Του Γιώργου Λεκάκη
Μια διεθνής ερευνητική ομάδα με επί κεφαλής το Αυτόνομο Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης (UAB) και το Ινστιτούτο Καταλονίας Παλαιοοικολογίας Ανθρώπινης και Κοινωνικής Εξέλιξης (IPHES-CERCA) κατέγραψε το προϊστορικό σπήλαιο που ευρίσκεται στο υψηλότερο υψόμετρο, με ενδείξεις έντονης ανθρώπινης κατοίκησης, η οποία είναι γνωστή μέχρι σήμερα στα Πυρηναία Όρη.
- ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΠΥΡΗΝΑΙΩΝ ΟΡΕΩΝ, ΕΔΩ.
Η τοποθεσία, γνωστή ως Σπηλια / Cova 338, ευρίσκεται σε υψόμετρο 2.235 μ. στην κοιλάδα Núria[1] (στην Queralbs[2] της Ripollès στην Girona Ισπανιας) και αντιπροσωπεύει σήμερα την πιο σημαντική προϊστορική τοποθεσία όσον αφορά το υψόμετρο, που έχει καταγραφεί στην οροσειρά.
Οι ενδείξεις ανθρώπινης κατοίκησης στην Cova 338, είναι εστίες, οστά ζώων, κεραμικά και κομμάτια πράσινου ορυκτού, που αναγνωρίστηκαν ως μαλαχίτης (ενός ορυκτού πλούσιου σε χαλκό), υποδεικνύουν ότι οι άνθρωποι επέστρεφαν επανειλημμένως στην περιοχή, πριν από 7.000 έως και 3.000 χρόνια!
Τα πράσινα ορυκτά πιστεύεται ότι μεταφέρθηκαν στο σπήλαιο για επεξεργασία.
Οι ερευνητές αποκάλυψαν επίσης δύο μενταγιόν – το ένα κατασκευασμένο από θαλάσσιο κογχύλι και το άλλο από δόντι καφέ αρκούδας, τα οποία δείχνουν προσωπικές διακοσμητικές πρακτικές. Το πρώτο παρουσιάζει παράλληλα με άλλες τοποθεσίες στην Καταλονία. Το δεύτερο είναι ένα πολύ λιγότερο συνηθισμένο στοιχείο, πιθανώς συνδεδεμένο με μια συγκεκριμένη συμβολική σημασία.
«Για πρώτη φορά στα Πυρηναία, έχουν τεκμηριωθεί προϊστορικές εποικήσεις σε υψηλά βουνά σημαντικού υψομέτρου, που χαρακτηρίζονται από επαναλαμβανόμενες δραστηριότητες και την άμεση εκμετάλλευση των ορυκτών πόρων μέσα στο σπήλαιο. Για πολύ καιρό, αυτοί οι χώροι θεωρούνταν περιθωριακοί / περιστασιακοί. Αυτό που τεκμηριώνουμε εδώ είναι επαναλαμβανόμενη κατοίκηση, με σύνθετες δραστηριότητες και σαφή εκμετάλλευση των ορυκτών πόρων», εξήγησε ο κ. Tornero.
- Το Σπήλαιο 338 μας αναγκάζει να επανεξετάσουμε τον ρόλο των ψηλών βουνών στις προϊστορικές κοινωνίες.
ΠΗΓΗ: Tornero, C., κ.ά. «Beyond 2,000 meters, first evidence of intense prehistoric occupation in the Pyrenees / Πέρα από τα 2.000 μέτρα, πρώτα στοιχεία έντονης προϊστορικής κατοχής στα Πυρηναία», Frontiers in Environmental Archaeology, Sec. Landscape and Geological Processes, Vol. 5 – 2026, https://doi.org/10.3389/fearc.2026.1811493. «Σε υψόμετρο άνω των 2.000 μέτρων: Το Σπήλαιο 338 επαναπροσδιορίζει την προϊστορία των Πυρηναίων», UAB, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 5.5.2026.
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
[1] στον 42ο παράλληλο [42.3967156005381, 2.1535359870022197].
[2] Queralbs / Caralps / Carálps, καταλανικα Caralps / Queralbs, στον 42ο παράλληλο [42.34915791690273, 2.1626111328866386]. Το χωριό (παραπάνω φωτ.) ευρίσκεται στα Πυρηναία, κάτω από τις κορυφές Puigmal (2909 μ.), Infern (2896 μ.) και Noufonts (2864 μ.), σε προνομιακή θέση, ανάμεσα σε βοσκοτόπια. Η οικονομία της βασίζεται στην κτηνοτροφία, ιδιαίτερα στην εκτροφή προβάτων και βοοειδών, και τον τουρισμό – κυρίως για την γοητεία του ίδιου του χωριού, όσο και για την κοιλάδα Νούρια. Η γεωργία είναι ανύπαρκτη!
Πολυάριθμα σπήλαια έχουν βρεθεί με λείψανα που αποδεικνύουν ότι η περιοχή κατοικήθηκε κατά την Κάτω Παλαιολιθική περίοδο.
