Στις 31 Δεκεμβρίου 1921 ο νομάρχης Αυλώνας Βορείου Ηπείρου στέλνει επείγον τηλεγράφημα στο αλβανικό Υπουργείο Παιδείας και ρωτά πόσες ώρες θα διδάσκεται η ελληνική γλώσσα στα σχολεία της Χιμάρας.
Δεν το έγραψε κάποιος Έλληνας. Το έγραψε το ίδιο το αλβανικό κράτος, με σφραγίδα, αριθμό πρωτοκόλλου και υπογραφή. Και φυλάσσεται σήμερα στα Αλβανικά Κρατικά Αρχεία.
Το εύρημα οφείλεται στον Γ. Γιάννη, καθηγητή στο Τμήμα Ελληνικών του Πανεπιστημίου Αργυροκάστρου. Επί χρόνια ερευνά τα Αλβανικά Κρατικά Αρχεία (AQSH) και έχει εντοπίσει εκατοντάδες σελίδες πρωτογενούς υλικού για τον αγώνα της Χιμάρας για ελληνική παιδεία από το 1920 έως το 1945. Η δουλειά του αποδεικνύει με επίσημα αλβανικά έγγραφα ό,τι οι Χιμαραίοι ξέρουν εδώ και αιώνες.
Αν στην Χιμάρα δεν υπήρχαν Έλληνες, τότε γιατί τα Τίρανα συζητούσαν επισήμως, πριν από έναν αιώνα, για μαθήματα ελληνικών;
Η απάντηση είναι απλή: γιατί η Χιμάρα μιλούσε, προσευχόταν και μάθαινε γράμματα στα ελληνικά. Και κανείς δεν μπορούσε να το κρύψει.
Οι Χιμαραίοι δεν παρακάλεσαν. Αγωνίστηκαν.
- Το 1922 διαμαρτυρήθηκαν όταν τους έκοψαν τα ελληνικά από τρεις ώρες σε μία.
- Το 1923 ζήτησαν να πληρώσουν από την τσέπη τους Έλληνες δασκάλους. Όταν τους απείλησαν με διώξεις, έστειλαν τηλεγράφημα στον τότε πρωθυπουργό και απαίτησαν να τηρηθούν οι συμφωνίες που είχαν συνάψει με την αλβανική κυβέρνηση για τα δικαιώματά τους.
- Τον Ιανουάριο του 1924, από τους 200 μαθητές της Χιμάρας μόνον 33 πήγαιναν στο αλβανικό σχολείο. Οι γονείς προτίμησαν να κρατήσουν τα παιδιά τους σπίτι παρά να τους κλέψουν την μητρική τους γλώσσα, την Ελληνική.
Έναν αιώνα μετά, τα Τίρανα προσπαθούν να σβήσουν από την ιστορία αυτό που τα δικά τους χαρτιά αποδεικνύουν.
Η αλήθεια όμως δεν σβήνει. Βρίσκεται στα αρχεία τους.
Ο Ελληνισμός ζούσε, ζει και θα ζει για πάντα στην Χιμάρα.
ΠΗΓΗ: Νεολαία Βορειοηπειρωτών, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 12.11.2026.
διδασκαλια ελληνικης γλωσσας σχολεια Χιμαρας διδασκαλοι ελληνικη γλωσσα σχολειο Χιμαρα Χειμαρα Χιμαρρα Χειμαρρα 1921 νομαρχης Αυλωνας αυλωνα βορειος βορεια ηπειρος επειγον τηλεγραφημα αλβανικο Υπουργειο Παιδειας ωρες σχολειο αλβανικο κρατος, σφραγιδα, αριθμος πρωτοκολλου υπογραφη αλβανικα Κρατικα Αρχεια ελληνες, Τιρανα μαθηματα ελληνικων προσευχη ελληνικα γραμματα Χιμαραιοι αγωνας 1922 διαμαρτυρια 1923 πληρωμη δασκαλου δασκαλος ελληνας διδασκαλος απειλη διωξεις, διωξη πρωθυπουργος απαιτηση τηρηση συμφωνια αλβανια κυβερνηση δικαιωματα ελληνικη μειονοτητα 1924, βορειοηπειρωτες μαθητες Χιμαρας αλβανικο σχολειο γονεις παιδια μητρικη γλωσσα, ιστορια αποδειξη ευρημα Γιαννης, καθηγητης Τμημα Ελληνικων Πανεπιστημιο Αργυροκαστρο AQSH πρωτογενες υλικο ελληνικη παιδεια 1920 1945 αλβανικο εγγραφι Χειμαραιοι ελληνισμος
