Ο κυνοκέφαλος άγιος Χριστόφορος, ήταν γίγαντας ύψους 5,4 μ.! – του Γ. Λεκάκη

Του Γιώργου Λεκάκη

Για κυνοκέφαλους μιλουν πρώτοι οι αρχαίοι Έλληνες συγγραφείς Ησίοδος, Ηρόδοτος, Κτησίας, Μεγασθένης, Σιμμίας, αλλά και ο Πλίνιος Πρεσβύτερος, κ.ά. Κατ’ αυτούς, οι Κυνοκέφαλοι ζούσαν σέ Ινδία, Λιβύη, Αιθιοπία και Σκυθία. Ο Μεγας Αλεξανδρος μάλιστα αντιμετώπισε κυνοκέφαλους στην Ινδιες. Ο Ησίοδος αναφέρει τους «υπερήφανους ανθρώπους με κεφάλι σκύλου» μεταξύ των απογόνων της Γαίας, μαζί με τους Μασσαγέτες και τους Πυγμαίους. Αλλά και κατά τον Μεσαίωνα, έγραψαν γι’ αυτούς ο Άγιος Αυγουστίνος, ο Πλάνο Καρπίνι, ο Πορντενόνε και ο Μάρκο Πόλο!

• ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΚΥΝΟΚΕΦΑΛΩΝ, ΕΔΩ.

Με το όνομα Χριστοφόρος υπάρχουν συνολικώς 7 άγιοι στην ορθόδοξη εκκλησία.[1]

Ο άγιος Χριστοφόρος ο μεγαλομάρτυς[2], όμως, που τιμάται 9 Μαΐου[3], όμως ήταν ένας άνδρας γιγάντιου αναστήματος ύψους 5,4 μ. περίπου![4]

Ο ελληνικός θρύλος για τον βίο του, προέρχεται από τον 6ο αιώνα και μέχρι τα μέσα του 9ου αιώνα, είχε εξαπλωθεί στην Γαλλία! Σύμφωνα με αυτόν, ο άγιος Χριστόφορος ήταν αρχικως ένας απλός μάρτυς, που απλώς αναφέρεται σε παλαιά μαρτυρολόγια. Αργοτερα προστέθηκαν πιο σύνθετοι θρύλοι στα λατινικά (πεζά και ποιητικά) κείμενα του υποδιακόνου Β. Σπάιερ, ” Thesaurus anecdotorum novissimus “, από το 983.

Από το συναξάρι του: «Περὶ τούτου τοῦ ἐνδόξου καὶ μεγαλομάρτυρος τερατώδη λέγεταί τινά καὶ παράδοξα, ὅτι τε κυνοπρόσωπος ἦν ἐκ τῆς χώρας τῶν τοὺς ἀνθρώπους κατεσθιόντων καὶ ὅτι πρότερον ἀνθρώπους ἤσθιεν, ὕστερον δὲ μετὰ τὸ πιστεῦσαι Χριστῷ μετεμορφώθη. Οὐκ ἔστι δὲ τοῦτο, οὐκ ἔστιν· ἀλλὰ τινὲς αὐτὸν οὕτως ὑπενόησαν διὰ τὸ ἐθνικὸν καὶ ἄγριον καὶ φοβερόν».[5]

Σε κώδικα του 11ου αιώνα μ.Χ. ο άγιος Χριστόφορος λέγεται ότι κατάγεται «ἐκ τοῦ γένους τῶν κυνοκεφάλων ὐπῆρχεν, γῆς δὲ τῶν ἀνθρωποφάγων […] ἀνὴρ νεανίας, φοβερὸς τῷ εἴδει, καὶ ὑπερμεγέθης τῷ σώματι καὶ τῷ πάχει· οἱ δὲ ὀφθαλμοὶ αὐτοῦ ὡς ἀστὴρ ὁ πρωῒ ἀνατέλλων, καὶ οἱ ὀδόντες αὐτοῦ ὡς συάγρου ἐξέχοντες».

