Η αρχαία ελληνική Απολλωνία επί Ρυνδάκω, με θέατρο 5.000 θέσεων! – του Γ. Λεκάκη

Η ΑΠΟΛΛΩΝΙΑ επί Ρυνδάκω ή εν Ρυνδάκω, σε σχέδιο του Ακ. Μήλλα, σε γραμματόσημο της Τουρκίας. Αλήθεια, τα ΕΛΤΑ πότε θα βγάλουν μια σειρά ελληνικών γραμματοσήμων με τις αρχαίες ελληνικές πόλεις, που ευρίσκονται σήμερα στο έδαφος της Τουρκίας; Έστω τις κυριώτερες… Γιατί όλες μαζί είναι πάνω από… 3.000!!!

Η Απολλωνία ιδρύθηκε τον 5ο αι. π.Χ., πιθανότατα από Μιλησίους. Κατακτήθηκε από τους Πέρσες, και ξανααπελευθερώθηκε, από τον Μέγα Αλέξανδρο (4ος αι. π.Χ.). Από τον 2ο αι. π.Χ. αναφέρεται με το όνομα Απολλωνία εν Ρυνδάκω – δηλ. στον ποταμό Ρυνδακο (παλαιότερα Ορχανελί, νυν… Mustafakemalpaşa!)…

Ancient Greek coin showing a mounted figure with inscriptions around the edge on a pink background.

Αρχαίο μπρούντζινο νόμισμα που εικονίζει τον ποταμό Ρύνδακο, ως ποτάμιο θεό. Νόμισμα του Marcus Aurelius (161-180) που γράφει στα ελληνικάΑΠΟΛΛΩΝΙΑΤΩΝ ΡΥΝΔΑΚΟϹ. Εικονίζει γυμνόστηθη προτομή του Μάρκου Αυρήλιου (με μακρύ μούσι με μακριές μπούκλες), που φορά θώρακα και παλαμάρι. Επιγραφή ΑΥ Κ Μ ΑΥΡ(Η) ΑΝΤΩΝΕΙΝΟϹ – Αὐτοκράτωρ Καῖσαρ Μᾶρκος Αὐρήλιος Ἀντωνεῖνος. Στον οπισθότυπο, ο ποταμός-θεός Ρυνδακος ξαπλωμένος, προς τα αριστερά, ακουμπά το χέρι του στην πρύμνη, στηριζόμενος σε υδρία, με νερό και δύο ψάρια. Με το δεξι χερι παίζει με ένα πουλί, ρυνδάκη[*]; Κόπηκε το 169 – 175 μΧ. Βάρος 23,14 γραμμ., διάμετρος 34 χλστ. Σφυρηλατημένο στο νομισματοκοπείο της Apollonia ad Rhyndacum Κυζίκου (Conventus of Cyzicus). – ΠΗΓΗ: Bibliothèque nationale de France / Gallica, αρ. N#550368. RPC Online IV.2# 431.von Fritze Mys. 246-7.

  • [*] ῥυνδάκη (ἡ): ῥυντάκης, ὀρνίθιον ἡλίκον, περιστερά, Ἰνδικόν τι πτηνὸν ἔχον τὸ μέγεθος περιστερᾶς – ΠΗΓΗ: Κτησίας Περσ. 61· Πλουτ. ἐν Ἀρτοξ. 19, Ἡσύχ.

