Βρέθηκε ιερό αφιερωμένο στον Μίθρα, και στην Βαυαρία! – του Γ. Λεκάκη

Του Γιώργου Λεκάκη

Το Ρέγκενσμπουργκ (αρχαία Ρατισβόνη[1] = Ραιτίας πόλη) βρίσκεται στην καρδιά της αρχαίας Ραιτίας – νυν Βαυαρίας Γερμανίας – στον 49^ο παράλληλο [49°1′N 12°5′E]. Τα πρώτα τεκμηριωμένα ίχνη οικισμού χρονολογούνται γύρω στο 5000 π.Χ. Η δε «στροφή» του Δούναβη, κοντά στο Ρέγκενσμπουργκ, κατοικείται από την Εποχή του Λίθου.

• ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΒΑΥΑΡΙΑΣ, ΕΔΩ.

Στις αρχές του 2006, περίπου 100 μ. Α. των τειχών του μεταγενέστερου στρατοπέδου των λεγεωνάριων ανακαλύφθηκαν κελτικοί τάφοι που περιείχαν πολύτιμα κτερίσματα, του 400 π.Χ.

Αλλά η επίσημη ιστορία του Ρέγκενσμπουργκ αρχίζει με την ίδρυση ενός ρωμαϊκού στρατοπέδου το 90 μ.Χ. και μετά ένα σημαντικότερο, το 179 μ.Χ., από τον αυτοκράτορα Μάρκο Αυρήλιο. Χτίστηκε για την Λεγεώνα III Italica. Ήταν ένα βασικό στρατόπεδο στο βορειότερο σημείο του Δούναβη. Ήταν στον σημερινο πυρήνα της Παλαιάς Πόλης ή Άλτστατ του Ρέγκενσμπουργκ, Α. του Όμπερε και του Ούντερε Μπάχγκασε και δυτικά της πλατείας Σβάνεν. Σώζεται η Πύλη / Πόρτα Πραιτωρίου (παραπάνω φωτ.). Πιστεύεται ότι ήδη από τα τέλη της ρωμαϊκής περιόδου, η πόλη ήταν η έδρα ενός επισκόπου.

ΤΩΡΑ, αρχαιολόγοι ανακάλυψαν έναν ναό αφιερωμένο στον θεό Μίθρα στην Βαυαρία, κατά τη διάρκεια σωστικών ανασκαφών το 2023, πριν από την κατασκευή πολυκατοικιών στην παλιά πόλη του Ρέγκενσμπουργκ (παραπάνω φωτ.).

• ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΜΙΘΡΑ, ΕΔΩ.

Λίγα από το κτήριο έχουν διατηρηθεί, καθώς ήταν κατασκευασμένο από ξύλο. Τα αντικείμενα που ανακτήθηκαν μέσα από την κατασκευή, όπως μια ενεπίγραφη αναθηματική πέτρα και θραυσματα μεταλλικών αναθηματικών ενεπίγραφων πλακών, υποδεικνύουν την τελετουργική του χρήση. Θυμιατήρια και θραύσματα ενός κεραμικού αγγείου, διακοσμημένου με μοτίβα φιδιών – που συνδέονται ειδικώς με την λατρεία του Μίθρα – επέτρεψαν στους ερευνητές να αναγνωρίσουν τον χώρο ως ιερό αφιερωμένο στον θεό.

Επί πλέον, οι κανάτες πόσης με λαβή, που βρέθηκαν στο κτήριο, πιθανότατα, χρησιμοποιούνταν σε τελετουργικές γιορτές, μια αναπόσπαστη δραστηριότητα στην μιθραϊκή μυστηριώδη λατρεία.

Με βάση τα νομίσματα που βρέθηκαν στον χώρο, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που κόπηκαν κατά την διάρκεια της βασιλείας του αυτοκράτορα Αδριανού (βασ. 117 – 138 μ.Χ.), οι αρχαιολόγοι χρονολογούν τον ναό μεταξύ 80 και 171 μΧ. Αυτό τον καθιστά τον αρχαιότερο από τα 9 γνωστά Μιθραία, στην ρωμαϊκή επαρχία της Ραιτίας – σημερινή Βαυαρία.