Οι παλαιότερες εικόνες του αγίου χρονολογούνται από τον 6^ο αιώνα. Εικόνα του αγίου ευρίσκεται στην Μονή της Αγίας Αικατερίνης στο Σινά και χρονολογείται από την εποχή του αυτοκράτορα Ιουστινιανού (527 – 565 μ.Χ.). Στην Ορθοδοξία, ο Χριστόφορος απεικονίζεται συχνάκις με κεφάλι σκύλου. Και δεν είναι ο μόνος.[6] Η παλαιότερη τέτοια εικόνα του αγίου ευρίσκεται σε μια κεραμική εικόνα, μακεδονικής προέλευσης, από τον 6ο – 7ο αιώνα. Σε αυτήν, οι άγιοι Χριστόφορος και Γεώργιος, σκοτώνουν τον δράκο. Υπάρχει αναπαράσταση από το 1162[7], που δείχνει τον άγιο σε υπερφυσικό μέγεθος και με κεφάλι σκύλου![8] Στην ρωσική εικονογραφία, εικόνες του Αγίου Χριστόφορου ως κυνοκέφαλου είναι γνωστές από το β΄ μισό του 16ου αιώνα. Στην παράδοση της αγιογραφίας του Σβιάζσκ απεικονίζεται με κεφάλι αλόγου![9]

Στην Κύπρο, λένε, πως ο άγιος ήταν πολύ όμορφος. Αλλά για να αποφύγει τους πειρασμούς και τις γυναίκες που τον ενοχλούσαν ερωτικώς συνεχώς, εζήτησε από τον Χριστό να παραμορφώσει την εμφάνισή του!

Περιγράφεται, λοιπόν, και εικονίζεται και ως κυνοκέφαλος, συνδεόμενος με το έθνος των Σκυλοκέφαλων. Κυρίως από την περίοδο της ύστερης οθωμανοκρατίας (17ου – 18ου αιώνα) και μετά, σε λαϊκές επαρχιακές ζωγραφιές. Τον συνδέουν έτσι με τους κυνοκέφλους θεούς στην Αίγυπτο:

• τον Άνουβι (θεός των νεκρών),
• τον Ντουαμουτέφ (υιό του Ώρου), και
• τον Ουπουαούτ (= Εκείνος που ανοίγει δρόμους).

Ο χριστιανισμός «δανείστηκε» την αρχαία κυνοκεφαλική εικόνα και από την αιγυπτιακή θεολογία-μυθολογία για να προσηλυτίσει ευκολότερα Αιγυπτίους.[10]

Ο άγιος Χριστόφορος, ως κυνοκεφαλος. Φορητή εικόνα στο Βυζαντινό Μουσείο Αθηνών.

Ο άγιος Χριστοφόρος ο μεγαλομάρτυς είναι «μια πολύ χαρακτηριστική περίπτωση της επίδρασης των “παγανιστικών” επιβιώσεων και των λαϊκών θρύλων στην διαμόρφωση της αγιολογικής χριστιανικής παράδοσης».[11]

Ο άγιος Χριστόφορος αρχικώς ελατρεύετο ως αγροτικός άγιος-προστάτης των χωραφιών και των αμπελιών, από τις δυσμενείς καιρικές συνθήκες και δη από την πτώση χαλαζιού. Ως γεωργικός άγιος είναι ενάντια στις κεραυνούς, τις πλημμύρες, τις βροχές, κλπ.