Σήμερα κείται στην ευρύτερη περιοχή του Μαρμαρά Μικράς Ασίας, στο Νιλουφέρ της επαρχίας Προύσας Βιθυνίας, στον 40ό  παράλληλο [40.16981900047985, 28.683414558888753] σε μια μικρή χερσόνησο στην Λίμνη Απολλωνιάδος / παραφρασμένα Apolyont ή Uluabat Gölü‎‎ / Ουλουάμπατ (ομοιάζει με το Αιτωλικό Αιτωλοακαρνανίας), λέγεται Γκιολγιαζί και είναι προστατευόμενος ιστορικός χώρος. – ΔΙΑΒΑΣΤΕ επίσης: Γ. Λεκάκης “Αρχαιες πολεις της Βιθυνιας”. Η λίμνη έχει αναγνωριστεί από την Συνθηκη Ramsar ως υγρότοπος διεθνούς σημασίας. Το Παγκόσμιο Ταμείο για την Φύση την χαρακτήρισε ως «Ζωντανή Λίμνη» το 1998. Είναι διάσημη για το ψάρι λουτσος της. Η λίμνη γεμάτη νουφαρα έχει 7 νησιά: Το μεγαλύτερο λέγεται Halilbey. Το δεύτερο μεγαλύτερο, ο Άγιος Κωνσταντίνος, είναι γνωστό για το μοναστήρι του, βυζαντινής εποχής. Σήμερα το νησίδιο του Αγίου Κωνσταντίνου είναι ακατοίκητο. Στο νησακι της Άρτεμης Κόρης (> Κιζ), περίπου 1 χλμ. βορειοδυτικά του οικισμού, υπάρχουν τα ερείπια ενός ναού αφιερωμένου στον Απόλλωνα, προστάτη της αρχαίας πόλης.

Aerial view of a circular island town with dense red-roofed buildings connected by winding streets, surrounded by blue-green water.

Ο δεύτερος λόφος της, όπου ο νυν οικισμός, γίνεται… νησί, όταν η στάθμη της λίμνης ανεβαίνει και είναι προσβάσιμος μέσω μιας μακριάς στενής πέτρινης γέφυρας – ίσως γέφυρα να υπήρχε και στην αρχαιότητα. Η σημερινή Απολλωνία έχει κτιστεί στην ίδια τοποθεσία με τον ομώνυμο αρχαιοελληνικό οικισμό. Κοντά στην είσοδο της, στον Λόφο των Κρίνων (Zambak Tepe – 40.17000149382671, 28.683858667478585) υπάρχουν τα ερείπια αρχαίας νεκρόπολης.

Aerial view of a tree-covered rocky island with scattered rocks and sparse grass, surrounded by water on all sides.

Αρχικώς υπαγόταν στην δικαιοδοσία της Επισκοπής Βιθυνίας κατά την Βυζαντινή περίοδο. Αργότερα στην μητρόπολη Νικομηδείας και για λίγο στην Κίο. Πολλά θρησκευτικά κτήρια κατασκευάσθηκαν στην πόλη κατά την περίοδο αυτή.
Οι Οθωμανοί φτάνουν εδώ για πρώτη φορά το 1302, μετά την Μάχη του Μπαφέους (Κοϊουνχισάρ), κυνηγώντας τους  οπαδούς του Τεκφούρ, που είχαν καταφύγει στην ακρόπολη / φρούριο της Απολλωνιάδος. Ήλθαν σε συμφωνία και υποχώρησαν, αφού παραδόθηκε ο φυγάς Τεκφούρ. Η πόλις κατακτήθηκε αργότερα από τον Καραλή, έναν από τους πρώτους οθωμανούς ναυτικούς, όταν εδώ ζούσαν οι μουσουλμανοι Μανάβοι. Οι Μαναβοι ασχολούνταν με την αλιεία, την εκτροφή μεταξοσκωλήκων και το εμπόριο (ξυλείας, καλαμποκιου και σιταριου) που με ιστιοφόρα από την λίμνη το μετέφεραν στον ποταμό Σουσουρλούκ και από εκεί στην Θάλασσα του Μαρμαρά – σημερινή ευθεία απόσταση 25 χλμ. Με την ανταλλαγή πληθυσμών Τουρκίας – Ελλάδας οι Έλληνες εγκαταστάθηκαν στην Καστοριά, και οικογένειες από την Θεσσαλονίκη εγκαταστάθηκαν στα σπίτια που εγκατέλειψαν οι ελληνικές οικογένειες.
ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ
  • Ισχυρή ακόμη η παράδοση των γυναικών ψαράδων! Οι γυναίκες ψαράδες αποτελούν περίπου το 30% των ενεργών ψαράδων στην λίμνη! Ψαρεύουν με μηχανοκίνητα ή μη μηχανοκίνητα σκάφη. Τα ψάρια που αλιεύονται πωλούνται σε δημοπρασίες που πραγματοποιούνται καθημερινά στην Απολλωνία και αποστέλλονται στις αγορές της Προύσας, του Δορυλαίου – νυν Εσκισεχίρ, της Κωνσταντινούπολης, του Ικονίου  της Σμύρνης και της Ασκανίας – νυν Εγιρντίρ!
  • Κάθε χρόνο η πόλη διοργανώνει το Φεστιβάλ των Πελαργών.

