Οι άνθρωποι πριν από 100.000 χρόνια, χρησιμοποιούσαν ως εργαλεία ακόμη και δόντια ρινόκερου! – του Γ. Λεκάκη

Του Γιώργου Λεκάκη

Οι Νεάντερταλ ίσως χρησιμοποιούσαν τα δόντια ρινόκερου ως εργαλεία βαρέως τύπου. Πριν από περίπου 100.000 χρόνια, ο ρινόκερως με την στενή μύτη (Stephanorhinus hemitoechus) και οι Νεάντερταλ ζούσαν στην Δυτική Ευρώπη.

• ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΡΙΝΟΚΕΡΩΝ, ΕΔΩ.

Επιστήμονες χρησιμοποίησαν μικροσκόπια για να αναλύσουν σημάδια σε δόντια ρινόκερου, που ανακτήθηκαν από την τοποθεσία El Castillo της Ισπανίας και την Pech-de-l’Azé II[1] της Γαλλίας. Οι ερευνητές εντόπισαν αυλακώσεις, εγκοπές, σημάδια ολίσθησης και γρατζουνιές στα δόντια, που ίσως προκλήθηκαν από επαναλαμβανόμενα κτυπήματα.

Εν συνεχεία προσπάθησαν να χρησιμοποιήσουν δόντια ρινόκερου, που συλλέχθηκαν από ζωολογικά αποθέματα, για να διαμορφώσουν οστέινα εργαλεία και ως αμόνια για να κόψουν φυτικές ίνες και δέρμα. Τα σημάδια που προέκυψαν στα σύγχρονα δόντια ρινόκερου έμοιαζαν με αυτά που παρατηρήθηκαν στα απολιθωμένα δόντια.

Παρά το σημαντικό βάρος και τον όγκο των γομφίων του ρινόκερου, που σε ορισμένες περιπτώσεις έφταναν τα 380 γραμμ.!, οι επιστήμονες τους βρήκαν εκπληκτικά αποτελεσματικούς. Τα μεγαλύτερα δόντια με πιο επίπεδες επιφάνειες ήταν τα πιο άνετα στην χρήση, αναφέρουν οι ερευνητές, παρέχοντας μια σταθερή και ανθεκτική πλατφόρμα για εργασίες ακριβείας. Με βάση τον τύπο του δοντιού, που έφερε τα σημάδια, οι ερευνητές πιστεύουν ότι οι Νεάντερταλ κατά την Μέση Παλαιολιθική, ήταν επιλεκτικοί. Επέλεγαν δόντια με το σωστό μέγεθος ή σχήμα για την εργασία που έπρεπε να εκτελέσουν.

«Αυτή η μελέτη είναι σημαντική επειδή ανοίγει την πιθανότητα ότι, εκτός από τα οστά και τα κέρατα, και τα δόντια – τα οποία είναι ένα εξαιρετικά σκληρό υλικό – ήταν επίσης πολύ χρήσιμα», κατέληξαν.

ΠΗΓΗ: Al. Sanz-Royo, κ.ά. «Elucidating the use of rhinoceros teeth by Neanderthals: Between experiments and the fossil record», Journal of Human Evolution, Vol. 214, 103829, Μάιος 2026. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 8.5.2026.

ΣΗΜΕΙΩΣΙΣ:

[1] Το σπήλαιο Pech de l’Aze ή απλώς Pech ή «Λόφος του Γαϊδουριού», στον 44^ο παράλληλο [44.859451°N 1.253279°E] είναι ένας αρχαιολογικός και παλαιοανθρωπολογικός χώρος στο Καρσάκ, στο γαλλικό διαμέρισμα της Ντορντόν, σε μια μικρή ξερή κοιλάδα του La Font de Farges, της Ruisseau de Farge, η οποία οδηγεί στον Enéa, έναν δεξιό παραπόταμο του Dordogne. Οι αποθέσεις στο σπηλαοσύστημα ξεκινούν πριν από 90.000 χρόνια και τελειώνουν 35.000 χρόνια πριν.

Το Pech I ανακαλύφθηκε από τον F. Jouannet το 1815 και περιγράφηκε το 1818.

Οι Peyrony και L. Capitan έφεραν στο φως το θρυμματισμένο κρανίο ενός παιδιού Νεάντερταλ ηλικίας κάτω των τεσσάρων ετών. Έχουν βρεθεί επίσης πολλά εργαλεία, οστά ζώων, κλπ. – ΠΗΓΗ: Delluc B. & G., Roussot A. και Roussot-Larroque J . «Connaître la préhistoire en Périgord», Sud Ouest, 1990.

ανθρωποι πριν 100.000 χρονια, χρηση εργαλεια δοντια ρινοκερου Λεκακης