Αλλά αυτό που έμεινε στην λαϊκό συλλογικό ασυνείδητο για αυτόν, ήταν πως ήταν πολύ σωματώδης. Κι αμέσως η λαϊκή φαντασία άρχισε να φτιάχνει «ιστορίες»:

• Κάποτε, λέει, παρουσιάσθηκε σε έναν ερημίτη και του ζήτησε τι να κάμει να ευχαριστήσει τον Χριστό. Ο ερημίτης του είπε «νηστεία και προσευχή». «Προσευχή δεν ξέρω να κάνω και η νηστεία μου είναι δύσκολη», είπε. «Τότε διέθεσε την ρώμη σου στην υπηρεσία του Χριστού», του είπε ο ερημίτης. Ετσι, διέθετε το σώμα του για να μεταφέρει δωρεάν τους διαβάτες από τη μια κοίτη ενός χειμάρρου στην άλλη.
• Κάποτε, λένε, ξυλοκοπήθηκε από κάποιον Βάκχο, αλλά δέχτηκε το ξύλο με ταπεινότητα.
• Κάποτε λένε μετέφερε στην πλάτη του και τον ίδιο τον Χριστό (εξ ου και Χριστόφορος), μεταμορφωμένο σε παιδί. Ηταν τόσος βαρύς για παιδί, που του έκαμε εντύπωση: «Ολο τον κόσμο να σήκωνα, δεν θα ήταν τόσο βαρύς» είπε ο άκακος γίγαντας. «Μην απορείς, γιατί μετέφερες όχι μόνο όλο τον κόσμο, αλλά και τον πλάστη του» του είπε το παιδί. Και για να του αποδείξει ότι είναι ο Χριστός, του είπε να φυτέψει την ράβδο του σ’ όποιο σημείο της κοίτης θέλει και την επαύριον θα είναι ανθισμένη – όπως και έγινε.[12]

Εκτοτε ο άγιος θεωρείται προστάτης των μεταφορών, των ταξειδιωτών και λοιπών επαγγελμάτων που απαιτούν μεγάλη δύναμη. Στα νεώτερα χρόνια, σε αυτόν τον άγιο Χριστόφορο τάζουν οι οδηγοί οχημάτων.

Το Καταστατικο του Σωματεου Αυτοκινητιστών Χιου “Ο Άγιος Χριστόφορος”.

Θεωρείται ο προστάτης των αυτοκινητιστών, αεροπόρων, οδηγών, και οδοιπόρων. Στην Καθολική Εκκλησία, ο Χριστόφορος είναι ένας από τους 14 βοηθούς αγίους και ο προστάτης άγιος των ταξειδιωτών, ναυτικών και σέρφερ, εργατών στα πορθμεία, φορτωτών, όσων μεταφέρουν / σηκώνουν βάρη, οδηγών αυτοκινήτων, βαρκάρηδων, βιβλιοδετών, πωλητών φρούτων, κηπουρών, υαλοπινακων, φορτηγατζηδων, πωλητών στις αγορές, αχθοφόρων, κλπ.

Αλλά είναι ιαματικός άγιος κατά του πονόδοντου, αρωγος των επιληπτικών, κατά των λοιμών και για κάποιο λόγο και προστάτης των… εργένηδων!

Θεωρείται προστάτης και του Σώματος Εφοδιασμού-Μεταφορών του Στρατού. Και ο πολιούχος του Αγρινίου Αιτωλοακαρνανίας. Αλλά και των Μπάντεν, Μπάργκα, Μπράουνσβαϊγκ, Μεκλεμβούργου, Νήσου Άρβωνος (νυν παραφρασμένα Ραμπ) Κροατιας, Ρέρμοντ Ολλανδίας, Τόζες Χιρόνας Ισπανίας, Βίλνιους Λιθουανίας, Αβάνας Κούβας.

Έχουν κοπεί και νομίσματα που φέρουν την εικόνα του (στο Βύρτσμπουργκ, την Βυρτεμβέργη και την Τσεχία).

• Την ημέρα του γιορτάζει όποιος λέγεται Χριστόφορος (> Χριστοφοράκης, Ράκης, Χριστοφορούλης, Ρούλης). Επίσης, ο Κριστόφ των Γάλλων, ο Κριστόφ (Krzysztof) των Πολωνών, κ.ά.

Η γιορτή / τιμή προς τον άγιο Χριστόφορο καταδικάστηκε έντονα στον Καθολικισμό από τον Έρασμο του Ρότερνταμ (στο έργο του «Εγκώμιο της Τρέλλας» ενώ το 1969, το ίδιο το Βατικανό υποβάθμισε την εορτή του Χριστόφορου, λόγω έλλειψης αξιόπιστων αποδεικτικών στοιχείων για την ύπαρξή του.

ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΑ ΛΕΙΨΑΝΑ ΣΚΥΛΟΚΕΦΑΛΗΣ

Υπάρχει γραπτή μαρτυρία από τον αρχιδιάκονο Παύλο του Χαλεπίου, ο οποίος γράφει ότι, ενώ βρισκόταν στην Μόσχα (β΄ μισό του 17ου αιώνα), συμμετείχε στην «τελετή του πλυσίματος λειψάνων». Απαριθμώντας τα διάφορα κειμήλια του Καθεδρικού Ναού του Ευαγγελισμού, περιγράφει και την σκυλοκεφαλή του αγίου Χριστοφόρου: «η κεφαλή του μάρτυρα Χριστόφορου με πρόσωπο ακριβώς σαν σκύλου, με μακρύ στόμα· είναι σκληρό σαν πυρόλιθος – το μυαλό μας εντυπωσιάστηκε: δεν υπάρχει χώρος για αμφιβολία εδώ!»

Σύμφωνα με την καθολική παράδοση, η σκυλοκεφαλή του αγίου, φυλάχθηκε στην Κωνσταντινούπολη, από όπου μεταφέρθηκε στο νησί Ραμπ στην Κροατία. Όταν οι Νορμανδοί εισέβαλαν στο νησί και πολιόρκησαν την πόλη Ραμπ (1075 μ.Χ.), οι κάτοικοι τοποθέτησαν τα λείψανα του Χριστόφορου στα τείχη. Ως εκ θαύματος, ο άνεμος άλλαξε και τα εχθρικά πλοία εκδιώχθηκαν από το νησί! Γι’ αυτό ένα από τα σημαντικότερα μεσαιωνικά φρούρια του Ραμπ ονομάστηκε προς τιμήν του αγίου. Σήμερα, η επιχρυσωμένη λειψανοθήκη που περιέχει την κάρα του Αγίου Χριστόφορου φυλάσσεται στο Μουσείο Ιερής Τέχνης στην εκκλησία της Αγίας Ιουστίνας στο Ραμπ της Κροατίας!

ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΚΥΝΟΚΕΦΑΛΙΑΣ

Η Αγία Σύνοδος εξέδωσε διάταγμα στις 21 Μαΐου / 1 Ιουνίου 1722, με το οποίο απαγορεύονταν οι εικόνες του Χριστόφορου «με κεφάλι σκύλου» (μαζί με πολλά άλλα «αμφιλεγόμενα» εικονογραφικά θέματα ως «αντίθετα προς την φύση, την ιστορία και την ίδια την αλήθεια»). Σύμφωνα με το διάταγμα η Γερουσία ήταν υποχρεωμένη να δημοσιεύσει το διάταγμα αυτής της Συνόδου.[13] Αλλά η Γερουσία δεν ενέκρινε την απόφαση της Συνόδου! Απεφάνθη ότι αυτές οι εικόνες είχαν ήδη απολαβές λαϊκής λατρείας για πολλά χρόνια. Έτσι, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι εικόνες του κυνοκέφαλου Χριστόφορου… διορθώθηκαν. Είναι γνωστές ως οι «ξαναγραμμένες εικόνες»!

ΤΟ ΤΕΡΑΣΤΙΟ ΔΟΝΤΙ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΗΤΑΝ ΙΠΠΟΠΟΤΑΜΟΥ

Στα τέλη του Μεσαίωνα εμφανίσθηκε ένα τεράστιο δόντι. Είπαν ότι ανήκε στον τεράστιο άγιο Χριστόφορο. Μοναχοί το μετέφεραν τιμητικώς στην πόλη Βερτσέλι, στην βόρεια Ιταλία. Άρχισαν τότε να συρρέουν προσκυνητές από όλην την Ευρώπη να προσκυνήσουν το «δόντι του αγίου»… όταν τα τέλη του 18ου αιώνα, ένας φυσιοδίφης το εξέτασε και βρήκε ότι ανήκε σε έναν… ιπποπόταμο! Έκτοτε, το δόντι αφαιρεθηκε από τον βωμό και η λατρεία του απαγορεύτηκε…[14]

ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ

• Στο Δεσποτικό Ιωαννίνων τ’ αγίου Χριστοφόρου (9 Μαΐου) είναι τριπλή γιορτή: Εκτός από την μνήμη του αγίου, συνεορτάζεται η απελευθέρωση από τους Γερμανούς στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και η Γιορτή της Μητέρας! Στην θέση του εκκλησιδίου, πολύ παλαιά, υπήρχε μοναστήρι. Παίρνουν τον δρόμο «για τον άγιο», όπου διαβάζεται το Ευαγγέλιο του Τυφλού… Και μετά η γιορτή συνεχίζεται με παραδοσιακές ηπειρώτικες πίττες, τσίπουρο, καφέ, γλυκό και άρτους υπέρ υγείας… Όλοι εύχονται «και του χρόνου!»…
• Γνωστό πανηγυράκι του αυτό της εκκλησιάς του στον Τυρό Κυνουρίας Αρκαδίας. Παλαιότερα γινόταν με γλέντι και χορό, ενώ παραδοσιακοί οργανοπαίκτες έπαιζαν παραδοσιακούς τοπικούς σκοπούς. Οι εντόπιοι οδηγοί τον πιστεύουν πολύ. Λένε μάλιστα χαρακτηριστικά το παρακάτω δίστιχο:

Όταν κάνεις τον σταυρό σου

Έχεις άρμα στο πλευρό σου.

ΝΑΟΙ

• Το σώμα του Αγίου Ρεμίγιου θάφτηκε στην εκκλησία αφιερωμένη στον Χριστόφορο το 532 / 533 – ΠΗΓΗ: Acta SS.
• Ο άγιος Γρηγόριος ο Μέγας (7ος αιώνας) αναφέρει ένα μοναστήρι αφιερωμένο στον Άγιο Χριστόφορο.
• Γνωστό στους αυτοκινητιστές εκκλησάκι του, στον επικίνδυνο παλιό δρόμο (τον χειμώνα) της Καστανιάς Ημαθίας.
• Ξακουστή μονή του η γυναικεία της Κομοτηνής (ιδρ. το 1972).
• Τέλος, στο καθολικό της Μονής Οσίου Λουκά Βοιωτίας υπάρχει ψηφιδωτό με τον άγιο Χριστόφορο.

ΠΗΓΗ: Γ. Λεκακης “Ταματα και αναθηματα”. Του ιδίου “Λεξικό παραδοσεων”. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 9.5.2000.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