ΠΗΓΗ: «Oldest Roman Mithras Sanctuary in Bavaria Discovered in Regensburg, Rewriting Early Danube Frontier Cults», La Brújula Verde, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 6.2.2026.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

• «Το Ρέγκενσμπουργκ στην αρχαιότητα», έκδ. Πόλη του Ρέγκενσμπουργκ.
• Delamarre X. «Dictionnaire de la langue gauloise», έκδ. errance, Παρίσι 2003.
• Greule Albr. «Η προέλευση και η σημασία του τοπωνυμίου Ρέγκενσμπουργκ», uni-regensburg.de, 1.3.2008.
• Herbermann Ch., επιμ. “Ratisbon” στην Καθολικη Εγκυκλοπαιδεια / Catholic Encyclopedia, εκδ. R. Appleton, Νεα Υορκη, 1913.
• Hohl J. (επιμ.) «Τοπικά ιστορικά κείμενα: Regensburg», εκδ. Lindauer, Μόναχο, 1982.
• Λεκακης Γ. “Συγχρονης Ελλαδος περιηγησις”.
• Wolf-Armin von Reitzenstein «Lexikon Bayerischer Ortsnamen. Herkunft und Bedeutung. Oberbayern, Niederbayern, Oberpfalz», εκδ. C. H. Beck, München, 2013.

ΣΗΜΕΙΩΣΙΣ:

[1] λατ. Castra Regina, Ratisbona, Ratispona, κελτ. Radasbona / Ραδασμπόνα (εμφανίζεται γραπτώς για πρώτη φορά με αυτό το όνομα το 770 μ.Χ. στα κείμενα του Άρμπεο του Φράιζινγκ). Από αυτό προέκυψε το γαλλικό όνομα για το Ρέγκενσμπουργκ, Ratisbonne, και το ιταλικό Ratisbona.

Η προέλευση του ονόματος, λένε, ετυμολογείται από δύο κελτικές λέξεις: rate / ratis (= τείχος) + bona (< αρχ. ελλ. πόλη / θεμέλιο).

Επί πλέον, στην πόλη δόθηκαν και νέα ονόματα, όπως: Quadrata, Germanisheim, Υδατόσπολις / Hydatospolis, Υμβριπολις / Ymbripolis (επειδή regen στα γερμανικά σημαίνει βροχη / ομβρος), Reginopolis και Tyberina.

αρχαιο ιερο θεος Μιθρας, Βαυαρια Λεκακης ιερον Μιθρα, Βαυαριας Ρεγκενσμπουργκ αρχαια Ρατισβονη Ραιτια πολη Γερμανια 49^ος παραλληλος οικισμος 6η χιλιετια 5000 πΧ 7.000 χρονια πριν χρονων στροφη ποταμος Δουναβης, δουναβις ιστρος Εποχη Λιθου τειχη στρατοπεδο λεγεωναριοι κελτικος ταφος κτερισματα 5ος 400 ιστορια ιδρυση ρωμαικο 1ος 90 μΧ 2ος 179 αυτοκρατορας Μαρκος Αυρηλιος 3η Λεγεωνα III Italica ιταλικα Παλαα παλια Πολις αλτστατ ομπερε ουντερε Μπαχγκασε πλατεια Σβανεν Σβανενπλατς Πυλη / Πορτα Πραιτωριου Porta Praetoria ρωμαικη περιοδος εδρα επισκοπος αρχαιολογια ναος μιθραιο μιθραιον σωστικες ανασκαφες κτηριο ξυλινη κατασκευη ξυλο αντικειμενα ενεπιγραφη αναθηματικη πετρα θραυσμα μεταλλικη αναθηματικη πλακα τελετουργικη χρηση θυμιατηριο θραυσματα κεραμικο αγγειο διακοσμηση μοτιβο φιδι οφις λατρεια κανατα ποση λαβη τελετουργια γιορτη μιθραικη μυστηριωδης νομισμα αρχαιολογικος χωρος, βασιλεια αυτοκρατορας Αδριανος 117 – 138 80 171 αρχαιοτερος γνωστα Μιθραια, ρωμαιοι επαρχια αρχαιοτητα γκροιλε προελευση ετυμολογια τοπωνυμιο ιστορικα κειμενα μοναχο, λεξικο λατινικα καστρα ρεγγινα Castra Regina, ρατισμπονα Ratisbona, ρατισπονα Ratispona, κελτικα ραντασμπονα Radasbona / Ραδασμπονα ονομα 8ος 770 αρμπεο Φραιζινγκ γαλλικο ρατισμπον Ratisbonne, ιταλικο Ratisbona κελτικη λεξη ρατε ρατις rate / ratis τειχος μπονα bona αρχαια ελληνικη πολη / θεμελιο ονοματα, κουαντρατα Quadrata, γκερμανισχαιμ Germanisheim, Υδατοσπολις / Υδατοσπολη Hydatospolis, Υμβριπολις Υμβριπολη Ymbripolis regen γερμανικα βροχη, ρεγγινοπολις ρεγγινοπολη Reginopolis τυμπερινα τιμπερινα Tyberina