Η πρώτη ιστορική αναφορά του δήμου γίνεται στην πράξη καθαγίασης της εκκλησίας La Seu d’Urgell, το 836 μΧ.
Η ιστορία της ήταν υπό την κυριαρχία δύο από τα κύρια μοναστήρια της περιοχής:
- Της Coma de Vaca και
- της Coma de Freser – παραχωρήθηκαν από τον κόμη Oliba Cabreta το 966 στο μοναστήρι Sant Joan de les Abadesses.
Το 1087, ο Guillem Ramon de Cerdanya παραχώρησε την περιοχή της κοιλάδας Nuria σε αυτήν του Ripoll. Κατά την διάρκεια του 13ου αιώνα, οι εκτάσεις άλλαξαν χέρια. Το 1273, οι εκτάσεις παραχωρήθηκαν στους άνδρες των Κεράλμπ και των Φουστανία[3], οι οποίοι ήταν υποχρεωμένοι να πληρώνουν 50 σους[4] ετησίως. Αν και ανήκαν πάντα στο Στέμμα, κατά την διάρκεια του 14ου αιώνα οι Κεράλμπ είχαν αρκετούς άρχοντες (λ.χ. οικογένεια Μονκλάρ, κ.ά.). Ο σεισμός της 2.2.1428 έπληξε σοβαρά τον πληθυσμό και προκάλεσε τον θάνατο των περισσότερων κατοίκων του.
ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΑ ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ:
- Ερείπια του παλαιού κάστρου του Κεράλμπ. Το κάστρο τεκμηριώνεται σε διάταγμα που εκδόθηκε από τον Πέτρο Γ΄ στις 17.3.1375, με το οποίο παραχωρούνταν σε βασιλικό προνόμιο η διατήρηση του φρουρίου. Στην πραγματικότητα, ήταν περισσότερο ένας αμυντικός πύργος, που κτίστηκε τον 14ο ή 15ο αιώνα.
- Η εκκλησία Queralbs ρωμανικού ρυθμού (10ου αιώνα). Αφιερωμένη στον άγιο Ιάκωβο. Μονόχωρο κλίτος με αψίδα και ελαφρώς οξυκόρυφο θόλο (του 15ου αι.). Ο νάρθηκας αποτελείται από 6 καμάρες που, στηρίζονται σε κίονες με κιονόκρανα. Μέσα στην εκκλησία υπάρχει ένα αντίγραφο ενός γοτθικού βωμού / αγίας τράπεζας του 14ου αι. – το αυθεντικό εκτίθεται σήμερα στο Εθνικό Μουσείο Τέχνης της Καταλονίας.
- Στον οικισμό Φουστανιά βρίσκεται μια άλλη ρωμανικού ρυθμού εκκλησία, του 12ου αι. Με ένα μόνο κλίτος με αψίδα και οξυκόρυφο θόλο. Η πόρτα διατηρεί ακόμη την αρχική της σιδερένια κατασκευή! Η πύλη αποτελείται από φθαρμένα αρχιβόλτα. Κατά τη διάρκεια μιας από τις πολλές αναστηλώσεις που έχει υποστεί η εκκλησία, προστέθηκε ένας νάρθηκας. Το 1982, ανακαλύφθηκαν πολυάριθμοι τάφοι κάτω από την εκκλησία, μέρος ενός μεσαιωνικού νεκροταφείου.
- Το Ιερό της Νούρια ευρίσκεται βόρεια της πόλης. Στεγάζει την ρωμανικού ρυθμού εικόνα της Παναγίας της Νούρια.
- Το χωριό Queralbs πανηγυρίζει στις 25 Ιουλίου.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
- T. Bonell Jordi “Ανακαλύψτε την Καταλονία, πόλη προς πόλη”, εκδ. Καταλανικός Τύπος, Βαρκελώνη, 1994.
- P. Madoz “Γεωγραφικο – Στατιστικο – Ιστορικο Λεξικο της Ισπανίας και των Υπερπόντιων Κτήσεων της”, Μαδρίτη, 1847.
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΙΣ:
[3] Η Fustanyà ή Fustañá είναι ένα πολύ μικρό χωριό, 1 χλμ. ΝΑ. του Κεραλμπ, στον 42ο παράλληλο [42.342172866552296, 2.1709128066515695], με μόλις 10 εγγεγραμμένους κατοίκους (2023)! Σε έδαφος πολύ κακής ποιότητος, κατάλληλο μόνον για βοσκοτόπια, με πολλά τοπικά μονοπάτια κατάλληλα για άλογα. Αλλά με απερίγραπτη φύση. Παράγει σίκαλη και πατάτες, εκτρέφει ζώα κάθε είδους και έχει κυνηγι πέρδικες και κουνελιων. Σώζεται το παλαιό πέτρινο υδραγωγείο (παραπάνω φωτ.), η Εκκλησία του Αγίου Κρόνου / Σαββάτου / Sant Sadurní και το Σπήλαιο της Αγίας Μαρίας. Αξίζει τον κόπο να φτάσετε έως εδώ. Σπάνια βλέπει κανείς τόσο ανέγγιχτο μέρος…
[4] Το sou είναι ένα παλαιό γαλλικό νόμισμα, που προέρχεται από το ρωμαϊκό solidus. Ήταν νόμισμα των 5 λεπτών μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα. Το όνομα έχει επιβιώσει στην γλώσσα μετά την δεκαδική μετατροπή του 1795. Ήταν μια λογιστική μονάδα αξίας 1/20 της λίβρας. Κόβονταν στα νομισματικά συστήματα πριν από την μεταρρύθμιση που έκανε ο Καρλομάγνος, η οποία καθιέρωσε την ισοτιμία: 1 λίρα = 20 sueldo = 240 δηνάρια.