• Annales – Cod.hist.fol.415. Kloster Zwiefalten. 1162.
• Woods, D. St. “Christopher, Bishop Peter of Attalia, and the Cohors Marmaritarum: A Fresh Examination”, στο Vigiliae Christianae, 1994, τ. 48.
• Goyan G. I. “2.000 Χρόνια Αρμενικού Θεάτρου”, εκδ. Iskusstvo, Μόσχα, 1952.
• Guvakova E. V. “Η Ιερή Κυνοκέφαλη Εικόνα — μια παρέκκλιση, ένας φόρος τιμής στην Ορθόδοξη Παράδοση ή μια Εικονογραφική Περιέργεια;: Μια Ανασκόπηση των Εικόνων του Αγίου Μάρτυρα Χριστόφορου στη Συλλογή του Παλαιού Ρωσικού Ταμείου Ζωγραφικής”, συλλογή υλικού: Ιστορικό Μουσείο — Εγκυκλοπαίδεια της Ρωσικής Ιστορίας και Πολιτισμού, Zabelin Scientific Readings, Κρατικό Ιστορικό Μουσείο. Μόσχα, 2004.
• Ιβάνοφ Αλ. “Κεφάλι σκύλων”, εκδ. Azbuka-Atticus, 2012.
• Λιπάτοβα Σ. Ν. “Άγιος Μάρτυρας Χριστόφορος ο Κυνοκέφαλος: Εικονογραφία και Προσκύνηση”, Pravoslavie, Μόσχα, 22.5.2007.Μολανός “De picturis et imaginibus sacris”, Λουβέν, 1570.
• Maksimov E. N. “Η εικόνα του Χριστόφορου Κυνοκεφάλου: Μια εμπειρία συγκριτικής μυθολογικής έρευνας” στο Αρχαία Ανατολή, Μόσχα, εκδ. Nauka, 1975.
• Naidenova D. V. “Χαρακτηριστικά της τιμής του Αγίου Χριστοφόρου στην Ρωσία και η εικονογραφία του μάρτυρα στην τέχνη των Παλαιών Πιστών” στο Πραγματικά προβλήματα της θεωρίας και της ιστορίας της τέχνης: συλλογή επιστημονικών άρθρων”, τ. 7, Αγία Πετρούπολη, Εκδ. Κρατικού Πανεπιστημίου της Αγίας Πετρούπολης, 2017.
• Nesterova “Μύθοι των λαών του κόσμου”, Σοβιετική Εγκυκλοπαίδεια, Μόσχα, 1988.
• Παύλος του Χαλεπίου, Αρχιδιάκονος “Το ταξείδι του πατριάρχη Μακαρίου Αντιόχειας στην Ρωσία, στα μέσα του 17ου αιώνα, όπως περιγράφεται από τον γιο του”.
• Pravoslavie “Ο Άγιος Μάρτυρας Χριστόφορος και η εικονογραφία του”.
• Σεράριο Ν. Ιησουίτης “Λιτανευτικη / Litaneutici”, Κολωνία, 1609.
• Χατζηνικολάου-Μαραβά Ά. «Εικόνες του αγίου Χριστοφόρου του Κυνοκεφάλου», στο Mélanges offerts à Octave et Melpo Merlier: à l’Occasion du 25e anniversaire de leur arrivée en Grèce, σειρά: “Collection de l’Institut Français d’Athènes, nos 92-94”, τ. 3, εκδ. Institute Francais d’ Athens, Athenes 1957.
• Zheltov, M. S. “Relics in Byzantine Rites” A. M. Lidov, Μόσχα, 2006. 440 σελ.

Και:

• Πύλη Grada Raba
• Πλήρες Ορθόδοξο Θεολογικό Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό, Μόσχα, εκδ. P. P. Soikin, 1913. (Ανάτυπο: Λονδίνο: Variorum Reprints, 1971)
• Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό Μπρόκχαους και Έφρον, 86 τόμοι, Αγία Πετρούπολη, 1890-1907.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

[1] Για τους πέντε εξ αυτών δεν είναι γνωστό πού και πότε μαρτύρησαν!

[2] ΣΥΓΧΥΣΙΣ: Ο άγιος Χριστόφορος ο μάρτυς (200;-;), έζησε επί Δάγνου / Δέκιου (249 – 251 μ.Χ.). Λέγεται, ότι καταγόταν από χώρα ανθρωποφάγων – ή, τουλάχιστον, βαρβάρων. Ηταν σωματώδης και άσχημος στην εμφάνιση.

Το πρώτο του όνομα ή το παρατσούκλι του ήταν Ρεπρόβος ή Ρέπροβος (< λατ. Reprobus = απόκληρος, καταδικασμένος, κακός, ιδιαίτερα άσχημος άνθρωπος, σκυλομούρης). Κατ’ άλλους, το το όνομά του ήταν Όφφερο και γεννήθηκε στην Χαναάν – καθολική παράδοση του Ιακώβου Βορατζίν «Χρυσός Θρύλος» / Acta SS. – Κάποιοι λένε πως το cananeus (= Χαναναίος) αποδόθηκε εσφαλμένως ως κύνας!