Calm river reflecting a lakeside town: houses, trees, a bridge, and parked cars along the shore under a blue sky with white clouds.

Τουριστικα αξιοθεατα
Σήμερα, εκτός των παραπάνω, εάν φτάσετε έως εδώ, πλην του Ναού του Απόλλωνα, έχετε να δείτε:
  • την νεκρόπολι με σαρκοφάγους και καπάκια σκαλισμένα από φυσικούς βράχους·

Aerial view of a construction or excavation site with a circular dirt area and scattered stone rubble around it.

  • το αρχαίο ελληνικο θεατρο (5.000 θέσεων) με δύο επίπεδα, που χωρίζονταν από έναν διάδρομο πλάτους περίπου 1 μ. – ΔΙΑΒΑΣΤΕ επίσης Γ. Λεκάκη “Τα αρχαια ελληνικα θεατρα στην Μικρα Ασια” στο ημερολόγιο 2022, του ΤΑΣΕΗ, με θέμα  “Ελληνικό Θέατρο & Μικρασιατική Καταστροφή», έκδ. 2021. Μια επιγραφή υποδηλώνει ότι το θέατρο ολοκληρώθηκε στις αρχές του 2ου αιώνα μ.Χ. Ανάμεσα σε αυτό βρέθηκε και την πόλη ευρέθη ένας αρχαίος τάφος καύσης, που χρονολογείται στον 1ο αιώνα μ.Χ. Ο τάφος ήταν φτιαγμένος από πλίνθους, που καλύπτονταν από μια αετωματική στέγη από κεραμίδια τερακότας. «Τι δουλειά είχε ένας τάφος σε μια περιοχή θεάτρου, όταν η πόλη είχε την δική της νεκρόπολη;» ερώτησε η κ. D. Şahin (του Πανεπιστημίου Bursa Uludag). «Ο τάφος πρέπει να είναι ξεχωριστός. Πρέπει να φέρει κάποιο νόημα, ίσως ένα ίχνος ιερότητας ή ηρωισμού», σκέφτηκε. Μέχρι στιγμής, τα μέλη της ομάδας ανασκαφής έχουν αποκαλύψει και ανακατασκευάσει 42 από τα σκαλιά των καθισμάτων του θεάτρου. Πιστεύουν ότι  – ΠΗΓΗ: ‘Mystery tomb found among seats of ancient Turkish theater”, Türkiye Today, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 28.10.2026.

Aerial view of an ancient semicircular stone amphitheater carved into a hill, with a central column and surrounding ruins amid grassy fields and a distant coastline.

  • το υδραγωγείο – γνωστό ως Ντελικτάς,
  • τα ερείπια ενός αρχαίου φρουρίου, του Τας Καπί

Decorative ancient mosaic with a central circular medallion featuring a bird and colorful geometric borders.

  • αρχαια ψηφιδωτά…

Stone church with arched windows and a central doorway, reached by stairs; a blue sign on a red panel on the left reads 'Aziz Panteleimon Kilisesi'.

  • τις χριστιανικές εκκλησίες του Αγίου Γεωργίου (που κτίστηκε από τους Έλληνες, τον 19ο αιώνα), του Αγίου Παντελεήμονος (ανακαινίστηκε το 2014 και χρησιμοποιείται ως πολιτιστικό κέντρο – παραπάνω φωτ.) και το μοναστήρι Αγίου Κωνσταντίνου (τα ερείπια του οποίου ευρίσκονται σε μια περιοχή που ακόμη λέγεται… Μοναστήρι: Μαναστίρ Αντάσι. Το ορθόδοξο μοναστήρι ειναι εγγεγραμμένου σταυροειδούς τύπου, με αψίδες ανατολικά και δυτικά).
  • το 750χρονο Πλατανο που Δακρύζει!
  • Το παλαιό τζαμί, που βρίσκεται στην χερσόνησο – Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.
  • βαρκάδα στην λίμνη με πλοία τύπου γόνδολας, παλιά σπίτια, ανεμόμυλους, καταρρακτες…

ΠΗΓΗ: Γ. Λεκακης “Η άγνωστη Μικρα Ασια”, και “Συγχρονης Ελλαδος περιηγησις’. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 4.4.2010.