αρχαιοι νεολιθικοι ανθρωποι αρχαια κατοικηση υψομετρο πριν 7.000 χρονια Λεκακης 5000 πΧ 6η χιλιετια ανθρωπος Καταλονια Καταλανια Παλαιοοικολογια ανθρωπινη κοινωνικη Εξελιξη προιστορια σπηλαιο υψηλοτερο εντονη Πυρηναια ορη σπηλια κοβα Cova 338, κοιλαδα Nuria Queralbs, Ripolles Girona ζιρονα γιρονα χιρονα προιστορικη νεολιθικη εποχη οροσειρα εστια οστα ζωων, κεραμικα πρασινο ορυκτο οστο ζωου, ζωο οστουν κεραμικη πρασινα ορυκτα μαλαχιτης ορυκτος πλουτος χαλκος 3.000 επεξεργασια μενταγιον κατασκευη θαλασσιο κογχυλι κοχυλι δοντι καφε αρκουδα προσωπικη διακοσμητικη πρακτικη Καταλωνια συμβολικη σημασια συμβολο πρωτη φορα προιστορικο εποικηση υψηλα βουνα επαναλαμβανομενη δραστηριοτητα αμεση εκμεταλλευση ορυκτοι ποροι συνθετες δραστηριοτητες εκμεταλλευση ψηλα κοινωνια κουεραλμπς Queralb καραλπς Caralps καταλανικα 42ος παραλληλος χωριο κορυφη πουιγκμαλ Puigmal ινφερν Infern νουφοντς Noufonts βοσκοτοπι οικονομια κτηνοτροφια εκτροφη προβατο βοοειδη τουρισμος Νουρια γεωργια σπηλαια λειψανα Κατω Παλαιολιθικη περιοδος ιστορια δημος πραξη καθαγιαση ΙΝ ιεος ναος εκκλησια La Seu d’Urgell, Καθεδρικος Ναος του Ουργκελ, 9ος αιωνας 836 μΧ μοναστηρια μοναστηρι ΙΜ Coma de Vaca Coma de Freser κομης Oliba Cabreta καμπρετας καβρετας 966 Sant Joan de les Abadesses αγιας ιωαννας αγια ιωαννα αμπαδεσσων αμπαδεσων αμπαντεσσων αμπαντεσων 11ος 1087, ραμον Ramon de Cerdanya κερντανια παραχωρηση ροπολι Ripoll 13ος 1273, Κεραλμπ Φουστανια νομισμα σου φορος ετησιως ισπανικο Στεμμα, 14ος αρχοντας οικογενεια Μονκλαρ, σεισμος 15ος 1428 θανατος ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟ ΑΞΙΟΘΕΑΤΟ ερειπια καστρο διαταγμα Πετρος Γ 14ος 1375, βασιλικο προνομιο διατηρηση φρουριο αμυντικος πυργος, ρωμανικος ρυθμος 10ος αγιος Ιακωβος αγιου Ιακωβου μονοχωρο κλιτος αψιδα οξυκορυφος θολος ναρθηκας καμαρα κιονας κιονοκρανο αντιγραφο γοτθικος βωμος αγια τραπεζα Εθνικο Μουσειο Τεχνης Καταλονιας οικισμος ρομανικος 12ος πορτα σιδερενια πυλη αρχιβολτα αναστηλωση ταφος μεσαιωνικο νεκροταφειο ιερο εικονα Παναγια Νουριας πανηγυρι πανηγυρια 25 Ιουλιου ιουλιος φουστανυα Fustanya Fustana φουστανα βοσκοτοπια,μονοπατια αλογο σικαλη σικαλις πατατες, ζωα κυνηγι περδικα κουνελι παλαιο πετρινο υδραγωγειο, αγιου Κρονου κρονος Σαββατου σαββατο Sant Sadurní Σπηλαιο της Αγιας Μαριας Αγια Μαρια παναγια παλαιο γαλλικο νομισμα ρωμαικο σολιδος solidus λεπτα 20ος αιωνας δεκαδικη μετατροπη 18ος 1795 λογιστικη μοναδα αξιας αξια 1/20 λιβρας νομισματικο συστημα μεταρρυθμιση Καρλομαγνος, ισοτιμια λιρα σουελδο sueldo σους δηναριο