Καταγόταν από την φυλή των κυνοκεφάλων (δύσμορφων). Για όλα αυτά εικονίζεται ως κυνοπρόσωπος. Περιοχή Κυνός Κεφαλές / Κυνοσκεφαλία υπήρχε στην Θεσσαλία (νυν κοιντά στην Κοκκίνα Μαγνησίας). Οι κάτοικοι λέγονταν κυνοκέφαλοι, χωρίς φυσικά να είναι.

Ο γίγαντας αναζήτησε τον ισχυρότερο ηγεμόνα για να τον υπηρετήσει. Τελικως μπήκε στην υπηρεσία του βασιλιά, αλλά συνειδητοποίησε ότι φοβόταν τον διάβολο. Πρόσφερε τις υπηρεσίες του στον διάβολο, αλλά τον βρήκε να τρέμει στην θέα του σταυρού… Έτσι κατάλαβε πως δεν ήταν άτρομος…

Ως στρατιώτης αιχμαλωτίστηκε σε κάποιο πόλεμο, μαζί με άλλους 200. Ετσι κατατάχθηκε στις ρωμαϊκές λεγεώνες και πολέμησε επί Γόρδιου και Φίλιππου εναντίον των Περσών. Υπηρέτησε στην Numerus Marmaritarum (ρωμαϊκή ομάδα Cohors III Valeria Marmaritarum) – μια μονάδα Μαρμαριδών (Marmaridae· ιθαγενείς της περιοχής της Μαρμαρίδας Λιβύης).  Βαπτίστηκε χριστιανός στην Αντιόχεια, από τον επίσκοπο και ιερομάρτυρα Βαβούλα ή Βαβύλα. Έκτοτε άρχισε να κηρύττει την χριστιανική πίστη, χρησιμοποιώντας το χάρισμα του αγγέλου να μιλάει την προηγουμένως άγνωστη λυκιακή γλώσσα! Κάποτε υπερασπίστηκε δυο χριστιανούς που οι Ρωμαίοι τους περιέπαιζαν, αλλά λόγω της σωματικής του διάπλασης δεν τον πείραξαν. Ο άρχοντας στέλνει 200 στρατιώτες να τον συλλάβουν, αλλά ο Χριστόφορος τους φιλοξένησε, τους διαμοίρασε το ψωμί του, το οποίο πολλαπλασίασε μπροστά στα μάτια τους (όπως ο Χριστός), για να φτάσει για όλους, και μπρος στο θαύμα, βαπτίστηκαν χριστιανοί από τον Βαβύλα και οι 200. Ομολογούν ενώπιον του Δέκιου και τους αποκεφαλίζει. Διώχθηκε, φυλακίσθηκε (όπου του έστειλαν δυο ωραίες πόρνες ελευθέρων ηθών γυναίκες, την Καλλινίκη και την Ακυλίνη ή Νικήτη να τον μεταπείσουν, αλλά αυτός κατάφερε να τις κάμει χριστιανές, ομολόγησαν, μαστιγώθηκαν και πέθαναν), βασανίστηκε (τον έβαλαν να καθήσει πάνω σε χάλκινο κάθισμα και άναψαν φωτιά από κάτω, τον έριξαν σε πηγάδι με βαρειά πέτρα δεμένη στον λαιμό, αλλά ένας άγγελος τον ανέσυρε, τον περιέβαλλαν με πυρωμένο χάλκινο φόρεμα, αλλά έμεινε αβλαβής) και στο τέλος αποκεφαλίσθηκε με σπαθί στην Λυκία, στις 9 Μαΐου 251. Εμαρτύρησε, λένε, στον 4^ο χρονο της βασιλείας του Ρωμαίου αυτοκράτορα Δεκίου, αλλά συτός εβασίλευσε μόνο… 2 χρόνια (249 – 251 μ.Χ.)! Η δε αφήγηση της εκτέλεσης του Χριστόφορου ενώπιον του Καίσαρος, είναι πολύ μεταγενέστερη. Το σώμα του μεταφέρθηκε στην Αλεξάνδρεια από τον Πέτρο της Αττάλειας.

