου και ετυμολογικά σημαίνει «αυτός που έχει χαρούμενη όψη». Και καταλήγει ότι: «είναι αυτονόητο ότι η ελληνική δεν διαμορφώθηκε μέσα σε λίγους αιώνες. Διαμορφώθηκε πολλούς αιώνες πριν από τον 17ο π.Χ. αιώνα, στον οποίον χρονολογείται το «βότσαλο της Καυκανιάς».
- ΔΙΑΒΑΣΤΕ επίσης: Στον ελλαδικό χώρο είχαμε γραφή 4.000 πριν από τους Σουμέριους.
- ΔΕΙΤΕ την ομιλία του δρ. Τσικριτσή “Η Ελληνική Γλωσσα Από Την Μινωική Εποχή Μέχρι Σήμερα”, ΕΔΩ. Την ομιλία διοργάνωσε το Πανεπιστήμιο του Χιούστον, με την συνεργασία της ελληνικής πρεσβείας, με θέμα την Διαχρονικότητα της Ελληνικής Γλώσσης. Στην ομιλία αυτή αποδεικνύεται ότι η ελληνικη γλωσσα είναι αναλλοίωτη από τις επιγραφές της Γραμμικής Β γραφής (με πρώτη καταγραφή στο βότσαλο της Καυκανιας του 17ου αι. π.Χ.) έως τον Όμηρο μέχρι και σήμερα. [Η ομιλία ξεκινά μετά το 9ο λεπτό]
Με βάση την άποψη ότι μέχρι τώρα έχει διαβαστεί μόνο το όνομα Χάροψ από τους περισσοτέρους. Στην μελέτη αυτή θα επιχειρήσουμε να ερμηνεύσουμε και τις άλλες δύο λέξεις για να κατανοήσουμε την πιθανή χρήση του ως αφιερωματικό.
Στην ανωτέρω εικόνα παρατηρούμε αριστερά ένα διπλό πέλεκυ με 6 ακτίνες που είναι γνωστό ως σύμβολο με αξία a και κάτω από αυτόν τα συλλαβικά σημεία qa και jo τα οποία μπορούν να διαβαστούν a-qa-jo τα οποία μεταγράφονται σε Αβαιjo ή Αβαίοι δηλώνοντας το εθνικό πιθανόν της φθιωτικής πόλης Αβαι, η οποία πήρε το όνομα «ἀπὸ ῎Αβαντος τοῦ οἰκιστοῦ λαβεῖν τὴν πόλιν, τὸν δὲ Λυγκέως τε καὶ Υπερμήστρας τῆς Δαναοῦ παῖδα εἶναι. ᾿Απόλλωνος δὲ ἱερὰς νενομίκασιν εἶναι τὰς ῎Αβας ἐκ παλαιοῦ, καὶ χρηστήριον καὶ αὐτόθι ἦν ᾿Απόλλωνος.[2] Η πόλη, ιδρύθηκε κατά την παράδοση, από αποίκους που ήρθαν από το Άργος με τον Άβαντα, γιο του Λυγκέα και της Υπερμνήστρας της Δαναού δηλαδή εγγονός του. Η πόλη ιδρύθηκε 7 γενεές από την εποχή του Θηβαίου Ηρακλή και μας πηγαίνει χρονολογικά με βάση τον Αθ. Σταγειρίτη «Ωγυγία» περίπου το 1630 π.Χ. Σήμερα αι Αβαι έχουν ταυτιστεί με τα μεσοελλαδικά κτίσματα στην πόλη Έξαρχος στην Φθιώτιδα.
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ για την πόλη ΑΒΑΙ, ΕΔΩ.
Στην ανωτέρω εικόνα δεξιά υπάρχουν οι λέξεις άνω a-so-na ή a-so-di διότι το σύμβολο di και na ομοιάζουν και πρέπει να δεχτούμε ένα από τα δύο. Θεωρώ ότι ως κύριο όνομα ταιριάζει το Άσσωνας ενώ το επόμενο όνομα που έχει διαβαστεί είναι το ka-ro-qo = Χάρωπος / χαρωπός βέβαια δεν μπορεί να συνδεθεί με το ήρωα του Τρωικού πολέμου γιατί υπάρχουν και άλλοι με το όνομα «Χάροψ», όπως αυτός που βοήθησε τον Διόνυσο να νικήσει και να θανατώσει τον βασιλιά Λυκούργο στην Θράκη και ο θεός για να τον ανταμείψει του έδωσε την εξουσία που είχε γιο τον Οίαγρο και ήταν παππούς Ορφέα.
Συμπερασματικά το εγγεγραμμένο βότσαλο είναι μοναδικό ως κατηγορία επιγραφής και είναι ίσως αφιερωματικό δύο ανθρώπων από την περιοχή των Αβαίων με ονόματα Άσσων και Χάρωψ, που ίσως το έστειλαν ή πήγαν στην περιοχή της Ολυμπίας και άφησαν τα στοιχεία τους την ταυτότητά τους για κάποιο λόγο!
Μπορεί ακόμα να ερμηνευτεί ότι ο Αβαίος Άσσων γιος του Χαρώπου!!! Το έστειλε (το όνομα Άσσος-Άσσωνος είναι γνωστό και όνομα ποταμού, σημερινό Μπογδανόρρεμα στην περιοχή των αρχαίων Αβών, ο οποίος έρεε ορμητικός στην περιοχή του ανατολικού Παρνασσού). Επειδή η ιστορία ενός λαού ξεκινά με τα αρχαία κείμενα που έχουν ευρεθεί.