Απολλωνια, Ρυνδακος, τουρκια, γραμματοσημο, σχεδιο, Μηλλας, Αγιοι Θεοδωροι, ΕΛΤΑ, ΑΠΟΛΛΩΝΙΑ επι Ρυνδακω, ΑΠΟΛΛΩΝΙΑ εν Ρυνδάκω, Βιθυνια Gölyazi ad Rhyndacum λεκακης 5ος αιωνας πΧ Μιλησιοι αποικια μιλητου μιλητος κατακτηση Περσες, Μεγας Αλεξανδρος 4ος 2ος ονομα Απολλωνια εν Ρυνδακω ποταμος Ρυνδακος ποταμωνυμικα Ορχανελι μουσταφα κεμαλ πασα μουσταφακεμαλπασα Mustafakemalpaşa Mustafakemalpasa αρχαιο μπρουντζινο νομισμα εικονα ποταμιος θεος ελληνικά ΑΠΟΛΛΩΝΙΑΤΩΝ ΡΥΝΔΑΚΟϹ απεικονιση γυμνοστηθη προτομη γυμνοστηθος Μαρκου Αυρηλιου μουσι γενι γενια μπουκλα θωρακας παλαμαρι επιγραφη ΑΥ Κ Μ ΑΥΡΗ ΑΝΤΩΝΕΙΝΟϹ – Αυτοκρατωρ Καισαρ Μαρκος Αυρηλιος αντωνεινος αριστερα πρυμνη, υδρια, νερο ψαρια πουλι ρυνδακη 169 – 175 βαρος διαμετρος σφυρηλατημενο νομισματοκοπειο Κυζικος εθνικη βιβλιοθηκη γαλλιας γαλλια Bibliotheque nationale de France ρυνδακη ρυντακης, ορνιθιον ηλικον, ορνιθιο ορνιθι περιστερα, ινδικον ινδικο ινδια πτηνο περιστερη Κτησιας Πλουταρχος ησυχιος Μαρμαρας Μικρας Ασιας, Νιλουφερ επαρχια Προυσας Βιθυνιας, προυσα 40ος  παραλληλος χερσονησος λιμνη Απολλωνιαδος Απολλωνιαδας Απολλωνιαδα Απολλωνιας παραφραση απολυοντ Apolyont Uluabat Golu‎‎ / Ουλουαμπατ αιτωλικο Αιτωλοακαρνανια Γκιολγιαζι αρχαιες πολεις Βιθυνια Συνθηκη ραμσαρ Ramsar υγροτοπος διεθνους σημασιας Παγκοσμιο Ταμειο Φυση Ζωντανη Λιμνη 1998 εφτα επτα 7 νησια επτανησα εφτανησα επτανησος εφτανησος λιμνη χαλιλμπει Halilbey αγιος Κωνσταντινος, μοναστηρι βυζαντιο νησιδιο μικρονησι Αγιου Κωνσταντινου ακατοικητο νησακι Κιζ, οικισμος ερειπια αρχαιος ναος Απολλωνα, Απολλωνος θεος Απολλων Απολλωνας προστατη πολιουχος αρχαια πολη λοφος νησι σταθμη λιμνης ανοδος μακρια στενη πετρινη γεφυρα αρχαιοτητα αρχαιοελληνικος λοφος Κρινων κρινο κρινα ζαμπακ τεπε Zambak Tepe νεκροπολις Επισκοπη μητροπολη Νικομηδειας νικομηδεια Κιος θρησκεια κατασκευη οθωμανοι 14ος 1302, Μαχη Μπαφεους Κοιουνχισαρ ακροπολη / φρουριο συμφωνια υποχωρηση παραδοση φυγας Τεκφουρ Καραλης καρα αλης οθωμανος ναυτικος, ναυτικο μουσουλμανοι Μαναβοι ασχολισ αλιεια, εκτροφη μεταξοσκωληκων μεταξοσκωληκα μεταξοσκωληκας σηροτροφια εμποριο ξυλεια, καλαμποκι σιταρι ιστιοφορο πλοιο μεταφορα ποταμι Σουσουρλουκ Θαλασσα Μαρμαρα ανταλλαγη πληθυσμων Τουρκιας – Ελλαδας ελληνες εγκατασταση Καστορια Θεσσαλονικη Μακεδονια ελληνικες οικογενειες παραδοση γυναικες ψαραδες γυναικα ψαρας αλιεις μηχανοκινητο σκαφος ψαρι δημοπρασια αγορα Προυσα Δορυλαιο Εσκισεχιρ, Κωνσταντινουπολη Ικονιο Σμυρνη ασκανια Εγιρντιρ Φεστιβαλ γιορτη Πελαργων πελαργος τουρισμος νεκροπολη σαρκοφαγος καπακι σκαλισμα βραχος αρχαιο ελληνικο θεατρο θεσεις θεατες χωρητικοτητα επιπεδα, διαδρομος ταφος καυση 1ος πλινθος, αετωμα στεγη κεραμιδι τερακοτα ιεροτητα ηρωισμος ανασκαφη ανακατασκευη σκαλι καθισμα υδραγωγειο Ντελικτας, καστρο Τας Καπι αρχαια ψηφιδωτο χριστιανικη εκκλησια Αγιου Γεωργιου 19ος αγιος Παντελεημονος Γεωργιος Παντελεημονα Παντελεημονας Παντελεημων ανακαινιση 2014 πολιτιστικο κεντρο μοναστηρι Μαναστιρ Αντασι ορθοδοξο εγγεγραμμενος σταυροειδης τυπος αψιδα παλαιο παλιο τζαμι μουσουλμανικο τεμενος μνημειο Παγκοσμιας πολιτιστικης Κληρονομιας ουνεσκο UNESCO υπεραιωνοβιο δενδρο πλατανι υπεραιωνοβιος πλατανος δακρυ κορη νησι κορης πλοιο γονδολα παλια σπιτια, ανεμομυλος, καταρρακτης
Print Friendly, PDF & Email
author avatar
Γιώργος Λεκάκης
See Full Bio