[3] Η μνήμη του τιμάται και από την Καθολική εκκλησία, στις 25 Ιουλίου. Θεωρείται επίσης άγιος και από την Λουθηρανική και την Αγγλικανική εκκλησία.

[4] ΠΗΓΗ: Jacobus de Voragine (αρχιεπίσκοπος της Γένοβας) «Η ζωή του αγίου Χριστοφόρου» στο «Ο Χρυσός Θρύλος ή Βίοι των Αγίων». Σε προπάθεια εξορθολογισμού αυτού, αναφέρεται ως να είναι ύψους 2,30 μ.

[5] Συναξάρι αγίου από το Συναξάριο της Κωνσταντινούπολης (10ος αιώνας).

[6] Κυνοκέφαλοι είναι οι άγιοι Αχράκας και Αυγάνης, σύντροφοι του Μεγαλομάρτυρα Ερμή / Μερκούριου, στην Κοπτική Ορθόδοξη Εκκλησία, ήδη σε εικόνα του 18ου αιώνα. Αλλά και οι Αράλες / Αραλέζ θεοί των Αρμενίων, με κεφάλι σκύλου, που μπορούσαν να επαναφέρουν στην ζωή / αναστησουν, όσους σκοτώνονταν στην μάχη γλείφοντας τις πληγές τους! Στην δε Ρωσία, ο Πολκάν είναι Ρώσος ήρωας, που παρουσιάζεται στα έπη ως κένταυρος, και μερικές φορές απεικονίζεται με κεφάλι σκύλου!

[7] Επομένως ο ιστορικός Α. Ξυγγόπουλος που αναφέρει πως καμμία παράσταση του αγίου ως κυνοκεφάλου δεν απαντάται στα βυζαντινά χρόνια, σφάλλει. – ΠΗΓΗ: Α. Ξυγγόπουλος «Κυνοκέφαλοι», Δελτίον της Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας, περίοδος Δ΄, τ. 9 (1977-1979).

[8] Εικόνα του Αγίου Χριστόφορου με κεφάλι σκύλου υπάρχει Εκκλησία της Παλαιάς Πίστης της Μεσιτείας Μόσχας στο Κρεμλίνο (Καθεδρικός Ναός Αρχαγγέλου), γλυπτή στον Καθεδρικό Ναό της Παναγίας των Παρισίων, κ.α. Οι περισσότερες από αυτές τις εικόνες του καταστράφηκαν κατά τη διάρκεια της εικονομαχίας.

[9] ΠΗΓΗ: A. S. Zverev «Κυνοκεφαλία» στην Ορθόδοξη Εγκυκλοπαίδεια, 2013, τ. XXXIII.

[10] ΠΗΓΗ: Αιγυπτιολόγος Maksimov E. N. «Η εικόνα του Χριστόφορου Κυνοκεφάλου: Μια εμπειρία συγκριτικής μυθολογικής έρευνας», στο Αρχαία Ανατολή, Μόσχα, εκδ. Nauka, 1975

[11] ΠΗΓΗ: Θεοχ. Ε. Δετοράκης (πανεπιστημιακός φιλόλογος-ιστορικός) «Εισαγωγή στη σπουδή των αγιολογικών κειμένων», πανεπιστημιακές παραδόσεις, Ρέθυμνο Κρητης, 1992.

[12] Παράδοση που αναφέρεται και για τον Ααρών.

[13] ΠΗΓΗ: Πλήρης Συλλογή Ψηφισμάτων και Διαταγών του Τμήματος της Ορθόδοξης Ομολογίας της Ρωσικής Αυτοκρατορίας, Αγία Πετρούπολη, 1872, τ. II.

[14] ΠΗΓΗ: Sv. Kristofor.

κυνοκεφαλος αγιος Χριστοφορος, γιγαντας Λεκακης κυνοκεφαλοι αγιοι ηθη εθιμα αγιου Χριστοφορου γιγας κυνοκεφαλια σκυλος κυνας