Η επιγραφή αυτή είναι σημαντική αφού πηγαίνει την ελληνική γραφή και γλώσσα τον 17ο αι. και συνυπάρχει με την Μινωική γραμμική Α γραφή στοιχείο που δείχνει ότι το δάνειο της γραφής δεν έγινε το 1450 – 1400 π.Χ. όπως θεωρούσαμε μέχρι τώρα.
ΠΗΓΗ: ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 26.2.2019.
Κατά την γνώμη μου, η θεωρία περί «Προελλήνων Ινδοευρωπαίων» αλλά, ενδεχομένως, και η θεωρία περί «Προελλήνων μη Ινδοευρωπαίων» χρειάζεται επανεξέταση και αναθεώρηση. Μήπως η καλούμενη «Προελληνική» δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια πρωϊμότατη φάση της Ελληνικής; Την αφορμή για μια τέτοια σκέψη δίνει, σε μένα τουλάχιστον, η εξελικτική πορεία της ελληνικής γλώσσας με βάση την μακραίωνη γραπτή της παράδοση.
Όσο και αν εκ πρώτης όψεως φαίνεται παράδοξο, η νέα ελληνική διδάσκει πόσο πρέπει να αποφεύγουμε να χαρακτηρίζουμε ως «προελληνικές» λέξεις της αρχαίας ελληνικής, των οποίων αγνοείται η ετυμολογία. Γιατί ενδέχεται οι λέξεις αυτές να είναι πανάρχαιες ελληνικές, τις οποίες αδυνατούμε να ετυμολογήσουμε, επειδή βυθίζονται σε μέγα βάθος χρόνου και έχουν πλήρως συσκοτισθεί, καθώς η σημασία των μορφολογικών στοιχείων από τα οποία απαρτίστηκαν έχει λησμονηθεί… Αυτά εν πάση συντομία και υπό μορφήν πρόδρομης ανακοίνωσης περί των καλουμένων «Προελλήνων» προσθέτοντας ότι συμμερίζομαι την διαπίστωση του Χρ. Δάλκου (2001, σ. 6) ότι «η λεγόμενη ‘προ’ ελληνική είναι στην ουσία πρωτοελληνική».
ΠΗΓΗ: ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 9.2.2026.
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
(*) Καυκανία, Καυκανιά, ή Καυκωνία.
[1] Π. Αραπογιάννη, κ.ά. «Η μυκηναϊκή επιγραφή της Καυκανιάς», Πρακτικα Ακαδημίας Αθηνών 70, 1995, 251-254. Πβ. και των ίδιων, “L’ inscription en linéaire B de Kafkania – Olympie”, OL Zh 1 στο: FLOREANT STUDIA MYCENAEA. Akten des X. Salzburg vom 1-5. Μάιος 1995, τ. I, σελ. 39-43, Βιεννη, 1999.
[2] Παυσανίας (Β 10,35,2).
γραφη, βοτσαλο, Καυκανια, Γραμμικη Β, Αραπογιαννη, μεσοελλαδικη εποχη, επιγραφη, Γκονταρτ, γραφη, Προμπονας, γραπτο, γλωσσα, κροκαλη, κροκαλα Χαροψ, Γραμμικη, Ιλιαδα, Ομηρος, χαρουμενος, Καυκωνια, Χαρωψ, πελεκυς, ακτινα, συλλαβικη, Αβαι, Φθιωτιδα, Αβα, Αβας, Λυγκευς, Υπερμηστρα, Δαναος, Απολλων, χρηστηριο, Απόλλωνας, Αργος, Λυγκεας, Υπερμνηστρα, Θηβα, Ηρακλης, Σταγειριτης, Ωγυγια, Εξαρχος, Φθιωτις, Ασσωνας, Τρωικος πολεμος, Διονυσος, Λυκουργος, Θρακη, Οιαγρος, Ορφεας, Ορφευς, γραφη, Ασσων, Ολυμπια, Ηλεια, Ασσος, Μπογδανορρεμα, Μπογδανος Παρνασσοος, Μινωικη Κρητη, Τσικριτσης asona asodi συμβολο κυριο ονομα ασσων karoqo aqajo Ελληνικη Γλωσσα μινωικη Εποχη Πανεπιστημιο Χιουστον, διαχρονικοτητα της Ελληνικης Γλωσσης αρχαια αναλλοιωτη επιγραφη καταγραφη 17ος αιωνας πΧ ομηρος ομηρικη τσικριτσης αυτονοητο ανατροπη διαμορφωση προφορικη 8.000 χρονια πριν χρονων 6000 7η χιλιετια πΧ γλωσσικα δεδομενα, αγγλος αρχαιολογος προιστοριολογος ρενφριου Renfrew, χερσονησος 6500 διαδοχικοι πολιτισμοι ελλαδα ελλας ελληνικος χωρος ανελιξη 2100 1900 4.100 3.900 αναθεωρηση θεωρια περι Προελληνων Ινδοευρωπαιων Προελληνες μη Ινδοευρωπαιοι επανεξεταση Προελληνικη πρωιμοτατη φαση της Ελληνικης εξελικτικη πορεια μακραιωνη γραπτη νεα προελληνικες λεξεις ετυμολογια λεξη παναρχαια αγνωστου ετυμου μορφολογικα στοιχεια λησμονια Προελληνες Δαλκος πρωτοελληνικη