Σχετικά Άρθρα

ΒΡΕΤΑΝΙΑ

Η «γαλλική» λέξη μπιφτέκι είναι πανάρχαια ελληνική – του Γ. Λεκάκη

Του Γιώργου Λεκάκη Η αρχαία ελληνική λέξις βοῦς . Από...
ΑΓΓΕΙΟΠΛΑΣΤΙΚΗ

Το μυκηναϊκό νεκροταφείο των Δενδρών Αργολίδος, τον 15ο αιώνα π.Χ. σχετίζεται με το ανακτορικό κέντρο της Μιδέας – Η αρχαία πανοπλία και οι ταφές...

Το μυκηναϊκό νεκροταφείο των Δενδρών Αργολίδος εκτείνεται στην...
ΑΛΦΑΒΗΤΟ

Πού βρίσκεται η ελληνική επιγραφή με ένα από τα αρχαιότερα σωζόμενα νομοθετικά κείμενα του κόσμου (7ου αι. π.Χ.); Ένα από τα πολλά που εκλάπησαν...

Του ιατρού πνευμονολόγου-φυματιολόγου Στυλιανού Θ. Μητρόπουλου ΣΧΟΛΙΑ – ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ: Γιώργου Λεκάκη Ο Νόμος...
ΑΓΓΕΙΟΠΛΑΣΤΙΚΗ

Ο κατεστραμμένος μινωικός αρχαιολογικός χώρος στα Μπραμιανά Λασυθίου Κρήτης – του Γ. Λεκάκη

Του Γιώργου Λεκάκη Η τεχνητή Λίμνη των Μπραμιανών, στην νοτιοανατολική...
ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ

Σε Κορωπί – Βραυρώνα βρέθηκαν 180 αρχαιολογικές θέσεις – κάποιες από την 6η χιλιετία π.Χ.!

Το έργο «Συλλογή, μεταφορά, επεξεργασία και διάθεση ακαθάρτων περιοχών...